Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).
Sản xuất điện mặt trời là một trong những loại hình dự án xanh thuộc lĩnh vực năng lượng. Ảnh minh họa
Đây là bước đi nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 198/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân do Quốc hội ban hành và Nghị định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước cho các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh để thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.
Trong bối cảnh nhu cầu tài chính xanh tăng nhanh, việc thiếu một bộ tiêu chí thống nhất đã trở thành “điểm nghẽn” lớn. Dự thảo được xây dựng nhằm xác định rõ thế nào là dự án xanh, mức độ đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, cũng như căn cứ để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.
Theo dự thảo, danh mục dự án xanh gồm 45 loại hình thuộc 7 lĩnh vực then chốt như năng lượng, giao thông, xây dựng, tài nguyên nước, nông - lâm - thủy sản, công nghiệp chế biến chế tạo và dịch vụ môi trường. Các tiêu chí được thiết kế trên cơ sở Luật Bảo vệ môi trường, đồng thời tiệm cận thông lệ quốc tế.
Đối với dự án tuần hoàn, dự thảo phân thành 3 nhóm: thiết kế tuần hoàn, sử dụng tuần hoàn và phục hồi tài nguyên, bao trùm toàn bộ vòng đời sản phẩm từ sản xuất đến tái chế.
Việc thiết lập hệ thống tiêu chí minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn chi phí thấp mà còn đóng vai trò “giấy thông hành” để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.
Trong bối cảnh các thị trường lớn như EU áp dụng loạt quy định khắt khe như CBAM, EUDR hay tiêu chuẩn báo cáo bền vững CSRD/ESRS, yêu cầu đối với doanh nghiệp không còn dừng ở chất lượng sản phẩm mà mở rộng sang toàn bộ quy trình sản xuất, phát thải và trách nhiệm xã hội.
Dự thảo cũng lần đầu đưa ra khung tiêu chuẩn ESG với 52 tiêu chí, làm căn cứ xem xét hỗ trợ lãi suất. Doanh nghiệp lớn phải đáp ứng tối thiểu 40 tiêu chí, trong khi doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh áp dụng theo mức độ phù hợp. Báo cáo được gửi tới tổ chức tín dụng và công khai trên hệ thống thông tin doanh nghiệp.
Đáng chú ý, cơ chế tự đánh giá hoặc thuê tổ chức đánh giá độc lập giúp giảm chi phí, thời gian cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, các tổ chức đánh giá phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế nhằm đảm bảo tính minh bạch, tránh trục lợi chính sách.
Song song đó, dự thảo quy định rõ trách nhiệm duy trì tiêu chí trong suốt thời gian hưởng hỗ trợ lãi suất. Trường hợp không đáp ứng, doanh nghiệp phải thông báo để dừng hỗ trợ. Cơ chế báo cáo về địa phương trong vòng 30 ngày cũng tạo nền tảng xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về dự án xanh.
Với hệ thống tiêu chí cụ thể, đồng bộ và tiệm cận quốc tế, dự thảo Quyết định được kỳ vọng sẽ tạo “hạ tầng thể chế” cho thị trường tài chính xanh, thúc đẩy kinh tế tư nhân chuyển đổi theo hướng bền vững, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu.