Tạo bước chuyển biến mạnh mẽ
Công tác sở hữu trí tuệ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao giá trị sản phẩm và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc xác lập, bảo hộ và khai thác hiệu quả quyền sở hữu trí tuệ không chỉ giúp bảo vệ thành quả nghiên cứu, sáng tạo mà còn tạo động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho công nghệ, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm mới. Cùng với đó, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là yêu cầu cần được chú trọng nhằm bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể sáng tạo, đồng thời củng cố niềm tin của người tiêu dùng và nâng cao uy tín hàng hóa Việt Nam.
Lực lượng chức năng kiểm tra các cơ sở kinh doanh hàng hóa
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã nêu rõ: Khẩn trương sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện đồng bộ các quy định pháp luật về khoa học, công nghệ, đầu tư, đầu tư công, mua sắm công, ngân sách nhà nước, tài sản công, sở hữu trí tuệ, thuế… để tháo gỡ các điểm nghẽn, rào cản, giải phóng các nguồn lực, khuyến khích, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phát triển nguồn nhân lực.
Bên cạnh đó, nhằm tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, nâng cao hiệu quả thực chất công tác đấu tranh phòng, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh và nâng cao uy tín quốc gia trong hội nhập quốc tế, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, đại diện Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành kế hoạch triển khai; đồng thời chỉ đạo Cục Sở hữu trí tuệ thiết lập cơ chế phối hợp, đôn đốc, tổng hợp kết quả thực hiện trên phạm vi toàn quốc.
Các bộ, ngành và địa phương đã huy động lực lượng, tập trung kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là đối với hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền trên môi trường số và các vụ việc có quy mô lớn, tính chất nghiêm trọng.
Từ khi Công điện số 38/CĐ-TTg được ban hành đến ngày 29/7/2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện 4.562 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xử lý hành chính 3.872 vụ, với tổng số tiền phạt gần 46,2 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm gần 147,8 tỷ đồng; 3.925 tổ chức, cá nhân bị xử lý. Cơ quan có thẩm quyền đã ra quyết định khởi tố 135 vụ án; Tòa án nhân dân các cấp thụ lý 32 vụ và xét xử 14 vụ với 17 bị cáo. Riêng trong tháng 7/2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện 1.250 vụ việc, xử lý hành chính 1.116 vụ và khởi tố 50 vụ án.
Công tác xử lý vi phạm trên môi trường số cũng được đẩy mạnh. Các cơ quan chức năng đã ngăn chặn truy cập đối với 2.373 trang thông tin điện tử vi phạm, trong đó có các trang cung cấp phim, truyện, phát sóng thể thao trái phép và trang bán hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Riêng trong tháng 7/2026, cơ quan chức năng đã ngăn chặn truy cập đối với tổng cộng 271 website vi phạm. Kết quả này cho thấy việc thực hiện Công điện đã tạo chuyển biến rõ nét cả về mức độ chỉ đạo, sự phối hợp giữa các cơ quan và hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm.
6 nhóm giải pháp trọng tâm
Thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm sau: Thứ nhất, tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh công tác bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ theo nguyên tắc thường xuyên, liên tục, không ngừng, không nghỉ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục theo dõi, đôn đốc và tổng hợp kết quả từ các bộ, ngành, địa phương để kịp thời nhận diện lĩnh vực, địa bàn và phương thức vi phạm mới.
Thứ hai, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, gắn trách nhiệm của từng cơ quan trong phát hiện, kiểm tra, xác minh và xử lý vụ việc; nghiên cứu hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành về phòng, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong giai đoạn 2026 - 2030.
Thứ ba, tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho các lực lượng thực thi. Cục Sở hữu trí tuệ và Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia tiếp tục ưu tiên cung cấp thông tin và ý kiến chuyên môn trong thời gian ngắn nhất, nhất là đối với vụ việc khẩn cấp, phức tạp hoặc có quy mô lớn, tạo cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xử lý kịp thời, đúng pháp luật.
Thứ tư, tập trung phối hợp xử lý vi phạm trong thương mại điện tử và trên môi trường số, tăng cường phối hợp với các nền tảng thương mại điện tử, tổ chức trung gian và cơ quan chức năng trong phát hiện, lưu giữ chứng cứ, ngăn chặn và xử lý tài khoản, gian hàng, trang thương mại điện tử vi phạm.
Thứ năm, đẩy mạnh xây dựng, chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu phục vụ thực thi, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung về vụ việc, đối tượng, hàng hóa và phương thức vi phạm, qua đó hỗ trợ phân tích rủi ro, cảnh báo sớm và xác định trọng điểm kiểm tra.
Thứ sáu, đổi mới hoạt động truyền thông, nâng cao nhận thức, theo hướng cung cấp hướng dẫn thiết thực để người dân và doanh nghiệp nhận biết hàng hóa, nội dung và hành vi có dấu hiệu xâm phạm; biết cách tra cứu, bảo vệ quyền, thu thập chứng cứ và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền trách nhiệm của doanh nghiệp, nền tảng thương mại điện tử và người tiêu dùng trong việc xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh.
"Quan điểm của Bộ Khoa học và Công nghệ là kết hợp đồng bộ giữa hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực phòng ngừa, hỗ trợ chủ thể quyền, phối hợp xử lý nghiêm vi phạm và nâng cao nhận thức xã hội. Mục tiêu không chỉ là tăng số vụ việc được phát hiện, xử lý mà quan trọng hơn là tạo chuyển biến bền vững trong ý thức tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, người sáng tạo và người tiêu dùng" - đại diện Cục Sở hữu trí tuệ nhấn mạnh.
Trong những năm qua, công tác đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã có nhiều chuyển biến tích cực; trong đó, các cơ quan chức năng đã triển khai đồng bộ, hiệu quả nhiều giải pháp, phát hiện và xử lý nhiều vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần hạn chế các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.