Sự bùng nổ của AI và niềm tin của công chúng
Chiều 25/3, tại Hà Nội đã diễn ra hội thảo chuyên đề “Báo chí giữa ‘dòng xoáy’ của niềm tin và sự chú ý trong kỷ nguyên AI”. Sự kiện do GPH Group phối hợp cùng các đối tác chiến lược là Hãng tin Reuters và Nền tảng quảng cáo toàn cầu MGID tổ chức, với sự cố vấn chuyên môn từ Cục Báo chí (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) và Hội Nhà báo Việt Nam.
Hội thảo chuyên đề “Báo chí giữa ‘dòng xoáy’ của niềm tin và sự chú ý trong kỷ nguyên AI” diễn ra vào chiều 25/3. Ảnh: NH
Sự kiện đã thu hút sự tham dự của 70 đại biểu là các nhà quản lý, lãnh đạo, đội ngũ phóng viên từ các cơ quan báo chí và các chuyên gia công nghệ quốc tế, nhằm tìm kiếm lời giải cho bài toán bảo tồn giá trị báo chí chính thống trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và sự thay đổi hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng.
Chia sẻ với phóng viên bên lề sự kiện, bà Lê Mai Anh - Giám đốc GPH Group, đại diện Ban tổ chức cho rằng: Bước sang năm 2026, khái niệm và sự phát triển mạnh mẽ của AI trong hoạt động báo chí không còn là dự báo mà nó là hơi thở trong bất cứ toà soạn nào, cả phạm vi quốc tế nói chung và Việt Nam nói riêng. Tại một số toà soạn, việc sử dụng AI là một điều bắt buộc.
AI giúp sản xuất tin bài một cách nhanh hơn, đơn giản hơn, nhưng cũng dấy lên vấn đề rào cản giữa niềm tin, sự chú ý và sự quan tâm của độc giả với báo chí. Theo đó, mục đích của hội thảo không nhằm ca ngợi tính vượt trội của công nghệ, mà tìm giải pháp để khai thác hiệu quả những lợi thế của AI trong hoạt động báo chí, từ đó đề xuất giải pháp xây dựng niềm tin và sự chú ý của báo chí chính thống trong kỷ nguyên của deepfake và tin giả do AI tạo ra.
Đồng quan điểm cho rằng AI đang tạo ra những thông tin thiếu chuẩn xác, ông Lê Quốc Minh - Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, nhấn mạnh: Tính đáng tin cậy và khách quan là ‘kim chỉ nam’ để các cơ quan báo chí tạo ra những nội dung chất lượng cao, tuân thủ các tiêu chuẩn nghề nghiệp và đạo đức, xứng đáng với niềm tin của công chúng và thực hiện đúng sứ mệnh của báo chí cách mạng Việt Nam trong dòng xoáy thông tin của thời đại AI.
Sự kiện thu hút sự tham gia của 70 đại biểu là các nhà lãnh đạo, quản lý, phóng viên tại các cơ quan báo chí. Ảnh: NH
Củng cố niềm tin của độc giả trong kỷ nguyên AI
Cũng theo bà Lê Mai Anh, báo chí hiện nay đang phải đối mặt với “khủng hoảng kép” về cả niềm tin lẫn sự chú ý. Chính sự 'dư thừa thông tin' bởi những thuật toán phân phối đang đẩy ngành truyền thông vào một cuộc chiến vô hình để giành giật sự chú ý và niềm tin của độc giả.
Trong bối cảnh đó, bà Lê Mai Anh cho rằng, “báo chí Việt Nam cần một định hướng để thay đổi tư duy, dịch chuyển từ việc thu hút lượt xem thuần túy sang việc xây dựng sự gắn bó sâu sắc với độc giả, hướng tới những giá trị bền vững và niềm tin lâu dài trong thời đại AI.
Cũng đóng góp góc nhìn về việc xây dựng niềm tin của độc giả trong kỷ nguyên AI, tại hội thảo, các diễn giả là đại diện các đơn vị truyền thông trong và ngoài nước đã chia sẻ những định hướng chiến lược và kinh nghiệm thực tế từ các tòa soạn đã và đang áp dụng để thích ứng với những xu hướng biến đổi của thông tin.
Bà Phan Vũ Thùy Trang - Thư ký Tòa soạn VnExpress đã chia sẻ về hành trình dịch chuyển trọng tâm từ chỉ số tăng trưởng thuần túy sang các chỉ số giá trị và hiệu suất chuyển đổi, nhằm đánh giá lại thông tin, hiệu quả tin bài và xây dựng niềm tin, tạo sự gắn bó sâu sắc với độc giả.
Theo đó, thay vì chỉ nhìn vào lượt xem, VnExpress giới thiệu Engagement Score (điểm tương tác) và mô hình “ma trận 4 góc” giúp biên tập viên dễ dàng phân loại và đánh giá nội dung để cải thiện hiệu suất.
Đồng quan điểm về "tăng trưởng dựa trên giá trị thực”, bà Nguyễn Thị Thu Hương - Tổng thư ký tòa soạn Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp đã có những chia sẻ thẳng thắn về các chỉ số sống còn và tương lai của ngành báo chí dựa trên uy tín của tòa soạn và chiều sâu giá trị của thông tin.
Trong khi đó, ông Francesco Guarascio - Trưởng Đại diện Hãng tin Reuters tại Việt Nam chia sẻ những kinh nghiệm thực tế trong việc làm chủ trí tuệ nhân tạo để tối ưu hóa quy trình biên tập tin tức của một trong những tòa soạn hàng đầu quốc tế. Cùng với đó là các quy chuẩn nghiêm ngặt trong việc ứng dụng AI đang được áp dụng tại Reuters, nhằm đảm bảo tính minh bạch và giữ vững đạo đức nghề nghiệp.
Ông Nguyễn Hoàng Nhật - Phó Trưởng Ban Nhân Dân điện tử (Báo Nhân Dân) cũng giới thiệu cách mà báo Nhân Dân chinh phục độc giả trẻ thông qua các sản phẩm kết hợp giữa vật lý và kỹ thuật số (Phygital). Những ấn phẩm phụ san đặc biệt, áp dụng công nghệ 3D Mapping và thực tế ảo tăng cường (AR) đã thành công trong việc truyền tải các thông tin giáo dục lịch sử và tuyên truyền trở nên sống động, gần gũi hơn với độc giả.
Bà Aliefah Fikri - Giám đốc phát triển đối tác MGID (nền tảng quảng cáo toàn cầu) khu vực APAC giới thiệu đến hội thảo giải pháp Internal Exchange nhằm tăng độ sâu phiên truy cập, giữ chân độc giả bằng những thông tin giá trị liên quan và xây dựng mô hình doanh thu dựa trên dữ liệu độc giả trực tiếp.
Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu cũng khẳng định vai trò của AI trong công tác báo chí hiện nay, tuy nhiên theo bà Lê Mai Anh: “Dù AI có thể viết tin nhanh hơn, nhưng nó không thể thay thế được nhãn quan chính trị, trải nghiệm hiện trường và đạo đức nghề nghiệp của những nhà báo. Công nghệ phải là công cụ để giải phóng nhà báo khỏi những tác vụ lặp lại, giúp họ tập trung vào những nội dung có chiều sâu, mang tính định hướng và kiến tạo niềm tin xã hội”.
Theo đó, nhà báo cần sử dụng công nghệ AI như một công cụ hỗ trợ đắc lực trong làm tin bài thay vì để AI chi phối nội dung. Chỉ có như vậy mới giúp báo chí giữ vững vai trò là dòng chảy thông tin chính thống và tin cậy.
Trí tuệ nhân tạo giúp tăng tốc sản xuất nội dung nhưng không thể thay thế tư duy, bản lĩnh và trách nhiệm nghề nghiệp của nhà báo. Trong bối cảnh cạnh tranh thông tin gay gắt, yếu tố quyết định vẫn là khả năng kiểm chứng, lựa chọn và dẫn dắt thông tin của nhà báo để duy trì niềm tin độc giả.