Ngày 10/1, Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, Hội Ghép tạng Việt Nam và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh phối hợp tổ chức Hội nghị quốc tế về hiến, ghép tạng lần thứ 3 tại Việt Nam.
TS. Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) phát biểu tại hội thảo.
Phát biểu tại hội nghị, TS. Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, thời gian qua, lĩnh vực ghép tạng của Việt Nam đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Tốc độ phát triển trong 2 năm gần đây thể hiện rõ qua số lượng ca ghép, số ca hiến và sự đa dạng của các loại tạng được ghép.
Chỉ trong 3 năm (2022-2024), hơn 1.000 ca ghép tạng mỗi năm đã được thực hiện tại 31 bệnh viện, đưa Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về số lượng ghép tạng. Việt Nam cũng từng bước làm chủ nhiều kỹ thuật khó, từ lấy tạng đến ghép tạng.
Trong bối cảnh đó, lãnh đạo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm của cơ quan quản lý nhà nước là tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế vận hành, tạo điều kiện cho đội ngũ chuyên môn triển khai kỹ thuật. Đồng thời bảo đảm nguồn mô, tạng được bổ sung kịp thời, an toàn và minh bạch, mở rộng các cơ sở đủ điều kiện ghép tạng.
PGS.TS Đồng Văn Hệ, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Giám đốc Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người phát biểu tại hội thảo.
Theo PGS.TS Đồng Văn Hệ, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Giám đốc Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, hiện nay, cả nước chỉ có 31 cơ sở đủ điều kiện thực hiện ghép tạng. Số lượng bệnh nhân chờ ghép ngày càng tăng trong khi nguồn tạng hiến còn rất hạn chế. Việc chờ đợi kéo dài khiến nhiều bệnh nhân suy kiệt, tăng nguy cơ biến chứng và tử vong, không ít trường hợp không kịp chờ đến khi có tạng phù hợp, bỏ lỡ cơ hội được ghép và cứu sống.
"Thực trạng thiếu hụt cơ sở ghép tạng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc mở rộng mạng lưới bệnh viện tham gia hiến, ghép tạng, đồng thời tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa công tác điều phối, khung pháp lý, chuyên môn, đạo đức y học", ông nhấn mạnh và cho rằng, sự tham gia của các bệnh viện tư nhân được đầu tư bài bản sẽ góp phần giảm tải cho hệ thống công lập, nâng cao chuẩn chất lượng ghép tạng và mở rộng cơ hội điều trị an toàn, bền vững cho bệnh nhân.
Toàn cảnh hội thảo.
Tuy nhiên, PGS Đồng Văn Hệ cũng cho hay, dù Việt Nam đứng đầu khu vực Đông Nam Á về số lượng ca ghép tạng, tuy nhiên, hơn 80% số ca ghép vẫn dựa vào nguồn tạng từ người hiến sống. Nhiều cơ sở ghép tạng có số ca thực hiện còn hạn chế không phải do năng lực chuyên môn mà chủ yếu xuất phát từ tình trạng thiếu nguồn tạng hiến. Điều này cho thấy, sự phát triển của ghép tạng tại Việt Nam vẫn chưa tương xứng với hệ thống hiến tạng.
"Kỹ thuật ghép tạng của Việt Nam đã đạt trình độ cao nhưng để phát triển bền vững cần xây dựng một hệ thống hiến tạng đủ mạnh với sự tham gia của toàn xã hội và tất cả các bệnh viện. Khi nguồn hiến được bảo đảm, chuyên ngành ghép tạng mới có thể cứu sống thêm nhiều người bệnh", PGS Đồng Văn Hệ nhấn mạnh.
GS.TS. Ngô Quý Châu, Phó Tổng giám đốc chuyên môn Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh phát biểu tại hội thảo.
Đồng quan điểm, GS.TS. Ngô Quý Châu, Phó Tổng giám đốc chuyên môn Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho rằng, tại Việt Nam cũng như ở nhiều quốc gia, xã hội thường dành rất nhiều sự quan tâm cho ghép tạng, kỹ thuật, những ca bệnh thành công, câu chuyện hồi sinh ấn tượng sau ghép... Song, hoạt động hiến tạng vốn là nền tảng của mọi thành công đó lại chưa được nhắc tới và chưa được quan tâm xứng đáng.
"Nếu nhìn nhận một cách toàn diện và thẳng thắn, chúng ta phải thừa nhận rằng sẽ không thể có một chương trình ghép tạng bền vững nếu không xây dựng được một hệ thống hiến tạng mạnh mẽ, được tổ chức bài bản, được tôn trọng và được đầu tư đúng mức", ông nói và thêm rằng, nhiều khâu then chốt trong hoạt động hiến tạng như phát hiện người chết não tiềm năng hiến, tư vấn và chăm sóc gia đình người hiến, điều phối và vận hành hệ thống hiến tạng hiện vẫn chưa có cơ chế tài chính chi trả rõ ràng.
Theo GS.TS. Ngô Quý Châu ghép tạng là một trong những chiến lược phát triển chuyên môn trọng điểm của hệ thống trong thời gian tới. Theo lộ trình, bệnh viện sẽ triển khai ca ghép tạng đầu tiên vào quý I/2026.
Tại hội nghị, các chuyên gia quốc tế và Việt Nam tập trung trao đổi kinh nghiệm xây dựng hệ thống hiến - ghép tạng hiệu quả, minh bạch và bền vững; chia sẻ các mô hình thành công trong phát triển nguồn tạng từ người hiến chết não; thảo luận các yếu tố then chốt về pháp lý, đạo đức y học và điều phối tạng... Đây được xem là những nội dung nền tảng để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện khung chính sách và tổ chức hệ thống hiến - ghép tạng phù hợp với thực tiễn trong nước.