Xuất khẩu giữ nhịp tăng trưởng cao
Bức tranh xuất khẩu hàng hóa 8 tháng năm 2026 tiếp tục ghi nhận những con số đáng chú ý, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong cả năm. Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, trong tháng 8, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 54,79 tỷ USD, tăng 3,2% so với tháng trước. Tính chung 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4% so với cùng kỳ năm trước.
Cùng với xuất khẩu, hoạt động thương mại hàng hóa nói chung tiếp tục duy trì quy mô lớn. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ và là mức cao nhất của 8 tháng từ trước đến nay.
Đáng chú ý, đà tăng trưởng xuất khẩu đang được duy trì trên nền một cơ cấu hàng hóa tương đối ổn định. Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò chủ lực, đạt 337,99 tỷ USD, chiếm 90,2% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhóm hàng nông sản, lâm sản đạt 26,65 tỷ USD, chiếm 7,1%; thủy sản đạt 8 tỷ USD, chiếm 2,1%; nhiên liệu và khoáng sản đạt 2,2 tỷ USD, chiếm 0,6%.
Xuất khẩu hàng hoá có nhiều điểm sáng trong 8 tháng đầu năm 2026.
Không chỉ các ngành hàng công nghiệp chế biến, một số nhóm hàng nông nghiệp, thủy sản cũng đang cho thấy dư địa tăng trưởng đáng kể. Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, 8 tháng năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 190.153 tấn hồ tiêu, đạt kim ngạch 1,2 tỷ USD, tăng 14,2% về lượng và 8,9% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý, tốc độ tăng về lượng cao hơn tốc độ tăng về giá trị cho thấy dư địa của ngành không đơn thuần nằm ở việc bán được nhiều hơn. Bài toán quan trọng hơn là nâng giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm, tăng hàm lượng chế biến và cải thiện khả năng khai thác thị trường.
Với thủy sản, 8 tháng đầu năm xuất khẩu đạt 8 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ, tương đương 67% mục tiêu 12 tỷ USD của cả năm. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết, lợi thế quan trọng của thủy sản Việt Nam không chỉ nằm ở nguồn nguyên liệu mà còn ở năng lực chế biến sâu và tạo giá trị gia tăng. Đây cũng chính là một trong những hướng đi quan trọng để mở rộng dư địa xuất khẩu trong những tháng cuối năm.
Mở thêm dư địa từ FTA và xuất khẩu trên nền tảng số
Với mục tiêu xuất khẩu hàng hóa tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Bộ Công Thương nhận định, việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA), hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng các phương thức xuất khẩu sẽ là những dư địa quan trọng.
Các FTA không chỉ mở thêm cánh cửa thị trường mà còn tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận các thị trường với ưu đãi thuế quan. Tuy nhiên, để biến ưu đãi trên giấy thành kim ngạch xuất khẩu thực tế, doanh nghiệp phải đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về chất lượng, xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và môi trường của từng thị trường.
Một dư địa khác đang mở ra từ phương thức xuất khẩu mới, trong đó đáng chú ý là thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo Cục Xuất nhập khẩu, năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, đưa Việt Nam vào top 10 thế giới và top 3 ASEAN. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu thương mại điện tử đạt 78%, với tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này khoảng 4,45 tỷ USD. Đây là nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tiếp cận người tiêu dùng quốc tế theo cách khác với mô hình xuất khẩu truyền thống.
Với mục tiêu này, mới đây, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - Bộ Công Thương phối hợp với TikTok Shop, với sự đồng hành của Vụ Phát triển thị trường nước ngoài - Bộ Công Thương đã công bố sáng kiến “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh”. Sáng kiến hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam xây dựng và tăng cường năng lực xuất khẩu trực tuyến, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế thông qua mô hình thương mại điện tử khám phá.
Điểm đáng chú ý của mô hình này là chuyển từ cách tiếp cận “chờ được tìm thấy” sang “chủ động xuất hiện”. Sản phẩm Việt Nam có thể tiếp cận người tiêu dùng thông qua video ngắn, livestream, nhà sáng tạo nội dung và cộng đồng người dùng bản địa. Đối với những doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, cơ sở sản xuất còn hạn chế về nguồn lực, đây có thể là một hướng tiếp cận thị trường đáng chú ý. Bởi nhiều sản phẩm Việt Nam đã có giá trị và bản sắc riêng, nhưng chưa có khả năng kể câu chuyện về sản phẩm một cách hiệu quả với người tiêu dùng quốc tế.
Các nhóm hàng có thế mạnh xuất khẩu như nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến, dệt may, da giày, thủ công mỹ nghệ được xác định có tiềm năng khai thác qua thương mại điện tử xuyên biên giới nếu được hỗ trợ đồng bộ về nội dung, hợp tác với nhà sáng tạo, vận hành gian hàng, logistics và xây dựng thương hiệu tại thị trường bản địa.
Trong năm 2026, “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” đặt mục tiêu đào tạo, nâng cao năng lực xuất khẩu số cho khoảng 500 doanh nghiệp; tư vấn chuyên sâu, đồng hành 1:1 với 50 doanh nghiệp có mức độ sẵn sàng xuất khẩu cao; hỗ trợ tối thiểu 10 doanh nghiệp đạt 1.000 đơn hàng đầu tiên thông qua thương mại điện tử khám phá tại thị trường quốc tế.
Tầm nhìn đến năm 2028, chương trình hướng tới mở rộng đào tạo lên 2.000 doanh nghiệp, đồng thời hình thành nhóm doanh nghiệp Việt Nam có khả năng vận hành thương mại điện tử khám phá bền vững ở nước ngoài.
Với mục tiêu như vậy, TikTok Shop được kỳ vọng sẽ giúp gia tăng xuất khẩu hàng hoá qua thương mại điện tử xuyên biên giới cùng với các nền tảng mà doanh nghiệp đã tận dụng tương đối tốt thời gian qua như Alibaba, Amazon…
Đối với các giải pháp xúc tiến thương mại, ông Nguyễn Hoài Nam cho rằng, hoạt động xúc tiến thương mại cần vượt ra ngoài khuôn khổ các hội chợ truyền thống, tăng cường nghiên cứu thị trường và kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu, nhà bán lẻ cũng như các hệ thống phân phối lớn. Đồng thời, vai trò của các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài cần được phát huy mạnh hơn trong việc cung cấp thông tin về xu hướng tiêu dùng, thay đổi chính sách và cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp.
Từ tận dụng FTA, đa dạng hóa thị trường, nâng tỷ trọng chế biến sâu đến xuất khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới, những hướng đi này sẽ giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào một vài thị trường, phương thức phân phối truyền thống và từng bước chủ động hơn trước những biến động của thương mại toàn cầu.