Nhiều lợi thế phát triển ngành dược liệu
Việt Nam được đánh giá có nguồn dược liệu đa dạng, dược liệu tự nhiên quý hiếm khá phong phú. Theo thống kê, hiện Việt Nam có khoảng trên 5.100 loài cây dược liệu. Với nguồn dược liệu này, Việt Nam có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển dược liệu trở thành một ngành kinh tế và thậm chí xuất khẩu.
Hội thảo khoa học “Vai trò của kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược đối với đời sống con người”
Tại Hội thảo khoa học “Vai trò của kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược đối với đời sống con người” diễn ra ngày 11/1 tại Hà Nội, bác sĩ Trần Thị Thùy, Giám đốc quản lý Dự án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi giữa Trung ương Hội Đông y Việt Nam và Hội Người cao tuổi Việt Nam nhận định, Việt Nam có nhiều tiềm năng lợi thế để phát triển dược liệu trở thành một ngành công nghiệp cho năng suất cao, không chỉ phục vụ sức khỏe cộng đồng, mà còn góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân...
Phát triển dược liệu là một nhiệm vụ chiến lược được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Đơn cử, Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân nêu rõ, có cơ chế để phát huy tiềm năng dược liệu, đẩy mạnh quy hoạch, phát triển vùng trồng dược liệu đạt tiêu chuẩn.
Theo bác sĩ Trần Thị Thùy, y học cổ truyền có nhiều bài thuốc quý giá và Việt Nam tự hào sở hữu nền y học cổ truyền lâu đời. Thông qua cơ chế và chính sách của Nhà nước, chúng ta sẽ tập trung đẩy mạnh phát triển y học cổ truyền trong bối cảnh mới, đặc biệt là xây dựng và bảo tồn những nguồn dược liệu tốt, quý hiếm.
Từ đó, có thể tạo ra các sản phẩm chất lượng cao đưa ra thị trường, giúp người dân được thụ hưởng những giá trị tốt nhất. "Người Việt Nam nên ưu tiên sử dụng hàng Việt Nam, vừa góp phần chăm sóc sức khỏe cộng đồng, vừa thúc đẩy sự phát triển nguồn dược liệu trong nước" - bà Thùy nói.
Trên thế giới, nhiều quốc gia không có nền y học cổ truyền lâu đời nhưng đã biết ứng dụng khoa học công nghệ để phát triển dược liệu và sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Tại Việt Nam, thông qua các công trình nghiên cứu bài bản, có sự kiểm chứng, trong thời gian tới, các sản phẩm có nguồn gốc từ thảo dược sẽ từng bước được đưa ra thị trường, giúp người dân tiếp cận và sử dụng những sản phẩm ưu việt để chăm sóc sức khỏe chủ động.
Bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, nhà sáng chế, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư DDA Việt Nam cho rằng, thảo dược Việt Nam là nguồn dược liệu vô cùng quý giá, đã được khẳng định trong các dược điển và dược thư. Không chỉ tại Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới cũng đặc biệt quan tâm và tìm đến Việt Nam để nghiên cứu, khai thác và tìm hiểu về các nguồn dược liệu này.
Thực tế cho thấy, dược liệu của Việt Nam vô cùng đa dạng và có dược tính cao. Đặc biệt, nhờ sự khác biệt về thổ nhưỡng và điều kiện tự nhiên ở từng vùng miền, mỗi khu vực lại sở hữu những loại dược liệu đặc trưng với dược tính nổi trội.
"Nếu phân tích và đánh giá về hàm lượng dược tính trong từng loại cây thuốc, có thể thấy nhiều dược liệu của Việt Nam vượt trội hơn so với thảo dược của nhiều quốc gia khác trên thế giới" - bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt cho hay.
Điều này có liên quan chặt chẽ đến sự phân bổ các vùng đới khí hậu, cùng với điều kiện thổ nhưỡng và nguồn nước. Đây là những yếu tố đặc trưng riêng chỉ có ở Việt Nam cũng như một số nước nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ
Theo bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, mặc dù tiềm năng của thảo dược Việt Nam rất lớn nhưng đến nay vẫn chưa được khai thác một cách tối ưu và toàn diện. Đặc biệt, việc khai thác gắn với ứng dụng khoa học và công nghệ hiện đại còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với giá trị và lợi thế sẵn có.
Bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, Tổng Giám đốc Công ty DDA Việt Nam
Từ thực tiễn đó, bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt và các cộng sự đã tiên phong áp dụng khoa học và công nghệ để tận dụng tối đa dược tính trong thảo dược của Việt Nam. Với một đội ngũ các giáo sư, phó giáo sư và tiến sĩ cùng tâm huyết với dược liệu, thảo dược của Việt Nam cũng như các sản phẩm hữu cơ, trong suốt 12 năm qua, nhóm nghiên cứu đã kiên trì theo đuổi, liên tục phát triển và hoàn thiện nhiều dòng sản phẩm khác nhau.
Đến nay, từ quá trình nghiên cứu thảo dược, nhóm nghiên cứu đã có 1 công trình được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp bằng độc quyền sáng chế đó là "quy trình sản xuất dung dịch kiềm hữu cơ giảm thiểu mùi khó chịu, giảm thiểu màu được tiến hành đơn giản, dễ áp dụng công nghiệp". Đồng thời, áp dụng công nghệ trích ly chọn lọc được các thành phần có tính kiềm và các thành phần có dược tính tốt từ nguyên liệu thảo dược để tạo ra kiềm thảo mộc Sflora. Dự kiến, trong năm 2026, sẽ có 2 sản phẩm khác được cấp bằng sáng chế.
Bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt nhấn mạnh, với tâm huyết và chuyên môn, chúng tôi đặt ra mục tiêu khai thác tối đa dược tính quý giá trong các loài cây cỏ của Việt Nam. Càng đi sâu nghiên cứu, chúng tôi càng nhận thấy, Việt Nam đang sở hữu một nền tảng thực vật vô cùng phong phú và đặc biệt. "Tuy nhiên, đến nay, việc khai thác và phát huy giá trị của nguồn tài nguyên này mới chỉ đạt khoảng 1/10 so với tiềm năng thực sự" - bà Nguyệt chia sẻ.
Bà Nguyệt cũng bày tỏ, với những chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ như tiền thuê đất, miễn hoặc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đẩy mạnh hơn hoạt động nghiên cứu trong thời gian tới.
Tiến sĩ, Bác sĩ chuyên khoa II Lê Quang Minh, nguyên Trưởng phòng Tham mưu Cục Y tế (Bộ Công an) cho biết, đã đến lúc những người làm trong lĩnh vực y học cổ truyền, đặc biệt là dược học cổ truyền cần đặt ra vấn đề ứng dụng khoa học và công nghệ trong nghiên cứu và sản xuất.
Đồng thời, chúng ta cần đẩy mạnh việc sử dụng nguồn nguyên liệu trong nước nhằm chủ động nguồn cung, giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và nâng cao tính tự chủ của ngành.
Ông Lê Quang Minh cũng đánh giá cao việc nghiên cứu kiềm hữu cơ có nguồn gốc thảo dược là một bước tiến lớn trong việc sử dụng nguồn dược liệu phong phú trong nước để đưa ra những sản phẩm gần gũi với người tiêu dùng.
Để khai thác tiềm năng ngành dược liệu, ông Minh nêu quan điểm, cần lựa chọn đội ngũ nghiên cứu có trình độ. Tiếp đó, cần định hướng nghiên cứu rõ ràng và đưa công nghệ vào để cho ra những sản phẩm thật sự tốt.
"Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi và có những cơ chế tốt để các doanh nghiệp, nhà khoa học mạnh dạn đầu tư, nghiên cứu sản xuất sản phẩm từ dược liệu" - ông Minh đề nghị, đồng thời cho rằng, trong lĩnh vực nghiên cứu y dược, không thể làm theo kiểu “mì ăn liền”. Có những nghiên cứu cần thời gian trên 10 năm mới có đủ cơ sở khoa học và thực tiễn để đưa ra thị trường một cách vững chắc.
Vì vậy, ông Minh mong muốn, khi nhà nước triển khai cơ chế hỗ trợ vốn, cần xem xét giảm bớt các thủ tục hành chính phức tạp và hỗ trợ nguồn vốn đầu tư dài hạn. Ngoài ra, tạo cơ hội để doanh nghiệp, nhà khoa học được tiếp cận với các nền công nghiệp dược tiên tiến trên thế giới cũng như đội ngũ các nhà khoa học quốc tế; kết nối thị trường và bảo vệ thương hiệu, ngăn chặn mối nguy cơ từ hàng giả, hàng nhái...
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Văn Dũng, Phó Chủ tịch Chi hội Tư vấn Nâng cao Sức khỏe - Hà Nội 1, thuộc Hiệp hội tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam khẳng định, chủ trương và định hướng của Nhà nước hiện nay đã dành sự quan tâm và đầu tư lớn cho lĩnh vực y học cổ truyền.
Trong bối cảnh khoa học và công nghệ phát triển mạnh mẽ, nhất là công nghệ y sinh, công nghệ chiết xuất và các công nghệ chuyên sâu về dược liệu, trong thời gian tới sẽ có nhiều thành tựu nổi bật. Đặc biệt, sẽ tạo ra các sản phẩm có nguồn gốc hoàn toàn từ thảo dược và dược liệu của Việt Nam, mang lại hiệu quả thiết thực trong việc hỗ trợ điều trị, đồng thời kết hợp hài hòa với các phương pháp của y học hiện đại, qua đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân.
Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh, bảo tồn tri thức truyền thống và phát huy giá trị đa dụng của dược liệu, các bài thuốc, phương pháp truyền thống. Tập trung nâng cao chất lượng y học cổ truyền, nhất là thuốc cổ truyền, dược liệu đạt mức tương đương của các nước có nền y học cổ truyền phát triển.