Xác định xuất xứ hàng Việt: Doanh nghiệp cần nắm rõ quy định mới

Lấp khoảng trống pháp lý trên thị trường nội địa

Chiều ngày 30/10, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức Hội nghị đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa và phổ biến văn bản quy phạm pháp luật về xuất xứ hàng hóa.

Hội nghị có sự tham gia của Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, các Hiệp hội ngành hàng sản xuất, chế bến, kinh doanh, cùng đông đảo cộng đồng doanh nghiệp thương mại trong nước và doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong những năm qua, Đảng ta đã có nhiều chủ trương, chỉ đạo quan trọng trong việc hoàn thiện quy định pháp luật tháo gỡ “điểm nghẽn” của hệ thống pháp luật, kiến tạo phát triển, tạo hành lang pháp lý minh bạch. Trong đó, hoàn thiện pháp luật về hàng hóa, chất lượng sản phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sự minh bạch thông tin về đặc tính chất lượng sản phẩm, hàng hóa góp phần tạo ra một môi trường thương mại nội địa trong sạch, chất lượng, an toàn tại Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Thời gian qua, Quốc hội cũng đã ban hành nhiều luật như: Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật An toàn thực phẩm, Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa nhằm xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, đưa việc đáp ứng các nhu cầu, nguyện vọng và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng thành trách nhiệm, động lực và lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp Việt.

Việc quản lý sản phẩm, hàng hóa phải bảo đảm hiệu quả, công khai, minh bạch, khách quan, phù hợp với mức độ rủi ro; không phân biệt đối xử về xuất xứ hàng hóa và chủ thể có liên quan, phù hợp với thông lệ quốc tế, không tạo rào cản kỹ thuật không cần thiết. Đồng thời, bảo vệ quyền của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Do đó, việc biến chủ trương thành hành lang pháp lý bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là rất cần thiết, đặc biệt đối với quy định hướng dẫn về xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước.

Việt Nam đã tham gia 19 Hiệp định thương mại tự do và ban hành nhiều quy định về xuất xứ hàng hóa để xác định một sản phẩm được coi là có xuất xứ Việt Nam. Quy định này chỉ áp dụng cho hàng xuất khẩu và hàng nhập khẩu, giúp hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu theo cam kết tại các Hiệp định thương mại tự do hoặc phục vụ các mục tiêu khác của quản lý ngoại thương. Với hàng hóa sản xuất trong nước, cần có quy định về cách xác định xuất xứ Việt Nam.

Trước thực tiễn đó, Bộ Công Thương đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn thực thi về xác định xuất xứ của hàng hóa sản xuất trong nước, làm cơ sở pháp lý vững chắc để thương nhân không gặp khó khăn khi tự xác định xuất xứ hàng hóa của mình, có thể tiếp cận được các chính sách ưu đãi của Nhà nước. Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền xác định được việc tuân thủ pháp luật của thương nhân, người tiêu dùng thực hiện quyền được thông tin về sản phẩm, hàng hóa.

Minh bạch cho xuất xứ hàng Việt 

Phát biểu tại hội nghị, bà Trịnh Thị Thu Hiền - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, ngày 09/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP quy định xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước. Nghị định này sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2027.

"Nghị định số 384/2026/NĐ-CP là văn bản pháp lý đầu tiên thiết lập khung pháp lý riêng, thống nhất và đầy đủ về xác định xuất xứ Việt Nam cho thị trường nội địa, vì trước đó các quy định chủ yếu chỉ điều chỉnh xuất xứ hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu, chưa có khuôn khổ riêng cho hàng hóa lưu thông trong nước", bà Trịnh Thị Thu Hiền nhấn mạnh.

Theo bà Trịnh Thị Thu Hiền, Nghị định số 384/2026/NĐ-CP được xây dựng với mục đích:

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống pháp lý về việc xác định tiêu chí xuất xứ Việt Nam một cách minh bạch, có căn cứ, phù hợp pháp luật hiện hành; bổ sung quy định về tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước; ngăn chặn hiệu quả tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng.

Thứ hai, tạo cơ sở để doanh nghiệp, cơ quan quản lý xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước.

Thứ ba, xây dựng một hệ tiêu chí minh bạch, có tính ứng dụng cao, hiệu quả trong công tác quản lý, giám sát, kiểm tra cũng như phục vụ việc tự xác định xuất xứ và công bố công khai của doanh nghiệp.

Thứ tư, tăng cường công tác phòng chống gian lận xuất xứ, hạn chế tình trạng giả mạo xuất xứ, bảo vệ uy tín, thương hiệu hàng hóa Việt Nam, ngăn ngừa tình trạng chuyển tải.

Thứ năm, làm cơ sở để thể hiện xuất xứ hàng hóa trên nhãn, bao bì hàng hóa, quảng cáo hàng hóa, xây dựng thương hiệu, quản lý và tham gia các hoạt động đầu tư, đấu thầu,...

Tại hội nghị, các bài trình bày đại diện của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã tập trung vào nội dung chính của Nghị định số 384/2026/NĐ-CP như: Hàng hóa có xuất xứ, hàng hóa có xuất xứ thuần túy, hàng hóa có xuất xứ không thuần túy, công đoạn gia công, chế biến đơn giản; yếu tố không được xem xét khi xác định xuất xứ; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đặc biệt trách nhiệm của thương nhân khi thể hiện xuất xứ hàng hóa Việt Nam.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đã tập trung tham gia thảo luận các vấn đề quan trọng như: nhũng nội dung cần lưu ý của Nghị định số 384/2026/NĐ-CP tới toàn thể cơ quan quản lý nhà nước, Hiệp hội ngành hàng, cộng đồng doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh và người tiêu dùng trên phạm vi cả nước. Thảo luận về các phương pháp xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, công đoạn gia công, chế biến đơn giản, yếu tố trung gian. Đồng thời, nhiều ý kiến cũng đề xuất làm rõ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước với Hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp trong việc thực thi Nghị định.

Ngoài ra, Hội nghị cũng trao đổi nhiều nội dung dự kiến được quy định tại một số dự thảo Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa và lưu ý đối với doanh nghiệp khi thực thi Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong các Hiệp định thương mại tự do.

Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trịnh Thị Thu Hiền khẳng định sẽ tiếp thu các ý kiến góp ý, đề xuất của các Sở Công Thương, Hiệp hội ngành hàng cũng như cộng đồng doanh nghiệp thông qua Hội nghị. Đồng thời sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các dự thảo Thông tư, bảo đảm quy định khi ban hành phù hợp thực tiễn và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực thi.

Qua hội nghị, các đại biểu đánh giá cao nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc chủ động hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm quản lý, bảo vệ hàng hóa lưu thông trong nước, đồng thời nâng cao giá trị và uy tín sản phẩm Việt Nam trên thị trường.