Lá chắn tên lửa tầm trung đáng gờm
Hệ thống phòng không Cheongung-II (còn gọi là KM-SAM Block II) là tổ hợp tên lửa đất đối không tầm trung do Hàn Quốc tự phát triển. Đây là phiên bản nâng cấp sâu của Cheongung-I, được thiết kế nhằm thay thế các hệ thống Hawk cũ và đóng vai trò lớp phòng thủ trung gian giữa các hệ thống tầm xa như THAAD và các lớp tầm thấp.
Về bản chất kỹ thuật, Cheongung-II (có nghĩa là "Cung trời") kế thừa nền tảng công nghệ từ tên lửa 9M96 của Nga, nhưng đã được nội địa hóa và tối ưu theo yêu cầu tác chiến của Hàn Quốc. Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn, dẫn đường quán tính kết hợp cập nhật giữa hành trình và giai đoạn cuối dùng đầu tự dẫn radar chủ động, cho phép tiêu diệt mục tiêu với độ chính xác cao. Đáng chú ý, phiên bản Block II áp dụng công nghệ “hit-to-kill” tiêu diệt mục tiêu bằng động năng trực tiếp thay vì đầu nổ, qua đó nâng cao hiệu quả đánh chặn và giảm thiểu thiệt hại phụ.
Cheongung-II chứng minh năng lực thực chiến, từng bước cạnh tranh với Patriot PAC-3. Ảnh: Hanwha
Xét về cấu hình, khẩu đội Cheongung-II là một hệ thống chiến đấu hoàn chỉnh, bao gồm radar đa chức năng (AESA hoặc PESA) băng tần X, xe chỉ huy điều khiển, cùng 4-6 bệ phóng di động, mỗi bệ mang 8 ống phóng. Radar có thể phát hiện mục tiêu từ khoảng 100 km, theo dõi đồng thời tới 40 mục tiêu và dẫn bắn cho nhiều tên lửa đánh chặn cùng lúc. Hệ thống có thể đối phó đồng thời khoảng 6 mục tiêu, kể cả trong môi trường tác chiến điện tử bị gây nhiễu.
Về tính năng chiến đấu, Cheongung-II được thiết kế để đánh chặn máy bay, tên lửa hành trình và đặc biệt là tên lửa đạn đạo ở giai đoạn cuối. Tầm đánh chặn đạt khoảng 40-50 km, độ cao tối đa tới 15-20 km, tốc độ tên lửa khoảng Mach 5. Đây là thông số không phải đỉnh cao như Patriot hay S-400, nhưng lại đủ để tạo ra lớp phòng thủ hiệu quả, linh hoạt và có chi phí tối ưu trong kiến trúc phòng không nhiều tầng.
Điểm đáng chú ý và cũng là yếu tố khiến Cheongung-II gây sốt nằm ở hiệu quả thực chiến. Các báo cáo từ Trung Đông cho thấy, hệ thống này đạt tỷ lệ đánh chặn rất cao, có trường hợp lên tới khoảng 90-96% hoặc 29/30 mục tiêu bị tiêu diệt, bao gồm cả tên lửa đạn đạo và UAV. Thành tích này giúp Cheongung-II nhanh chóng bước ra khỏi vai trò sản phẩm nội địa để trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Patriot của Mỹ trên thị trường quốc tế.
Cheongung-II tạo bất ngờ tại Trung Đông với hiệu quả đánh chặn cao. Ảnh: Yonhap News
Màn ra mắt ấn tượng của Cheongung-II diễn ra trong bối cảnh các quốc gia Trung Đông đang tìm kiếm các giải pháp phòng không hiệu quả và sẵn có. Dù chỉ chiếm một phần trong tổng số mục tiêu bị đánh chặn, sự thành công của hệ thống này đã nhận được đánh giá cao từ giới chuyên gia quân sự từ Dubai đến Seoul. Đây là minh chứng cho thấy năng lực của vũ khí Hàn Quốc trong việc đối phó với các mối đe dọa hiện đại.
Vũ khí thực dụng lên ngôi
Hiện nay, nhiều quốc gia đang có xu hướng tìm kiếm các lựa chọn thay thế cho vũ khí Mỹ do các nhà sản xuất tại quốc gia này không kịp đáp ứng nhu cầu. Theo báo cáo từ Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), Hàn Quốc đã vươn lên trở thành nhà cung cấp vũ khí lớn thứ hai cho các nước NATO tại châu Âu, chỉ đứng sau Mỹ. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đặt mục tiêu đưa ngành công nghiệp quốc phòng nước này đứng vị trí thứ 4 thế giới vào năm 2030.
Một lợi thế khác mang tính chiến lược là chi phí. Giá mỗi khẩu đội Cheongung-II chỉ khoảng 270-300 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với Patriot, trong khi giá mỗi tên lửa đánh chặn chỉ khoảng 1/3 so với PAC-3. Sự kết hợp giữa chi phí hợp lý, hiệu quả chiến đấu cao và khả năng bàn giao nhanh đã giúp hệ thống này giành được nhiều hợp đồng lớn tại Trung Đông như UAE, Saudi Arabia hay Iraq. Cheongung-II không phải là vũ khí mạnh nhất, nhưng là một sản phẩm điển hình của tư duy quân sự hiện đại gồm tối ưu hiệu quả, chi phí, khả năng tích hợp.
Từ Trung Đông, Cheongung-II chứng minh hiệu quả thực chiến. Ảnh: Hanwha
Mặc dù Cheongung-II thường được ví như "Patriot của Hàn Quốc", nhưng các chuyên gia nhấn mạnh đây không phải là bản sao. Hệ thống này được thiết kế để đánh chặn mục tiêu ở tầng thấp hơn, tạo ra một lớp phòng thủ bổ trợ hiệu quả khi kết hợp với Patriot hoặc THAAD. Với sự đầu tư bài bản và chiến lược tiếp cận thị trường linh hoạt, ngành công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những cường quốc xuất khẩu vũ khí hàng đầu thế giới.
Cheongung-II được giới chuyên gia quốc tế đánh giá là một trong những hệ thống phòng không tầm trung cân bằng và thực dụng nhất hiện nay. Không sở hữu tầm bắn vượt trội như các tổ hợp tầm xa, cũng không mang tính biểu tượng như các hệ thống hàng đầu phương Tây, nhưng Cheongung-II lại nổi bật ở khả năng tối ưu hiệu quả chiến đấu trên chi phí đầu tư.
Ngoài ra, giới phân tích quân sự cũng nhấn mạnh, sự kết hợp giữa radar mảng pha chủ động, cơ chế dẫn đường chính xác và công nghệ “hit-to-kill” đã giúp Cheongung-II đạt độ tin cậy cao trong các tình huống đánh chặn thực tế. Cheongung-II có thể được xem như phiên bản tái thiết kế theo triết lý riêng của Hàn Quốc, tương tự cách THAAD và Patriot vận hành nhưng được tối ưu cho nhu cầu thực tế.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng chỉ ra, Cheongung-II không phải là một lá chắn toàn năng. Tầm bắn và độ cao đánh chặn của hệ thống vẫn ở mức trung bình, chưa thể thay thế các tổ hợp tầm cao trong việc đối phó với tên lửa đạn đạo tầm xa. Do đó, hiệu quả tối đa của Cheongung-II chỉ được phát huy khi hoạt động trong cấu trúc phòng không nhiều tầng, kết hợp với các hệ thống tầm cao và tầm thấp.
Sức hút của Cheongung-II so với các hệ thống tương đương của phương Tây, điển hình là Patriot của Mỹ, nằm ở hai yếu tố then chốt là giá thành và tốc độ cung ứng. Trong khi một tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 có giá lên tới 4 triệu USD, thì một quả tên lửa Cheongung-II chỉ tiêu tốn khoảng 1 triệu USD.