CôngThương - Thách thức bủa vây!
Nằm ở vị trí “quán quân” về xuất khẩu, dệt may Việt Nam luôn tăng trưởng với tốc độ bình quân 20%/năm. Tuy nhiên, trên thực tế, dệt may Việt Nam lại đang đối mặt với rất nhiều thách thức do sự mất cân đối trong cấu trúc ngành, bất cập về phương thức sản xuất, thị trường, nguồn tài chính, nhân lực…
Ông Nguyễn Văn Tuấn - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam - đánh giá, hiệu quả lao động dệt may thấp, chi phí lại cao là nguyên nhân khiến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam chưa đạt được như mong muốn. Ông Tuấn đã đưa ra một nghiên cứu cho thấy năng suất lao động một công nhân ở Việt Nam chỉ được 7 áo/ngày thì ở Nhật là 32 và Trung Quốc là 26 áo/ngày. Vấn đề không phải tốc độ may áo của công nhân Việt Nam chậm mà do yếu kém trong quy trình quản lý. Trong khi ở Nhật hay Trung Quốc, toàn bộ dây chuyền sản xuất được tính toán nhằm tạo ra sản phẩm nhanh và hiệu quả nhất thì các doanh nghiệp Việt Nam chỉ tập trung quản lý công việc của công nhân mà chưa chú trọng đầu tư vào các khâu khác.
Tương tự với sản phẩm chế biến gỗ, ông Trần Quốc Mạnh -Phó chủ tịch Hội Mỹ nghệ và chế biến gỗ TP.HCM - cho biết, kim ngạch xuất khẩu của ngành liên tục tăng từ 219 triệu USD năm 2000 lên hơn 3,9 tỷ USD năm 2011. Tuy nhiên, ngành chế biến gỗ cũng đang cho thấy những hạn chế khi phát triển vẫn còn mang tính tự phát, manh mún. Trong đó, hầu hết các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, chủ yếu là lao động phổ thông nên năng suất không cao. Ngoài ra, ngành gỗ cũng đang gặp không ít khó khăn do thiếu nguồn cung gỗ vì hơn 70% nguyên liệu phải nhập khẩu. Chưa kể 30% nguồn nguyên liệu trong nước chủ yếu được khai thác ở phía bắc, trong khi doanh nghiệp chế biến tập trung chủ yếu ở phía nam.
Xuất khẩu thủy sản đang trở thành công nghiệp mũi nhọn của cả nước với tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2011 đạt 6,1 tỷ USD. Nhưng theo ông Trương Đình Hòe - Tổng thư ký Hiệp hội Thủy sản Việt Nam(VASEP) thì xuất khẩu thủy sản trong năm 2012 dự báo sẽ gặp phải những trở ngại và thách thức từ nhiều phía. Trong đó, chất lượng nguyên liệu không đảm bảo do ảnh hưởng từ chất lượng con giống, thức ăn, cùng với việc nhiễm hóa chất trong quá trình nuôi. Bên cạnh đó là những tác động của các vụ kiện chống bán phá giá, các quy định kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm tại nước nhập khẩu ngày càng khắt khe hơn.
Cần nâng giá trị cạnh tranh cho các ngành hàng
Ông Mạnh cho rằng, vấn đề của các doanh nghiệp chế biến gỗ lúc này là cần phải đẩy mạnh hơn nữa trong việc tham gia vào chuỗi cung ứng và giá trị toàn cầu. Bên cạnh đó, cần phải tạo ra đột phá trong khâu xúc tiến thương mại. Hiện nay các doanh nghiệp chỉ biết ngồi chờ khách hàng đến đặt hàng mà chưa chủ động tìm kiếm khách hàng.
Chính vì vậy, giải pháp lúc này của doanh nghiệp là cần phải lập kho hàng hoặc kho ngoại quan, cũng như xây dựng các đầu mối bán hàng tại các thị trường mục tiêu. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần phải thâm nhập vào các thị trường tiềm năng như: Ấn Độ, Ai Cập, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất…
Ở lĩnh vực dệt may, ông Tuấn khẳng định: Để mở rộng thị trường, vấn đề các doanh nghiệp dệt may cần quan tâm hàng đầu hiện nay là phát triển phụ liệu một cách bền vững. Riêng với xơ nhân tạo, sắp tới sẽ có thêm Nhà máy Đình Vũ đi vào sản xuất sẽ nâng cao khả năng cung cấp trong nước lên 60%. Một tin vui cho các doanh nghiệp dệt may Việt Nam, việc đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) thành công lúc đó thuế suất bằng 0% sẽ có thêm nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp.
Còn đối với ngành thủy sản, ông Hòe phân tích: Để phấn đấu đạt tổng kim ngạch xuất khẩu 6,5 tỷ USD trong năm 2012, Bộ NN&PTNT cần có những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp về nguồn nguyên liệu, nâng cao sản phẩm và mức độ chế biến trong nước. Đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm cũng như đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm một cách hiệu quả hơn.n
Theo tiến sĩ Phạm Văn Chắt, báo cáo viên Bộ Công Thương, nhằm đẩy mạnh thông tin cho doanh nghiệp xuất khẩu, Bộ Công Thương đang xúc tiến đưa trực tiếp hàng Việt Nam vào các chuỗi siêu thị lớn ở châu Âu, thông qua đó có thể đưa hàng hóa sang những nước khác thuộc chuỗi siêu thị đó. Doanh nghiệp muốn tham gia vào chuỗi giá trị này cần phải nỗ lực bằng cách cải tiến năng lực kinh doanh, xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng cũng như tuân thủ các tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm, tăng sức cạnh tranh...”.
Tuấn Anh- Phạm Thủy