Xu hướng tiêu dùng 2026: Doanh nghiệp thích ứng ESG để tăng trưởng

Doanh nghiệp cần tăng tốc chuyển đổi xanh

Chiều 22/5, tại TP. Hồ Chí Minh, Hội thảo “Xu hướng tiêu dùng 2026 và ESG doanh nghiệp cần thích ứng thế nào?” do Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao và Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA) tổ chức đã thu hút đông đảo doanh nghiệp tham dự.

Hội thảo được tổ chức nhằm giúp doanh nghiệp cập nhật xu hướng tiêu dùng mới, đồng thời hiểu rõ hơn các yêu cầu ESG (môi trường, xã hội, quản trị) từ thị trường quốc tế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam. Đây cũng là dịp để doanh nghiệp tìm giải pháp thích ứng trong bối cảnh phát triển bền vững đang trở thành tiêu chuẩn mới của thương mại toàn cầu.

Theo các chuyên gia, những thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản đang liên tục nâng cao yêu cầu về ESG thông qua các quy định như Chỉ thị CSRD, cơ chế điều chỉnh carbon CBAM cùng các tiêu chuẩn minh bạch chuỗi cung ứng và trách nhiệm xã hội. Điều này buộc doanh nghiệp phải thay đổi mô hình phát triển theo hướng xanh hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn.

Song song đó, xu hướng tiêu dùng năm 2026 cho thấy, người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các thương hiệu có trách nhiệm với môi trường, cộng đồng và xã hội. ESG vì thế không còn chỉ là “tấm vé” cho xuất khẩu mà đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng gắn kết với khách hàng.

Chia sẻ tại sự kiện, bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao - cho biết: Hiệp hội đang triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Theo bà Kim Hạnh, từ tháng 5, cuộc thi Khởi nghiệp xanh đã được phát động tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội; tháng 7 sẽ tổ chức Trại hè Đại sứ Hàng Việt; tháng 8 diễn ra Mekong Connect và tháng 10 là chuỗi hoạt động kỷ niệm 30 năm Hàng Việt Nam chất lượng cao.

Ngoài ra, Hiệp hội cũng đang mở rộng mạng lưới hoạt động tại Hà Nội và tăng cường kết nối với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, phát triển hệ thống phân phối, ứng dụng AI, kinh tế tuần hoàn và ESG. “Phát triển bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp tham gia thị trường toàn cầu”, bà Kim Hạnh nhấn mạnh.

Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu nhưng vẫn thích trải nghiệm mới

Tại hội thảo, bà Nguyễn Cao Ngọc Dung - Phụ trách phát triển thị trường Việt Nam và Philippines của Công ty NielsenIQ, đã mang đến những số liệu thống kê đáng suy ngẫm về bức tranh toàn cảnh của ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG).

Theo bà Ngọc Dung, ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) tại Việt Nam năm 2025 tăng trưởng khoảng 1,7%, tuy nhiên sản lượng thực tế giảm 1,1%. Điều này cho thấy, tăng trưởng chủ yếu đến từ việc tăng giá bán chứ không xuất phát từ việc sức mua tăng lên.

Khảo sát của NielsenIQ cũng cho thấy người tiêu dùng ngày càng cân nhắc kỹ hơn trước khi chi tiêu. Nếu năm 2025 chỉ khoảng 43% người được hỏi cho biết họ thắt chặt chi tiêu thì đến năm 2026, con số này đã tăng lên 57%.

Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng ưu tiên các mặt hàng thiết yếu, hạn chế mua sắm xa xỉ và tăng cường nấu ăn tại nhà để tiết kiệm chi phí. Nhiều người cũng chuyển sang săn khuyến mãi trên các nền tảng trực tuyến hoặc tạm dừng mua các sản phẩm không thật sự cần thiết.

Tuy nhiên, người Việt vẫn sẵn sàng trải nghiệm sản phẩm mới. Theo NielsenIQ, có đến 92% người tiêu dùng cho biết họ sẵn sàng thử thương hiệu hoặc sản phẩm mới nếu phù hợp nhu cầu và mang lại trải nghiệm thú vị. Trong năm qua, thị trường FMCG ghi nhận khoảng 18.000 sản phẩm mới được tung ra thị trường và chính các sản phẩm này đã đóng góp đáng kể vào tăng trưởng của ngành.

Ngoài yếu tố giá cả, người tiêu dùng hiện ngày càng quan tâm đến chất lượng và sức khỏe. Khoảng 86% người Việt cho biết họ ưu tiên chất lượng hơn giá bán. Các dòng sản phẩm ít đường, tốt cho sức khỏe, bổ sung dinh dưỡng hoặc mang tính cá nhân hóa đang được ưa chuộng hơn.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp không chỉ cần tối ưu giá bán mà còn phải hiểu rõ hành vi tiêu dùng, xây dựng chiến lược sản phẩm phù hợp từng phân khúc và từng khu vực thị trường.

Doanh nghiệp nhỏ cần bắt đầu từ “quick win”

Chia sẻ góc nhìn chuyên môn tại hội thảo, bà Nguyễn Cẩm Chi - Giám đốc Khối Tư vấn Phát triển Bền vững, Công ty Tư vấn & Quản lý MCG - cho rằng, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn hiểu chưa đúng về phát triển bền vững.

Theo bà Cẩm Chi, không ít doanh nghiệp chi hàng trăm triệu đồng để thực hiện các chứng chỉ ESG nhưng chưa mang lại hiệu quả thực tế. Doanh nghiệp cần xác định rõ “làm để làm gì” và khách hàng thực sự yêu cầu điều gì thay vì chạy theo phong trào chứng nhận.

Qua nghiên cứu chính sách lựa chọn nhà cung cấp của hơn 130 tập đoàn đa quốc gia như: Apple, Samsung hay Unilever, bà Cẩm Chi cho biết, phần lớn doanh nghiệp quốc tế không đặt nặng các chứng chỉ đắt đỏ mà quan tâm nhiều hơn đến các yêu cầu cơ bản như quy định lao động, chống hối lộ, quản lý chất thải hay minh bạch trong vận hành.

Bà Cẩm Chi cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa không nên bắt đầu phát triển bền vững bằng những chiến lược quá lớn mà cần đi từ các hành động nhỏ, tạo hiệu quả thực tế trước. Khi nhìn thấy “quick win” và lợi ích rõ ràng, doanh nghiệp mới nên xây dựng chiến lược dài hạn.

Theo vị chuyên gia nay, nhiều giải pháp có thể triển khai ngay mà không cần vốn lớn như tiết kiệm điện, quản lý nước thải, rà soát lãng phí nguyên liệu hay tận dụng phụ phẩm để tạo thêm doanh thu. Chỉ riêng việc theo dõi điện năng tiêu thụ cũng có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí và giảm phát thải khí nhà kính.

Một ví dụ điển hình là điện mặt trời. Hiện, nhiều quỹ đầu tư sẵn sàng tài trợ hệ thống điện mặt trời cho doanh nghiệp mà không yêu cầu vốn đối ứng ban đầu. Doanh nghiệp được sử dụng điện với giá thấp hơn, trong khi nhà đầu tư thu lợi từ chứng chỉ năng lượng tái tạo.

Theo bà Cẩm Chi, doanh nghiệp nhỏ có lợi thế lớn ở khả năng ra quyết định nhanh và linh hoạt. Nếu xác định đúng khách hàng mục tiêu, hiểu rõ yêu cầu của chuỗi cung ứng và tận dụng tốt các chính sách hỗ trợ vốn xanh, doanh nghiệp hoàn toàn có thể từng bước tham gia vào quá trình chuyển đổi bền vững.

“Phát triển bền vững hiện không còn là câu chuyện nên hay không nên làm, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu của thị trường, từ xuất khẩu đến tiêu dùng trong nước”, bà Cẩm Chi nhấn mạnh.