Ứng dụng AI trong mật mã, an toàn thông tin quốc gia

Hội thảo có sự tham dự của các đồng chí: Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ; PGS.TS Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cùng đại diện các cơ quan, đơn vị: Bộ Công an, Bộ Tư lệnh 86; lãnh đạo các học viện, trường đại học, viện nghiên cứu…

Xây dựng "lá chắn" tự chủ công nghệ lõi trong kỷ nguyên số

Phát biểu khai mạc hội thảo, viện dẫn thông tin từ Báo cáo an ninh mạng năm 2025 của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ thông tin, có gần 552.000 cuộc tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin trong nước, trong đó tỷ lệ tổn thất thực tế tăng từ 46,15% lên 52,3%.

Theo Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, những cuộc tấn công ngày càng tinh vi và có chủ đích hơn, một phần do sự tiếp sức của trí tuệ nhân tạo, khiến AI trở thành "con dao hai lưỡi": vừa là lá chắn phòng thủ lợi hại, vừa có thể trở thành vũ khí nguy hiểm nếu rơi vào tay kẻ xấu.

Trước thực tế đó, Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm nêu yêu cầu cấp thiết, phải xây dựng chiến lược phát triển AI an toàn, tin cậy, đi đôi với hoàn thiện khung thể chế, chuẩn hóa kỹ thuật và bồi dưỡng nhân tài, tạo nền tảng để Việt Nam đứng vững trước các mối đe dọa và tự chủ công nghệ lõi trong kỷ nguyên số.

Đề cập cuộc chuyển đổi mật mã đang diễn ra trên toàn cầu, Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm nêu dẫn chứng Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Hoa Kỳ (NIST) đã công bố bộ ba tiêu chuẩn mật mã hậu lượng tử từ tháng 8/2024, đây là cột mốc buộc các quốc gia phải thay thế toàn bộ hạ tầng mật mã hiện hành. Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo được xác định là giải pháp đột phá để nghiên cứu, thử nghiệm và vận hành các hệ mật mã mới hiệu quả hơn.

Trên tinh thần đó, Đề án phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026 - 2035 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, trọng tâm là tích hợp AI vào quy trình phát triển, giúp rút ngắn thời gian, tối ưu hóa thuật toán và tăng cường năng lực ứng phó trước các nguy cơ đến từ chính AI và máy tính lượng tử. Đây là bước đi chủ động, bài bản, thể hiện khát vọng không để Việt Nam lỡ nhịp trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Tại chương trình, GS.TS Nguyễn Thanh Thủy, Chủ tịch Câu lạc bộ các Khoa - Trường - Viện Công nghệ thông tin - Truyền thông Việt Nam (FISU Việt Nam) khẳng định, AI4CRIS là minh chứng cho mối quan hệ hợp tác bền chặt giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và FISU Việt Nam.

Với ý nghĩa của hội thảo trong việc kết nối cộng đồng khoa học, tạo cầu nối giữa nghiên cứu hàn lâm với thực tiễn ứng dụng, GS.TS Nguyễn Thanh Thủy bày tỏ mong muốn sự kiện sẽ tiếp tục được duy trì và phát triển, trở thành diễn đàn khoa học thường niên uy tín, góp phần thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng AI trong lĩnh vực mật mã, an toàn thông tin.

Bài toán an toàn thông tin toàn diện

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin là bảo vệ hệ thống và dữ liệu, đồng thời là bảo vệ tính toàn vẹn của không gian thông tin, bảo vệ niềm tin xã hội và bảo vệ khả năng nhận biết thật, giả của con người.

PGS.TS Lê Hải Bình lý giải, khi AI tạo sinh có thể sản xuất thông tin giả với mức độ tinh vi đến mức khó phân biệt, nguy cơ nằm ở cả các cuộc tấn công mạng lẫn sự xói mòn niềm tin của công chúng, sự thao túng nhận thức xã hội, đây là mối đe dọa phi truyền thống nhưng có thể gây hệ lụy sâu sắc hơn cả một cuộc tấn công kỹ thuật.

Chính vì vậy, bảo đảm an toàn thông tin trong kỷ nguyên AI cần một cách tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa công nghệ, thể chế, quản trị và truyền thông, để trí tuệ nhân tạo trở thành động lực phát triển, không phải nguồn phát sinh những rủi ro mới, khó kiểm soát đối với quốc gia và xã hội.

Trong khuôn khổ hội thảo sáng, các chuyên gia cũng nêu bật nhiều vấn đề. Trong đó, TS. Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) trình bày tham luận về "Chính sách và định hướng chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo", tập trung vào các định hướng lớn trong phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và vai trò của AI đối với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các công nghệ chiến lược.

PGS.TS Lương Thế Dũng, Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật Mật mã trình bày tham luận về "Một số kết quả nghiên cứu, đào tạo về AI trong mật mã, an toàn thông tin và định hướng tại Học viện Kỹ thuật Mật mã" đồng thời chia sẻ định hướng phát triển AI phục vụ bảo mật và mật mã quốc gia trong thời gian tới.

Ngoài ra, các đại biểu cũng được nghe các tham luận về AI và an ninh dữ liệu tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia; ứng dụng AI trong chuyển đổi số của Bộ Quốc phòng; phòng, chống thông tin sai lệch trên không gian mạng; và ứng dụng AI bảo vệ hạ tầng trọng yếu, Chính phủ số.

Tại hội thảo, phiên thảo luận bàn tròn với chủ đề "Cơ hội và thách thức ứng dụng AI trong an toàn thông tin tại Việt Nam" cũng đã thu hút sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, các nhà khoa học và doanh nghiệp.

Chiều cùng ngày, hội thảo tiếp tục với 6 phiên chuyên đề, tập trung vào các nội dung: phòng, chống thông tin sai lệch; chính sách và quản trị AI an toàn; phát hiện mối đe dọa và ứng phó sự cố an ninh mạng; bảo mật dữ liệu và hệ thống mạng; AI cho bảo mật và mật mã hậu lượng tử; AI an toàn và giáo dục, đào tạo.

Theo Ban Tổ chức, hội thảo sẽ góp phần hình thành một mạng lưới hợp tác giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để cùng thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng AI trong bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin. Các khuyến nghị hình thành từ hội thảo được kỳ vọng trở thành đề xuất hữu ích cho việc xây dựng chính sách, định hướng nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực AI trong thời gian tới.

Hội thảo được tổ chức hướng tới các mục tiêu: Tăng cường nhận thức về vai trò, ý nghĩa và tác động của AI trong an toàn, bảo mật thông tin; làm rõ cơ hội, thách thức và yêu cầu đặt ra. Cập nhật xu hướng toàn cầu, chính sách quốc gia và thực tiễn triển khai; phân tích mô hình, giải pháp AI trong bảo mật hệ thống thông tin. Tạo diễn đàn trao đổi, kết nối đa chiều, gắn kết nghiên cứu - đào tạo - ứng dụng. Đề xuất khuyến nghị, định hướng hợp tác nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy ứng dụng AI an toàn phục vụ chuyển đổi số và chủ quyền số quốc gia.