Đòn bẩy kinh doanh hiệu quả, bền vững
Phát triển khoa học và công nghệ được xem là động lực then chốt cho sự phát triển đất nước, đồng thời là nền tảng quan trọng để hình thành các tập đoàn kinh tế lớn mạnh. Thông qua các chủ trương, chính sách được ban hành thời gian qua, Nhà nước đang tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp ứng dụng thành tựu khoa học vào sản xuất, kinh doanh.
Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh. Ảnh: Quỳnh Nga
Đơn cử, Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước nêu rõ quan điểm: Kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tập trung nâng cao hiệu quả hoạt động, áp dụng công nghệ tiên tiến, mô hình quản trị hiện đại theo chuẩn mực quốc tế. Phát huy vai trò của các doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập trong mối quan hệ liên kết, hợp tác nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ.
Mục tiêu cụ thể đến năm 2030, xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn, công nghệ hiện đại, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào một số chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế; 100% doanh nghiệp nhà nước thực hiện quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số.
Nghị quyết cũng nêu rõ nhiệm vụ đối với doanh nghiệp nhà nước thúc đẩy đầu tư, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh để kinh doanh hiệu quả, bền vững.
Cụ thể, khuyến khích các doanh nghiệp nhà nước đẩy mạnh và tiên phong hoạt động nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; các tập đoàn, tổng công ty phải xây dựng, hình thành trung tâm nghiên cứu - phát triển, phòng thí nghiệm để tiên phong thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và tăng sức cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp; hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương và đồng hành với các chủ thể kinh tế khác triển khai chuyển đổi số.
Kết quả nghiên cứu, phát triển do doanh nghiệp nhà nước thực hiện thành công phải được ứng dụng vào thực tế trong các khâu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt là công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, đồng thời có cơ chế thương mại để chia sẻ, lan toả công nghệ nhằm thúc đẩy doanh nghiệp thuộc các khu vực kinh tế khác cùng phát triển.
Nhà nước có cơ chế đặt hàng đối với các sản phẩm công nghệ do các doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, chế tạo, có chất lượng tương đương hàng nhập khẩu, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận thị trường, nâng cao năng lực tiếp tục hoàn thiện, phát triển sản phẩm.
Doanh nghiệp nhà nước được quyết định sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ để chủ động triển khai hoặc đặt hàng nghiên cứu phát triển bên ngoài theo cơ chế khoán sản phẩm. Có cơ chế cho phép các doanh nghiệp nhà nước tự hình thành hoặc liên kết với Nhà nước và các doanh nghiệp khác hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm.
Khuyến khích các doanh nghiệp nhà nước tham gia mở rộng, nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua việc tham gia vào các dự án đầu tư, hợp đồng chuyển giao công nghệ và thương vụ mua bán, sáp nhập gắn với hoạt động chuyển giao công nghệ.
Tại Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đặt ra mục tiêu đến năm 2030 cũng nhấn mạnh: Xây dựng một số tập đoàn công nghiệp văn hoá, cụm, khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hoá tầm cỡ quốc tế dựa trên nền tảng công nghệ cao và các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo.
Xây dựng cơ chế, chính sách đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hoá; phát triển các mô hình kinh tế văn hoá mới, các dự án trọng điểm, quy mô lớn về văn hoá, cụm, khu công nghiệp sáng tạo.
Hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp văn hoá tiếp cận và ứng dụng công nghệ tiên tiến vào sản xuất nội dung số, phát triển sản phẩm, dịch vụ văn hoá và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số; chính sách thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ lớn vào hạ tầng số và phát triển các giải pháp công nghệ cao cho văn hoá.
Nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược
Theo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK - Bộ Công Thương), Cục xác định rõ việc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW là nhiệm vụ chính trị quan trọng, có ý nghĩa chiến lược đối với lĩnh vực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và phát triển công nghiệp nông thôn.
Ngay sau Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW, Cục sẽ khẩn trương tham mưu cấp có thẩm quyền xây dựng chương trình, kế hoạch hành động cụ thể, gắn nội dung 2 Nghị quyết với nhiệm vụ chuyên môn của Cục ĐCK.
Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn thể cán bộ, đảng viên, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế nhà nước, phát triển văn hóa Việt Nam gắn với yêu cầu tăng trưởng xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững ngành Công Thương trong giai đoạn mới.
Trong năm 2025, Cục ĐCK đã rà soát, tổng hợp đề xuất của các tổ chức khoa học và công nghệ, các đơn vị trong Bộ, doanh nghiệp, tham mưu lãnh đạo Bộ để phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng đề xuất công nghệ đưa vào Danh mục công nghệ chiến lược trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ngày 12/6/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1131/QĐ-TTg phê duyệt Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Ngày 21/10/2025, Bộ Công Thương đã phê duyệt Quyết định số 3104/QĐ-BCT về Ban hành Kế hoạch triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó phân công nhiệm vụ cho các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp và các viện, trường chủ trì, tham gia thực hiện các nhiệm vụ trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, quản lý. Đây là căn cứ quan trọng để Cục tiếp tục tham mưu các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao và làm chủ các công nghệ, sản phẩm chiến lược của ngành trong giai đoạn tiếp theo.
Cùng với đó, chủ động triển khai các nhiệm vụ được giao, Cục ĐCK đã có văn bản hướng dẫn các đơn vị, viện, trường, tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp của ngành đề xuất định hướng ưu tiên, xác định các cụm, chuỗi nhiệm vụ, dự án trọng điểm để làm chủ, ứng dụng thương mại hoá các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi phục vụ phát triển các ngành công nghiệp chiến lược, công nghiệp nền tảng, ưu tiên, thương mại, thương mại điện tử thuộc phạm vi quản lý của ngành Công Thương... trong giai đoạn 2026 - 2030.
Trong năm 2026, Cục ĐCK sẽ tham mưu, hướng dẫn các tập đoàn, tổng công ty, công ty ngành Công Thương, các tổ chức khoa học và công nghệ, trường đại học, cao đẳng, hiệp hội trong ngành Công Thương; các cục, vụ, đơn vị thuộc Bộ Công Thương về việc xây dựng Kế hoạch khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026 - 2030 và kế hoạch, dự toán ngân sách cấp Bộ năm 2026.
Những yêu cầu cụ thể trong hướng dẫn đề xuất với các đơn vị gồm: Về lĩnh vực nghiên cứu chính sách: Các cụm/chuỗi nhiệm vụ nghiên cứu cung cấp luận cứ phục vụ tổ chức triển khai các định hướng phát triển của ngành, lĩnh vực trong các nghị quyết của Đảng, Chính phủ; cung cấp luận cứ việc xây dựng dự thảo chiến lược, chương trình, đề án, kế hoạch, quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật... trong giai đoạn 2026 - 2030.
Về lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo: Các bài toán lớn, cụm/chuỗi nhiệm vụ cần triển khai phục vụ phát triển, làm chủ và đưa vào ứng dụng tại doanh nghiệp các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi phục vụ phát triển các ngành, lĩnh vực (đặc biệt là công nghiệp nền tảng, chiến lược); các công nghệ, giải pháp, nền tảng, mô hình phục vụ hoạt động chuyển đổi số của Bộ Công Thương và hỗ trợ chuyển đổi số cho các doanh nghiệp; các sản phẩm mới, dịch vụ mới, quy trình mới, công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới hoặc cải tiến đáng kể so với sản phẩm, dịch vụ, quy trình, công nghệ, mô hình kinh doanh hiện có và được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh để tạo ra giá trị kinh tế gia tăng và hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường.
Cục ĐCK đã nhận được tổng số đơn vị gửi hồ sơ: 92 đơn vị trong đó đã có 397 đề xuất nhiệm vụ thực hiện. Cục ĐCK đã phối hợp với các đơn vị chuyên môn trong Bộ thực hiện việc rà soát, đánh giá, triển khai việc xem xét, đề xuất các nhiệm vụ đưa vào Kế hoạch năm 2026 theo quy định.
Nghị quyết số 79-NQ/TW khuyến khích doanh nghiệp nhà nước đầu tư, liên kết với các doanh nghiệp khác trong chuỗi giá trị thuộc lĩnh vực kinh doanh chính hoặc các doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhằm hình thành các doanh nghiệp, nhóm liên kết doanh nghiệp tiên phong, dẫn dắt, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, phát huy lợi thế, sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực xã hội, tránh chồng chéo, cạnh tranh không lành mạnh, bảo đảm lợi ích hài hoà, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo.