Nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ mới đang góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành lưới điện miền Trung. Báo Công Thương có buổi phỏng vấn ông Trần Khắc Tuấn, Giám đốc Công ty Công nghệ thông tin Điện lực miền Trung (CPCIT) (trực thuộc Tổng Công ty Điện lực miền Trung - EVNCPC) về công tác này.
CPCIT và PC Đà Nẵng phối hợp thử nghiệm phần mềm kiểm tra hiện trường 2.0. Ảnh: Bình An
Ông có thể cho biết, thời gian qua, CPCIT đã tập trung nghiên cứu, ứng dụng những công nghệ nào và đâu là các kết quả nổi bật trong hiện đại hóa quản lý, vận hành lưới điện miền Trung?
Ông Trần Khắc Tuấn, Giám đốc CPCIT:
Thời gian qua, CPCIT tập trung nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng nhiều công nghệ phục vụ hiện đại hóa quản lý, vận hành lưới điện miền Trung. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin với công nghệ ảo hóa, xây dựng Data Center, và hoàn thiện mô hình hoạt động DC-DR nhằm đáp ứng hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ cho các ứng dụng Công nghệ thông tin của ngành.
Song song đó, đơn vị đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ như SCADA, IoT, AI-Big Data, GIS, đo đếm từ xa kết hợp công tơ điện tử, các ứng dụng trên thiết bị thông minh phục vụ hiện trường và công nghệ bảo mật sinh trắc học.
Một trong những kết quả nổi bật là triển khai thành công hệ thống bản đồ số ngành điện trên nền tảng GIS. Toàn bộ lưới điện từ cao thế, trung thế đến hạ thế được số hóa, giúp giám sát đồng bộ hạ tầng lưới điện, hỗ trợ phát hiện sự cố, tối ưu vận hành và điều tiết điện năng theo thời gian thực. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tích hợp các công nghệ SCADA, IoT, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lưới điện thông minh tại Tổng Công ty Điện lực miền Trung (EVNCPC).
Bên cạnh đó, giải pháp đo đếm từ xa đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống điện, tạo cơ sở dữ liệu chính xác, minh bạch phục vụ công tác điều hành và chăm sóc khách hàng.
Giai đoạn 2021–2025, các giải pháp chuyển đổi số của EVNCPC tiếp tục mang lại nhiều kết quả rõ nét. Tiêu biểu là mô hình “trạm biến áp không người trực”, giúp giảm nhân lực vận hành trực tiếp nhưng vẫn bảo đảm hệ thống điện hoạt động ổn định, an toàn.
Nhiều nghiệp vụ quản lý và dịch vụ khách hàng đã được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số như giám sát trạm biến áp mất điện, quản lý bản đồ số lưới điện, ghi chỉ số công tơ, phát hành hóa đơn, thu tiền điện và hỗ trợ khách hàng. Điều này giúp rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao độ chính xác và chất lượng phục vụ.
Trong quản trị nội bộ, EVNCPC cũng đẩy mạnh văn phòng số, văn bản điện tử, chữ ký số, hóa đơn điện tử, ủy nhiệm chi điện tử và hợp đồng lao động điện tử, qua đó tối ưu quy trình, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả điều hành doanh nghiệp.
CPCIT phối hợp cùng PC Đà Nẵng tổ chức các buổi hướng dẫn sử dụng, cài đặt sử dụng ứng dụng hỗ trợ vận hành TBA110kV không người trực để sẵn sàng triển khai thực địa. Ảnh: Châu Việt
CPCIT đã nghiên cứu, tích hợp AI vào quản lý, vận hành ngành điện như thế nào và bước đầu mang lại hiệu quả gì, thưa ông?
Ông Trần Khắc Tuấn:
CPCIT đã nghiên cứu và tích hợp dần các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) vào công tác quản lý, điều hành và khai thác dữ liệu tại EVNCPC. Các ứng dụng AI được triển khai thử nghiệm trong một số lĩnh vực đã và đang đem lại những hiệu quả tích cực.
Một trong những triển khai thử nghiệm đáng chú ý là ứng dụng AI trên D-Office, với khả năng hỗ trợ tóm tắt văn bản, phân tích văn bản đến, gợi ý đơn vị xử lý, kiểm tra dự thảo, kiểm tra thể thức và lập hồ sơ công việc. Giải pháp này đã được triển khai tại Cơ quan Tổng công ty, CPCIT và một số đơn vị thành viên, giúp tăng cường hiệu quả làm việc và rút ngắn thời gian xử lý công việc hành chính.
Một hướng nghiên cứu quan trọng khác là tích hợp AI vào các hệ thống nghiệp vụ ngành điện như CMIS, PMIS, IMIS, ERP và dữ liệu đo xa. Các ứng dụng AI này sẽ hỗ trợ tóm tắt, phân loại, trích xuất thông tin, phát hiện bất thường và tổng hợp báo cáo, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả công việc trong quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống điện.
Bên cạnh đó là AI tra cứu tri thức nội bộ ứng dụng công nghệ RAG (Retrieval Augmented Generation), OCR và embedding nâng cao khả năng hỏi đáp, tìm kiếm văn bản, quy trình, quy định. Ứng dụng đã cải thiện khả năng truy xuất thông tin nhanh chóng và chính xác, phục vụ tốt hơn công tác tra cứu và quyết định.
Ngoài ra, AI cũng đang được sử dụng để xử lý tài liệu, đặc biệt là công nghệ OCR, giúp trích xuất thông tin từ các văn bản scan, bảng biểu và phụ lục phục vụ cho việc số hóa, lưu trữ và tra cứu.
Các giải pháp AI hiện đang được triển khai theo một lộ trình thận trọng, bắt đầu từ thử nghiệm trong phạm vi hẹp, đánh giá hiệu quả và kiểm soát an toàn thông tin. Sau khi đạt được kết quả tích cực, các giải pháp sẽ được mở rộng triển khai cho các đơn vị trong toàn bộ EVNCPC, đảm bảo tính an toàn, bảo mật và hiệu quả.
Với các giải pháp AI này, CPCIT không chỉ tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ vào quản lý điều hành mà còn đóng góp vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo đà cho sự phát triển bền vững của EVNCPC trong tương lai.
CPCIT giới thiệu với lãnh đạo EVN và Cục An ninh bộ CA A05 về ứng dụng Khai thác dữ liệu SCADA hỗ trợ nhân viên vận hành TBA không người trực. Ảnh: Bình An
Định hướng công tác nghiên cứu phát triển các giải pháp mới về công nghệ tại CPCIT trong thời gian tới là gì?
Ông Trần Khắc Tuấn:
Để nâng cao hiệu quả vận hành và phát triển bền vững hệ thống điện, thời gian tới, một trong những mục tiêu chiến lược quan trọng là xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung phục vụ cho các hoạt động phân tích AI (trí tuệ nhân tạo), dữ liệu lớn (Big Data), và các công nghệ tiên tiến khác. Nền tảng này giúp EVNCPC thúc đẩy ứng dụng các công nghệ như Cloud và DevOps vào công tác vận hành và kinh doanh điện, mang lại khả năng dự báo chính xác và tối ưu hóa việc cung cấp điện cho khách hàng.
Bên cạnh đó, EVNCPC tiếp tục cải tiến hệ thống phần mềm theo mô hình hiện đại với việc triển khai microservices, CI/CD (Continuous Integration/Continuous Deployment) để tăng tính linh hoạt, hiệu quả và dễ dàng mở rộng.
Việc tiếp tục nâng cấp hệ thống GIS (Hệ thống thông tin địa lý) và chuyển sang mô hình Utility Network giúp EVNCPC tối ưu hóa công tác quản lý lưới điện, theo dõi tình trạng các thiết bị, phân tích thông tin về lưới điện một cách chính xác và nhanh chóng. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả vận hành mà còn đóng góp vào việc xây dựng lưới điện thông minh.
Ngoài ra, tăng cường năng lực và đảm bảo an toàn mạng (ANM) & an toàn thông tin (ATTT); và nâng cao năng lực và phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin chuyên sâu.
Xin cảm ơn Ông!
CPCIT đang nghiên cứu để đẩy mạnh ứng dụng AI và các công nghệ số vào quản lý, vận hành hệ thống điện miền Trung, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành và chất lượng dịch vụ. Nhiều giải pháp như GIS, SCADA, đo đếm từ xa, AI trên D-Office, OCR, RAG được triển khai thử nghiệm, hỗ trợ số hóa dữ liệu, phát hiện bất thường, tối ưu vận hành và hướng tới xây dựng lưới điện thông minh.