Chuyển dịch năng lượng - xu hướng tất yếu
Ngày 9/6/2026, Báo Lao Động phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo “Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số”. Hội thảo nằm trong khuôn khổ chuỗi sự kiện “Ngày chuyển đổi xanh 2026" do Báo Lao Động tổ chức thường niên nhằm tháo gỡ những rào cản, tìm ra giải pháp thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam.
TS. Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công
Tại hội thảo, TS. Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) đánh giá cao sáng kiến của Báo Lao Động tổ chức Hội thảo với chủ đề “Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số”. Đây không chỉ là một chủ đề thời sự mà là một vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai phát triển của đất nước.
Theo TS. Đào Duy Anh, trong nhiều năm qua, chúng ta thường nhìn nhận, đảm bảo năng lượng là đủ điện, đủ xăng dầu cho sản xuất và tiêu dùng. Cách tiếp cận đó qua thời gian vẫn luôn đúng, nhưng quả thật đến ngày hôm nay đã không còn đủ.
"Chúng ta đang chứng kiến thế giới bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, cạnh tranh khốc liệt và căng thẳng hơn mà ở đó: Năng lượng không chỉ là đầu vào của nền kinh tế mà đã trở thành yếu tố quyết định khả năng tự chủ, năng lực cạnh tranh của cả một quốc gia" - TS. Đào Duy Anh nói.
Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho rằng, một quốc gia muốn nâng cao khả năng độc lập, tự chủ thì tự chủ về năng lượng là đặc biệt quan trọng. Tự chủ giúp nền kinh tế ít phụ thuộc vào các biến động cung cầu năng lượng bên ngoài, thực thi các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội được ổn định hơn hay nói cách khác là phát triển mang tính bền vững hơn.
Đối với doanh nghiệp, hiện nay, sản phẩm sản xuất ra không chỉ phải cạnh tranh bằng giá thành hay chất lượng, mà còn phải cạnh tranh bằng phương thức và năng lượng cho sản xuất. Quá trình sản xuất xanh hơn, sạch hơn, phát thải thấp và thân thiện với môi trường hơn sẽ có lợi thế; phương tiện vận chuyển muốn đi vào một quốc gia, một vùng lãnh thổ hay tham gia sân chơi toàn cầu thì phải sử dụng nhiên liệu xanh hơn, ít phát thải hơn để bảo vệ môi trường sống cho nhân loại.
"Vì vậy, chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn, phát triển các nguồn năng lượng có khả năng tái tạo, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch hữu hạn, nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng là xu hướng tất yếu của nhân loại chứ không chỉ là của riêng quốc gia nào" - TS. Đào Duy Anh nhấn mạnh.
Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước ta, được cụ thể hóa bằng một số văn bản chỉ đạo tiêu biểu như: Nghị quyết số 55-NQ/TW, ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác lập nền tảng cho việc ưu tiên nhiên liệu sạch.
Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã yêu cầu hiện thực hóa các giải pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải, bảo vệ môi trường; Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá của tăng trưởng.
Quyết định số 1658/QĐ-TTg ngày 1/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2040; Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí các-bon và khí mê- tan của ngành giao thông vận tải; Quyết định số 215/QĐ-TTg ngày 01/3/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển năng lượng quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045... đều đặt ra mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng xanh, giảm phát thải khí CO2.
"Các Nghị quyết, Quyết định nêu trên là chủ trương, đường lối, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Chính phủ cho phát triển một ngành, lĩnh vực, vấn đề khác nhau của đất nước, song, đều khẳng định một quan điểm nhất quán, đó là phát triển đất nước phải gắn liền với bảo vệ môi trường, phát triển các nguồn năng lượng mới, năng lượng tái tạo, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, từng bước nâng cao khả năng tự chủ năng lượng, đảm bảo an ninh năng lượng cho đất nước" - TS. Đào Duy Anh nhận định.
Nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng
Cũng theo TS. Đào Duy Anh, với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số năm nay và trong nhiều năm tới thì phát triển mạnh các nguồn năng lượng mới nhằm nâng cao khả năng tự chủ để luôn ổn định nguồn cung năng lượng cho phát triển kinh tế là yếu tố mang tính quyết định để đạt được mục tiêu đã đặt ra.
Trong những năm gần đây, thế giới đang chứng kiến ba xu hướng lớn. Thứ nhất, quá trình chuyển đổi năng lượng diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Thứ hai, các tiêu chuẩn xanh đang dần trở thành tiêu chuẩn thương mại bắt buộc. Thứ ba, sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng ưu tiên các quốc gia có môi trường đầu tư xanh và phát triển bền vững.
TS. Đào Duy Anh dẫn chứng, yêu cầu về sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững SAF của Liên minh Châu Âu và Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế ICAO, hay Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM), các tiêu chuẩn ESG, thị trường carbon hay các cam kết phát thải ròng bằng “0” đang tạo ra những thay đổi rất sâu sắc trong ngành năng lượng cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh trên toàn thế giới.
Điều này đặt ra yêu cầu rất rõ ràng đối với Việt Nam: Phải chuyển đổi để thích ứng với xu hướng và yêu cầu của thực tiễn, nếu chúng ta chuyển đổi chậm thì cơ hội tham gia hội nhập thương mại giảm và chi phí sẽ tăng. Chuyển đổi nhanh, thành công sẽ mở ra nhiều cơ hội để hội nhập và nâng cao vị thế cạnh tranh của nền kinh tế.
"Nói cách khác, chuyển đổi xanh không phải là gánh nặng hay trách nhiệm phải thực hiện vì các lý do bên ngoài mà chính là nhu cầu nội tại của đất nước để phát triển một nền kinh tế thịnh vượng nhưng vẫn giữ được môi trường sống trong lành cho nhân dân, chuyển đổi xanh cũng tạo ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất, thương mại có giá trị gia tăng cao hơn" - TS. Đào Duy Anh
Hơn hết, đó là con đường để đất nước nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng, đảm bảo an ninh năng lượng để góp phần tự cường về năng lực tổng thể của quốc gia.
Ý nghĩa lớn nhất của E10
Từ góc độ của Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương, TS. Đào Duy Anh cho rằng cần tiếp cận vấn đề năng lượng theo tư duy mới. Nếu trước đây chúng ta nói nhiều đến an ninh năng lượng theo nghĩa bảo đảm đủ nguồn cung, thì hiện nay cần mở rộng thành khái niệm an ninh năng lượng thế hệ mới, trong kỷ nguyên mới. Đó không chỉ là đủ năng lượng, mà còn là năng lượng phải xanh hơn, sạch hơn, có khả năng tái tạo.
Tiềm lực năng lượng của quốc gia phải có khả năng chống chịu tốt hơn trước các biến động địa chính trị, phải đa dạng nguồn cung, không phụ thuộc vào một nguồn nguyên, nhiên liệu hoặc một số thị trường nhất định. Đặc biệt là phải nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng, mà phải tự chủ bằng các nguồn năng lượng có khả năng tái tạo thì mới đảm bảo cho sự phát triển bền vững. "Trong tổng thể quá trình chuyển dịch năng lượng, việc triển khai xăng sinh học E10 từ ngày 1/6 vừa qua là một giải pháp của quá trình chuyển dịch, là một bước đi cụ thể và thiết thực về chuyển đổi xanh trong sử dụng nhiên liệu" - TS. Đào Duy Anh nói.
Có thể nói, E10 mới là bước khởi đầu và ý nghĩa lớn nhất của E10 không chỉ nằm ở tỷ lệ 10% etanol trong mỗi lít xăng mà điều quan trọng hơn là E10 đã mở ra cơ hội phát triển cho ngành công nghiệp sản xuất nhiên liệu mới - chuỗi giá trị nguyên liệu, sản xuất, cung ứng, sử dụng nhiên liệu xanh hơn, sạch hơn, có giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế.
Những kết quả bước đầu trong những ngày đầu triển khai trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6 đến nay đã cho thấy thị trường cơ bản ổn định, nguồn cung được bảo đảm, người dân đón nhận tích cực hơn dự báo ban đầu. Điều một lần nữa khẳng định: Khi chính sách được chuẩn bị kỹ lưỡng, có lộ trình phù hợp và được truyền thông đầy đủ thì hoàn toàn có thể tạo được sự đồng thuận xã hội.
TS. Đào Duy Anh cho biết, trong thời gian tới, nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là triển khai thành công lộ trình xăng E10 mà quan trọng hơn là tiếp tục phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng, phát triển mạnh các nguồn năng lượng xanh, thúc đẩy các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong chuỗi cung ứng năng lượng và từng bước phát triển các ngành công nghiệp mới dựa trên lợi thế của quá trình chuyển đổi xanh.
Theo TS. Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, thực hiện tốt các nhiệm vụ đã đặt ra về tăng trưởng xanh thì chuyển dịch năng lượng sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới, giúp nâng cao năng suất lao động; giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, nền kinh tế phát triển nhưng phát thải cacbon thì giảm đi, góp phần giảm biến đổi khí hậu toàn cầu.
Đồng thời, là nền tảng để Việt Nam tham gia hiệu quả hơn vào cuộc đua công nghệ xanh đang diễn ra trên toàn thế giới, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao và người dân được thụ hưởng một môi trường sống trong lành vào năm 2045.