Thúc đẩy tiết kiệm năng lượng
Quá trình chuyển dịch năng lượng đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao về sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tư vấn, nhà cung cấp công nghệ và các định chế tài chính. Việc hình thành mạng lưới kết nối hiệu quả không chỉ giúp chia sẻ tri thức, kinh nghiệm mà còn tạo nền tảng thúc đẩy các giải pháp tiết kiệm năng lượng được triển khai rộng rãi và đồng bộ hơn.
Tại “Diễn đàn nâng cao năng lực và kết nối mạng lưới tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam”, PGS.TS Dương Trung Kiên, Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Giải pháp công nghệ Việt Nam (VETS) đã chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế trong phát triển mạng lưới tiết kiệm năng lượng và đề xuất mô hình áp dụng tại Việt Nam.
Theo đại diện VETS, các hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ở Việt Nam đã được triển khai từ khá lâu, gần 20 năm nếu tính từ khi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có hiệu lực. Trước đó, chúng ta cũng đã có nhiều chương trình, dự án và hoạt động liên quan, tuy nhiên phần lớn vẫn còn mang tính riêng lẻ, tách rời.
PGS.TS Dương Trung Kiên, Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Giải pháp công nghệ Việt Nam. Ảnh: VETS
Đến thời điểm hiện nay, khi đã có hành lang pháp lý tương đối đầy đủ, đã hình thành các doanh nghiệp có năng lực, có đội ngũ chuyên gia, có nhiều dự án được triển khai và đạt được những kết quả nhất định, điều còn thiếu chính là sự kết nối giữa các thành phần trong hệ thống.
“Chúng tôi mong muốn mạng lưới sẽ trở thành một ‘bộ khuếch đại’, kết nối các chuyên gia, các nhà cung cấp giải pháp, các đơn vị tư vấn, các doanh nghiệp sử dụng năng lượng trọng điểm cũng như các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Từ đó, các bên có thể phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau để hình thành hệ thống vận hành hiệu quả hơn, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, giúp các kết quả nghiên cứu được ứng dụng nhanh hơn và các dự án được triển khai hiệu quả hơn trong thực tiễn”, PGS.TS Dương Trung Kiên bày tỏ.
Cũng theo lãnh đạo VETS, kinh nghiệm quốc tế cho thấy mạng lưới chỉ phát huy hiệu quả khi có cơ chế điều phối phù hợp, đội ngũ chuyên gia kỹ thuật, mục tiêu tiết kiệm năng lượng có thể định lượng, cơ chế đo lường và xác minh kết quả, cùng các lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp.
Trên cơ sở đó, PGS.TS Dương Trung Kiên đề xuất xây dựng quy chế hoạt động của mạng lưới hiệu quả năng lượng tại Việt Nam theo mô hình đa tầng, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và kết nối cơ quan quản lý, tổ chức tư vấn, doanh nghiệp ESCO (doanh nghiệp dịch vụ năng lượng), tổ chức tài chính và nhà cung cấp công nghệ.
“Mục tiêu là thúc đẩy hình thành các dự án tiết kiệm năng lượng có khả năng huy động vốn và triển khai thực tế. Lộ trình đề xuất gồm giai đoạn thí điểm, hoàn thiện cơ chế trong giai đoạn 2026-2027, sau đó chuẩn hóa và nhân rộng trên phạm vi toàn quốc trong giai đoạn 2028-2030”, đại diện VETS nhấn mạnh.
PGS.TS Dương Trung Kiên cho biết, mục tiêu đầu tiên là kết nối. Đó là kết nối các doanh nghiệp, các đơn vị đào tạo, các cơ sở nghiên cứu, các đơn vị tư vấn và các nhà cung cấp giải pháp. Thông qua mạng lưới này, doanh nghiệp, đơn vị tư vấn, các nhà cung cấp dịch vụ và các tổ chức nghiên cứu sẽ được kết nối trong cùng một hệ sinh thái. Đây sẽ là nơi mọi thông tin, giải pháp, dịch vụ và nhu cầu liên quan đến sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đều có thể được chia sẻ và kết nối.
“Chúng tôi kỳ vọng mạng lưới sẽ trở thành diễn đàn chung, nơi các doanh nghiệp có thể đưa ra những bài toán thực tế của mình; nơi các chuyên gia và các đơn vị cung cấp giải pháp cùng tham gia trao đổi. Đồng thời cũng là nơi các doanh nghiệp có thể tiếp nhận những kinh nghiệm đã được kiểm chứng trong thực tiễn”, lãnh đạo VETS chia sẻ.
Mục tiêu quan trọng khác theo PGS.TS Dương Trung Kiên là nâng cao chất lượng các dịch vụ tư vấn. “Hiện nay, thị trường dịch vụ tư vấn trong lĩnh vực này còn khá phân tán và thiếu các cơ chế bảo đảm chất lượng. Vì vậy, chúng tôi mong muốn mạng lưới sẽ có một đơn vị điều phối để từng bước xây dựng các tiêu chuẩn chung, góp phần bảo đảm chất lượng dịch vụ”, đại diện VETS cho biết.
Mạng lưới hiệu quả năng lượng được đề xuất nhằm kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái, thúc đẩy triển khai dự án tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.
Các thành viên tham gia mạng lưới sẽ cùng cam kết cung cấp những dịch vụ tư vấn đáp ứng yêu cầu chuyên môn, bảo đảm chất lượng. Bên cạnh đó, mạng lưới cũng sẽ hỗ trợ các thành viên trong việc xây dựng, đánh giá và hoàn thiện các giải pháp nhằm bảo đảm các dự án có tính khả thi và mang lại hiệu quả thực tế. Quan trọng hơn, toàn bộ hoạt động của mạng lưới đều hướng tới mục tiêu chung là góp phần thực hiện Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Định hình mạng lưới hiệu quả năng lượng
Để vận hành mô hình mạng lưới tiết kiệm năng lượng, PGS.TS Dương Trung Kiên đề xuất 6 nguyên tắc cơ bản để bảo đảm mạng lưới hiệu quả năng lượng hoạt động hiệu quả.
Nguyên tắc thứ nhất là các thành viên tham gia mạng lưới trên cơ sở tự nguyện, hợp tác, bình đẳng và cùng có lợi.
Nguyên tắc thứ hai là các thành viên tuân thủ quy chế hoạt động, cơ chế điều phối và các quy định chung của mạng lưới.
Nguyên tắc thứ ba là các tổ chức tư vấn, ESCO và nhà cung cấp cam kết bảo đảm chất lượng dịch vụ, giải pháp, thiết bị và công nghệ cung cấp cho doanh nghiệp.
Nguyên tắc thứ tư là các doanh nghiệp thành viên cam kết thực hiện định hướng sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và giảm phát thải khí nhà kính.
Nguyên tắc thứ năm là các bên tham gia chia sẻ thông tin, dữ liệu và kinh nghiệm phù hợp để hỗ trợ đo lường kết quả, nhân rộng giải pháp và phát triển mạng lưới bền vững.
Nguyên tắc thứ sáu là góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia về tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển bền vững.
Việc hình thành mạng lưới hiệu quả năng lượng không chỉ góp phần kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả mà còn tạo nền tảng để nâng cao chất lượng dịch vụ và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Khi được triển khai đồng bộ với cơ chế điều phối phù hợp, mạng lưới được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy thực hiện các mục tiêu quốc gia về tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính.
Mạng lưới hiệu quả năng lượng Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng kết nối doanh nghiệp, tổ chức tư vấn, cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và các đối tác tài chính, qua đó góp phần nâng cao năng lực thị trường dịch vụ năng lượng và thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả tại Việt Nam.