Tư tưởng Hồ Chí Minh: Định hình vai trò thương nghiệp trong nền kinh tế

Vinh dự lớn của ngành Công Thương

Sự có mặt của Bộ Quốc dân Kinh tế trong thành phần Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà sau ngày tuyên bố Độc lập 2/9/1945 đã thể hiện tầm nhìn sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc thiết lập định chế lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam về phát triển kinh tế ở một đất nước hôm qua còn là thuộc địa. Tiếp đó ngày 14/5/1951, Sắc lệnh số 21/SL do Người ký đổi tên Bộ Kinh tế ra Bộ Công Thương nhằm phù hợp với tình hình lúc bấy giờ.

Trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước, dù bận trăm công nghìn việc nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh thông qua các bài viết, bài nói chuyện vẫn dành mối quan tâm lớn lao đến sự phát triển của thương nghiệp nói riêng, ngành Công Thương nói chung một cách toàn diện không chỉ về phương châm, đường hướng hoạt động mà còn cả trên những phương diện quan trọng nhất như xây dựng đội ngũ đảng viên, cán bộ, cách thức quản lý. Tất cả đều hướng đến việc để ngành Công Thương khẳng định và phát huy tốt vai trò mũi nhọn của mình trong việc xây dựng nền kinh tế đất nước.

Một trong những nội dung quan trọng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập tới đó là về vị trí và vai trò của thương nghiệp trong nền kinh tế quốc dân. Theo Người, thương nghiệp là cái cầu nối giữa công nghiệp và nông nghiệp; là sợi dây để thắt chặt và củng cố khối liên minh công nông. Người nói: "Trong nền kinh tế quốc dân có ba mặt quan trọng: nông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp. Ba mặt công tác quan hệ mật thiết với nhau. Thương nghiệp là cái khâu giữa nông nghiệp và công nghiệp... Nếu khâu thương nghiệp bị đứt thì không liên kết được nông nghiệp với công nghiệp, không củng cố được công nông liên minh. Công tác thương nghiệp không chạy thì hoạt động nông nghiệp, công nghiệp sẽ bị rời rạc".

Tư tưởng trên đây của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã định vị một cách rõ ràng, nhất quán vị thế của thương nghiệp (nay là thương mại) trong xây dựng và phát triển đất nước trong mọi khung cảnh. Từ sự khẳng định đó của Người có thể thấy, thương nghiệp luôn giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Thương nghiệp phát triển sẽ giúp tiêu thụ sản phẩm cho người sản xuất, tạo điều kiện mở rộng sản xuất, đồng thời đáp ứng nhu cầu vật chất của nhân dân.

Bên cạnh đó, Người còn cho rằng thương nghiệp phát triển sẽ góp phần điều hòa cung - cầu, ổn định thị trường và nâng cao đời sống nhân dân.

Một nét đặc sắc khác trong tư tưởng Hồ Chí Minh về thương nghiệp chính là việc Người luôn khẳng định phát triển thương nghiệp phải gắn với lợi ích của nhân dân, đồng thời gắn với lợi ích của đất nước. Đúng như Người từng khẳng định, “không sợ thiếu chỉ sợ không công bằng”. Lợi ích của đất nước, lợi ích của nhân dân là mục tiêu tối thượng của hoạt động thương nghiệp.

Cùng với đó Người cho rằng phát triển thương nghiệp không chỉ bó gọn trong hoạt động sản xuất, cung ứng và phân phối mà thông qua đó cần gắn với quản lý kinh tế, quản lý con người, quản lý cán bộ. Xây dựng nền thương nghiệp xã hội chủ nghĩa không chỉ ở chỗ phát huy vai trò chủ đạo của thương nghiệp quốc doanh mà còn cần tạo điều kiện cho thương nghiệp tư nhân phát triển.

Đặc biệt Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức quan tâm đến việc xây dựng đạo đức phục vụ, đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ đảng viên thương nghiệp. Bài học “Cần - Kiệm - Liêm - Chính” là bài học mà Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở không chỉ là yêu cầu của Đảng và Chính phủ đặt ra với ngành Công Thương mà còn là tình cảm, niềm tin của Bác với những người ngày đêm công tác trên mặt trận sản xuất, lưu thông và phân phối.

Những điểm nhìn mang tính linh hoạt và thực tiễn đó vẫn là câu chuyện thời sự ngày hôm nay khi việc giải phóng các nguồn lực phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng hai con số đang được coi như một yêu cầu cấp thiết.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển thương nghiệp được hình thành từ sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn Việt Nam, đồng thời kế thừa kinh nghiệm quản lý kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới.

Những quan điểm ấy không chỉ có ý nghĩa trong thời kỳ kháng chiến và xây dựng chủ nghĩa xã hội trước đây mà còn mang giá trị định hướng sâu sắc đối với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.

Đưa tư tưởng Hồ Chí Minh thành nội lực phát triển trong kỷ nguyên mới

Kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển thương nghiệp phải phục vụ nhân dân, trong tiến trình lãnh đạo cách mạng, lãnh đạo đất nước Đảng ta luôn coi phát triển kinh tế để ổn định và nâng cao đời sống nhân dân là một trong những ưu tiên hàng đầu trong các chủ trương chính sách của các nghị quyết.

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV khẳng định quan điểm “lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước, nâng cao đời sống và hạnh phúc của Nhân dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”. Mục tiêu cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống Nhân dân cũng được Nghị quyết Đại hội khẳng định rõ và là một trong những mục tiêu hàng đầu trên tiến trình xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 (khoá XVI) nêu mục tiêu phát triển nhanh, bền vững đất nước; phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống Nhân dân.

Nghị quyết xác định “đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, phải cụ thể hoá trong các chương trình, kế hoạch công tác hằng năm, có nhiệm vụ, kết quả, sản phẩm cụ thể cho từng ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương gắn với trách nhiệm người đứng đầu; kiểm tra, giám sát, đánh giá dựa trên tiêu chí kết quả thực hiện”.

Trên tiến trình hơn tám thập kỷ đồng hành cùng đất nước, Bộ Công Thương, ngành Công Thương dù ở mô hình tổ chức nào cũng luôn ở vị trí mũi nhọn của ổn định và tăng trưởng kinh tế, phát triển đất nước. Những nỗ lực đó đặc biệt trong 75 năm qua kể từ khi chính thức được mang tên Bộ Công Thương đã được bồi đắp bằng công sức, trí tuệ và cả xương máu của nhiều thế hệ người Công Thương đã thực sự trở thành điểm tựa tinh thần quý báu cho toàn ngành.

Trong bối cảnh ngành Công Thương đang đẩy mạnh xây dựng nền văn hoá công vụ, những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về phát triển thương nghiệp vẫn vẹn nguyên ý nghĩa.

Nền văn hoá công vụ ngành Công Thương hướng tới mục tiêu xây dựng đội ngũ công chức công thương có "Tâm - Tầm - Tài", chuyên nghiệp, kỷ cương, hiện đại, góp phần vào mục tiêu bứt phá kinh tế và cải thiện môi trường đầu tư.

Nền văn hoá công vụ của ngành Công Thương mang rõ các đặc trưng đáng chú ý như trách nhiệm và chuyên nghiệp; đoàn kết và nghĩa tình; minh bạch và kỷ cương; hiện đại và sáng tạo.

Những chỉ dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn giữ vai trò làm nền cho đạo đức công vụ, văn hoá công vụ cùng tư duy sâu sắc, trách nhiệm lớn lao trong hoạt động, quản lý để không chỉ đưa chính sách của Đảng và Nhà nước trên lĩnh vực Công Thương đi vào cuộc sống mà còn tạo được sự đồng thuận của công luận với các chủ trương chính sách đó.

Kế thừa truyền thống đó, thấm nhuần quan điểm phát triển đầy tính nhân văn, nhân bản sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng phát triển nền thương mại phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân, ngành Công Thương hôm nay có sứ mệnh cao cả là ngành kinh tế đi đầu trong việc cụ thể hoá các mục tiêu phát triển do Đại hội Đảng XIV đề ra.

Những tiêu chí phát triển, những giải pháp về phát triển thương mại đều hướng đến tạo động lực, cụ thể hoá mục tiêu tăng trưởng 2 con số bằng tư duy kiến tạo phục vụ, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, tạo bước chuyển thực chất mạnh mẽ về chuyển đổi số trong quản lý với phương châm “Chuẩn hoá - Nâng tầm - Phát triển”đều là những tiêu điểm của toàn ngành để xây dựng nền thương mại vì nhân dân, vì đất nước mà sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ ra.

Trong công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển thương nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm xây dựng một nền kinh tế hiện đại, hiệu quả nhưng vẫn bảo đảm công bằng xã hội và lợi ích của nhân dân.