Xuất khẩu giảm sâu sau giai đoạn tăng trưởng mạnh
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tính đến hết tháng 8/2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ đạt 21 triệu USD, giảm 48% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm 23% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của cả nước. Trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu sang thị trường này, phi lê đông lạnh chiếm tới 78%, phần còn lại là cá đông lạnh nguyên con và cắt khúc.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), diễn biến xuất khẩu qua từng tháng cho thấy xu hướng suy giảm ngày càng rõ rệt, đặc biệt từ quý II/2026.
Cụ thể, tháng 1/2026, xuất khẩu cá rô phi sang Hoa Kỳ đạt khoảng 3 triệu USD, tăng hơn hai lần so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu đến từ nền so sánh thấp của năm 2025, chưa phản ánh sự phục hồi ổn định của nhu cầu thị trường.
8 tháng năm 2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Hoa Kỳ giảm 48% so với cùng kỳ
Bước sang tháng 2, kim ngạch xuất khẩu giảm gần một nửa so với cùng kỳ. Tháng 3 ghi nhận tín hiệu phục hồi khi tăng 16%, đạt khoảng 4 triệu USD, đồng thời là mức cao nhất trong 8 tháng đầu năm.
Tuy nhiên, từ tháng 4, hoạt động xuất khẩu bắt đầu suy giảm liên tục. Nếu như tháng 4 giảm hơn 40% thì đến tháng 6, mức giảm đã lên gần 60%. Đáng chú ý, trong hai tháng 7 và 8, kim ngạch xuất khẩu đều giảm khoảng 70% so với cùng kỳ năm trước.
Nguyên nhân quan trọng dẫn đến mức giảm sâu là nền so sánh cao của năm 2025. Trong giai đoạn giữa năm ngoái, xuất khẩu cá rô phi sang Hoa Kỳ từng đạt từ 6 - 8 triệu USD/tháng, trong khi cùng kỳ năm nay chỉ dao động khoảng 2 - 4 triệu USD/tháng.
Trước đó, năm 2025 được xem là giai đoạn tăng trưởng mạnh của cá rô phi Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ. Trong bối cảnh nguồn cung từ một số quốc gia cạnh tranh gặp bất lợi về thuế, doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng cơ hội để gia tăng xuất khẩu và mở rộng thị phần.
Cụ thể, Hoa Kỳ ban đầu công bố mức thuế đối ứng 46% đối với hàng hóa Việt Nam, sau đó điều chỉnh xuống còn 20% từ tháng 8/2025. Trong khi đó, cá rô phi Trung Quốc phải chịu nhiều lớp thuế bổ sung, với tổng mức thuế lên tới khoảng 45%, còn sản phẩm từ Brazil chịu mức thuế bổ sung khoảng 50%.
Chênh lệch về thuế đã tạo điều kiện thuận lợi để cá rô phi Việt Nam tăng khả năng cạnh tranh về giá, từng bước mở rộng sự hiện diện trong hệ thống nhập khẩu và phân phối tại Hoa Kỳ.
Nhờ đó, năm 2025, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang thị trường này đạt hơn 53 triệu USD, tương đương gần 8% tổng giá trị nhập khẩu cá rô phi của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, những điều kiện thuận lợi từng thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu đã có nhiều thay đổi.
Lợi thế thuế thu hẹp, cạnh tranh ngày càng gay gắt
Một trong những yếu tố đang tác động đến xuất khẩu cá rô phi Việt Nam là lượng hàng đông lạnh tồn kho tại Hoa Kỳ. Trong năm 2025, tồn kho từng ở mức cao, khiến các nhà nhập khẩu tiếp tục thận trọng khi ký kết đơn hàng mới trong năm 2026.
Việc lượng hàng còn trong hệ thống phân phối chưa được giải phóng hoàn toàn khiến nhu cầu nhập khẩu bổ sung chịu sức ép, đặc biệt đối với những sản phẩm có khả năng thay thế cao như cá rô phi phi lê đông lạnh.
Bên cạnh đó, lợi thế cạnh tranh về thuế của cá rô phi Việt Nam cũng đang dần thu hẹp. Nếu năm 2025, sản phẩm Việt Nam được hưởng lợi đáng kể từ chênh lệch thuế với các đối thủ, thì sang năm 2026, tình hình đã thay đổi.
Đáng chú ý, thuế nhập khẩu đối với cá rô phi Trung Quốc đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm của năm trước, hiện ở mức khoảng 37,5% đối với sản phẩm phi lê đông lạnh, theo thông tin VASEP cung cấp.
Dù sản phẩm Trung Quốc vẫn phải chịu mức thuế cao hơn, sự thu hẹp khoảng cách này khiến doanh nghiệp Việt Nam khó duy trì lợi thế cạnh tranh như trước, nhất là khi giá bán tiếp tục chịu áp lực từ nhu cầu thị trường.
Về quy mô, năm 2025, Hoa Kỳ nhập khẩu gần 185.000 tấn cá rô phi, trị giá khoảng 690 triệu USD. Đáng chú ý, trong khi khối lượng nhập khẩu gần như đi ngang so với năm trước, giá trị lại giảm khoảng 7%.
Diễn biến này phản ánh áp lực giảm giá trên thị trường, đồng thời cho thấy xu hướng người mua quan tâm nhiều hơn đến các sản phẩm có chi phí thấp.
Xét theo cơ cấu, phi lê đông lạnh tiếp tục là mặt hàng chủ lực, với lượng nhập khẩu tăng gần 10%, trong khi cá rô phi nguyên con đông lạnh giảm hơn 11%. Giá nhập khẩu bình quân cá rô phi vào thị trường Hoa Kỳ ở mức khoảng 3,7 USD/kg.
Những thay đổi trên cho thấy nhu cầu đối với cá rô phi tại Hoa Kỳ vẫn hiện hữu, song cơ hội tăng trưởng không phân bổ đồng đều giữa các nhóm sản phẩm và quốc gia cung ứng.
Trong đó, Trung Quốc tiếp tục là đối thủ cạnh tranh lớn nhất của cá rô phi Việt Nam, đặc biệt ở phân khúc phi lê đông lạnh. Bên cạnh đó, Indonesia và Brazil cũng tham gia cạnh tranh tại một số phân khúc, tạo thêm sức ép đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
Trong bối cảnh lợi thế thuế quan thu hẹp, tồn kho chưa được giải phóng hoàn toàn và cạnh tranh về giá ngày càng lớn, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Hoa Kỳ nhiều khả năng tiếp tục gặp khó khăn trong những tháng cuối năm 2026.
Theo đó, các doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại và thuế nhập khẩu của Hoa Kỳ, đồng thời chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu phù hợp với nhu cầu thực tế.
Bên cạnh việc duy trì khách hàng truyền thống, đa dạng hóa thị trường và cơ cấu sản phẩm cũng là hướng đi cần được quan tâm nhằm giảm sự phụ thuộc vào một thị trường xuất khẩu.
Đặc biệt, khi lợi thế về thuế không còn tạo ra khác biệt lớn như trước, khả năng kiểm soát chi phí sản xuất, bảo đảm chất lượng, đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu và duy trì nguồn cung ổn định sẽ ngày càng có ý nghĩa đối với sức cạnh tranh của cá rô phi Việt Nam trên thị trường Hoa Kỳ.