Xăng sinh học E5, E10: Gỡ bỏ định kiến, củng cố niềm tin người dùng

Tối 7/6, VTV10 tổ chức tọa đàm “Xăng sinh học: Hiểu đúng để dùng đúng”, với sự tham gia của ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương); ông Nguyễn Đăng Chinh - Giám đốc Công ty TNHH MTV Petrolimex Cần Thơ và PGS.TS Lương Văn Vạn - Trưởng khoa Cơ khí Động lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long.

Niềm tin người tiêu dùng là chìa khóa của lộ trình nhiên liệu xanh

Diễn ra trong bối cảnh xăng E10 chính thức được phân phối đồng bộ trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026, chương trình không chỉ cung cấp các thông tin khoa học về nhiên liệu sinh học mà còn tập trung giải đáp những băn khoăn đã tồn tại nhiều năm trong dư luận.

Từ câu chuyện động cơ có bị ảnh hưởng hay không, mức tiêu hao nhiên liệu thay đổi như thế nào cho đến khả năng tương thích với các dòng xe đời cũ, tất cả đều dẫn về một vấn đề cốt lõi: làm thế nào để người tiêu dùng thực sự tin tưởng và đồng hành cùng lộ trình phát triển nhiên liệu xanh của Việt Nam.

Theo ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) chủ trương phát triển nhiên liệu sinh học đã được Việt Nam theo đuổi từ rất sớm. Từ Đề án 177 năm 2007 đến Quyết định 53 năm 2012 về lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học, Việt Nam đã từng bước xây dựng nền tảng cho quá trình chuyển đổi năng lượng theo hướng xanh và bền vững.

Sau khi xăng E5 thay thế hoàn toàn xăng khoáng RON92 từ năm 2018, Bộ Công Thương tiếp tục triển khai lộ trình mới. Theo Thông tư số 50 ban hành ngày 7/11/2025, từ ngày 1/6/2026, các loại xăng thương phẩm phải được phối trộn thành xăng E10 trước khi đưa ra thị trường. Riêng xăng E5 RON92 tiếp tục được duy trì đến hết năm 2030 nhằm đáp ứng nhu cầu của một số phương tiện đời cũ.

Ông Đào Duy Anh nhấn mạnh, mục tiêu lớn nhất của nhiên liệu sinh học không phải là tạo ra một loại xăng rẻ hơn, mà là góp phần giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường, đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và nâng cao an ninh năng lượng quốc gia.

Gỡ bỏ những lo ngại tồn tại nhiều năm

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn nhất tại tọa đàm là câu hỏi liệu xăng E5 và E10 có gây hại cho động cơ hay không.

PGS.TS Lương Văn Vạn - Trưởng khoa Cơ khí Động lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, cho rằng đây là băn khoăn phổ biến nhưng chưa có cơ sở khoa học rõ ràng đối với phần lớn phương tiện đang lưu hành tại Việt Nam.

Theo phân tích của chuyên gia, ethanol trong xăng sinh học chỉ được phối trộn ở tỷ lệ thấp, với E5 là 5% và E10 là 10%. Trước khi đưa ra thị trường, sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Vì vậy, việc bổ sung ethanol không gây ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận hành hay độ bền động cơ nếu người sử dụng tuân thủ đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Không chỉ vậy, ethanol còn có chỉ số octane cao hơn xăng khoáng thông thường, giúp quá trình cháy diễn ra hiệu quả hơn, hạn chế hiện tượng kích nổ và góp phần giảm phát thải độc hại ra môi trường.

Một lo ngại khác cũng thường xuyên được người dân đặt ra là liệu xăng E5, E10 có khiến xe hao nhiên liệu hơn hay không.

PGS.TS Lương Văn Vạn cho biết về mặt lý thuyết, ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng nên mức tiêu hao nhiên liệu có thể tăng nhẹ. Tuy nhiên, với tỷ lệ phối trộn chỉ từ 5 - 10%, sự chênh lệch này trên thực tế rất nhỏ và hầu như khó nhận biết trong điều kiện sử dụng thông thường.

Ngược lại, khả năng chống kích nổ tốt hơn và hiệu quả cháy cao hơn của ethanol có thể bù đắp đáng kể phần chênh lệch năng lượng này. Nếu tính trên tổng chi phí sử dụng cho cùng một quãng đường, mức chi phí giữa xăng sinh học và xăng khoáng gần như tương đương.

Theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất đối với người sử dụng không phải là lo ngại về nhiên liệu mới, mà là duy trì thói quen bảo dưỡng phương tiện định kỳ. Một chiếc xe được bảo dưỡng đúng quy trình sẽ vận hành ổn định với cả xăng E5 và E10.

Thị trường ổn định, người dân dần yên tâm với E10

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Đăng Chinh - Giám đốc Công ty TNHH MTV Petrolimex Cần Thơ cho rằng rào cản lớn nhất của xăng sinh học hiện nay không nằm ở chất lượng sản phẩm mà ở tâm lý tiêu dùng.

Theo ông Chinh, nhiều người dân đã quen sử dụng các loại xăng có chỉ số octane cao hơn và mặc định rằng RON95 phù hợp với mọi loại động cơ. Bên cạnh đó, thông tin về nhiên liệu sinh học trong thời gian qua chưa thật sự đồng đều, khiến một bộ phận người tiêu dùng vẫn còn những e ngại nhất định.

Tuy nhiên, sau một tuần triển khai đồng bộ xăng E10 trên thị trường, phản hồi từ khách hàng được ghi nhận chủ yếu theo hướng tích cực. Hoạt động kinh doanh tại các cửa hàng xăng dầu diễn ra bình thường, không xuất hiện những biến động đáng kể.

Ghi nhận thực tế tại các cửa hàng xăng dầu trên địa bàn TP. Cần Thơ cũng cho thấy thị trường đang dần ổn định. Bà Phan Thị Thanh Thảo, Cửa hàng trưởng Cửa hàng Xăng dầu số 16 cho biết thời gian đầu một số khách hàng còn e ngại khi chuyển sang sử dụng E10. Tuy nhiên, sau quá trình trải nghiệm thực tế, đa số người dân đều nhận thấy phương tiện vận hành bình thường và dần yên tâm hơn với loại nhiên liệu mới.

Theo bà Phan Thị Thanh Thảo, sản lượng tiêu thụ xăng tại cửa hàng hiện vẫn ổn định, không có biến động lớn so với trước đây. Điều người tiêu dùng cần nhất là thông tin minh bạch và sự bảo đảm về chất lượng sản phẩm.

Nhiều khách hàng cũng cho biết sau thời gian sử dụng E10, phương tiện vẫn vận hành êm ái, không ghi nhận sự khác biệt đáng kể so với trước đây. Việc sử dụng nhiên liệu sinh học còn giúp họ cảm thấy đang góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

Từ góc nhìn quản lý, doanh nghiệp và chuyên gia kỹ thuật, có thể thấy phần lớn những lo ngại về xăng E5 và E10 đều đã được giải đáp bằng cơ sở khoa học và thực tiễn. Trong lộ trình chuyển đổi xanh của Việt Nam, điều quyết định thành công không chỉ là chính sách hay công nghệ, mà còn là niềm tin của người tiêu dùng đối với một loại nhiên liệu sạch, an toàn và bền vững cho tương lai.