Chủ động thích ứng từ dữ liệu
Hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng chịu tác động trực tiếp từ những biến động của thị trường quốc tế, kéo theo yêu cầu doanh nghiệp phải chủ động hơn trong tổ chức sản xuất, lưu thông hàng hóa và xây dựng chuỗi cung ứng. Cùng với mở rộng thị trường, hoạt động xúc tiến thương mại cũng cần được triển khai theo hướng thực chất hơn, tăng khả năng kết nối thông tin, đối tác và hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với những thay đổi của thị trường.
Từ góc độ doanh nghiệp logistics, yêu cầu này không chỉ nằm ở việc tìm kiếm thị trường, kết nối bạn hàng mà còn ở khả năng nắm bắt dữ liệu, tổ chức các tuyến vận chuyển linh hoạt, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa và tối ưu chi phí logistics. Đây là những yếu tố có tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam khi tham gia các thị trường quốc tế.
Kết nối thông tin, chuyển đổi số, logistics xanh và tối ưu chuỗi cung ứng được doanh nghiệp logistics xác định là những yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng thích ứng.
Theo ông Trần Chí Dũng, Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, những biến động của thị trường tạo ra nhiều tác động đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, do thường xuyên kết nối với các đối tác trong khu vực và quốc tế, doanh nghiệp logistics có điều kiện nắm bắt thông tin sớm và chủ động chuẩn bị phương án ứng phó.
“Doanh nghiệp thì có kết nối rất nhiều với các đối tác ở trong khu vực, quốc tế. Do đó chúng tôi nắm trước và chủ động để đối phó với những tình huống”, ông Trần Chí Dũng chia sẻ.
Dù vậy, theo ông Dũng, không phải mọi tình huống đều có thể xử lý ngay. Có những vấn đề doanh nghiệp có thể chủ động ứng phó, nhưng cũng có nhiều tình huống không thể kiểm soát hoàn toàn, tạo ra những khó khăn rất điển hình. Vì vậy, bên cạnh những việc có thể thực hiện ngay, cần có các giải pháp dài hạn, mang tính chiến lược nhằm hạn chế tối đa những tác động bất lợi.
Từ thực tiễn hoạt động, ông Dũng cho rằng áp lực đối với doanh nghiệp logistics cũng như doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện tập trung vào các vấn đề như logistics xanh, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Với logistics xanh, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển đổi và xây dựng hệ thống báo cáo liên quan. Chuyển đổi số cũng được triển khai với nhiều giải pháp. Theo ông Dũng, trong Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam có hơn 10 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, cùng lực lượng kỹ sư nghiên cứu, phát triển các giải pháp phục vụ hoạt động logistics.
Các giải pháp được triển khai từ những nền tảng truyền thống đến các công nghệ mới, hướng tới nâng cao khả năng thu thập, phân tích và sử dụng dữ liệu trong hoạt động logistics.
Theo ông Dũng, chuyển đổi số đặc biệt quan trọng đối với yêu cầu tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Bởi nếu không có dữ liệu, doanh nghiệp sẽ rất khó đưa ra quyết định chính xác về nhu cầu, tuyến vận chuyển, phương thức vận tải hay chi phí.
“Không có dữ liệu thì cũng rất khó. Mình không thể nào quyết định được nếu không có số lượng”, ông Dũng nhấn mạnh.
Từ yêu cầu này, doanh nghiệp logistics đang tập trung nhiều hơn vào việc xây dựng dữ liệu và ứng dụng công nghệ để hỗ trợ quá trình ra quyết định. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp có thể chủ động hơn trước những thay đổi của thị trường và xây dựng các phương án vận chuyển phù hợp.
Kết nối chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường
Theo ông Trần Chí Dũng, tối ưu hóa chuỗi cung ứng cần được nhìn nhận ở nhiều cấp độ. Với các chuỗi cung ứng trong nước, vấn đề đáng lưu ý là thông tin về vùng trồng, nguồn hàng và xuất xứ.
Từ vùng trồng đến khâu lưu thông, nếu thông tin chưa đầy đủ hoặc chưa được kết nối, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc xác định nguồn gốc hàng hóa. Điều này có thể tạo ra những mối lo lớn đối với yêu cầu về xuất xứ, đặc biệt khi hàng hóa được đưa vào các thị trường có yêu cầu cao.
Ở cấp độ khu vực, các thị trường ASEAN cùng Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam và Campuchia là những khu vực có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động thương mại. Việc tăng cường kết nối giữa các doanh nghiệp logistics trong khu vực có thể tạo thêm các tuyến vận chuyển dự phòng, đồng thời hỗ trợ tối ưu chi phí và tần suất vận chuyển.
Ông Trần Chí Dũng, Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam
Ông Dũng cho biết, Hiệp hội đang tăng cường làm việc với các đối tác trong khu vực để nghiên cứu nhu cầu của từng thị trường, từ đó tổ chức lại tuyến vận tải phù hợp. Việc xây dựng các tuyến dự phòng và kết hợp các phương thức vận tải có thể tạo thêm khả năng ứng phó khi thị trường hoặc hoạt động vận chuyển có biến động.
Đối với những chuỗi cung ứng dài hơn, doanh nghiệp logistics cũng phải liên tục theo dõi, phân tích các tuyến vận tải và tìm kiếm những hướng đi thay thế. Việc có thể tổ chức các tuyến đường khác nhau giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào một phương án vận chuyển duy nhất.
Trong quá trình đó, dữ liệu tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Theo ông Dũng, nếu không có dữ liệu, doanh nghiệp rất khó biết được nhu cầu thực tế, khả năng vận chuyển, chi phí hay năng lực của từng tuyến. Chuyển đổi số vì vậy không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ mà trực tiếp phục vụ việc ra quyết định và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Từ thực tiễn phối hợp với các cơ quan xúc tiến thương mại và xuất nhập khẩu, ông Trần Chí Dũng cho rằng cần tiếp tục tăng cường công tác kết nối, giới thiệu đối tác. Tuy nhiên, hoạt động kết nối cần được thực hiện chuyên nghiệp và thường xuyên hơn.
Theo ông, không phải lúc nào doanh nghiệp cũng có thể chủ động liên hệ trực tiếp với nhau. Vì vậy, cần có một hệ thống thông tin chính thức để hỗ trợ kết nối giữa các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các cơ quan liên quan.
Một trong những đề xuất được ông Dũng đưa ra là xây dựng cổng thông tin kết nối, có thể thông qua các kênh của cơ quan thương vụ hoặc Bộ Công Thương. Qua đó, các hiệp hội ngành hàng, đơn vị thuộc Bộ và doanh nghiệp có thể cùng tham gia cung cấp, chia sẻ thông tin.
“Chúng tôi muốn là tạo một cổng thông tin để làm sao có thể kết nối thông qua các kênh chính thức, để các ngành hàng, các hiệp hội và các đơn vị có thông tin thì nhanh chóng phổ biến, chia sẻ cho nhau”, ông Dũng đề xuất.
Theo ông, khi hoạt động kết nối được số hóa và có một đầu mối thông tin chính thức, việc trao đổi thông tin giữa các bên sẽ thuận lợi hơn, đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với nhu cầu thị trường và đối tác.
Theo ông Trần Chí Dũng, Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam sẵn sàng phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, cơ quan thương vụ để chia sẻ dữ liệu, tổ chức các khóa đào tạo và hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp.
“Chúng tôi luôn luôn sẵn sàng phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại, với Bộ Công Thương để tiến tới giao tư, chia sẻ dữ liệu và tổ chức các khóa đào tạo nâng cao năng lực doanh nghiệp”, ông Trần Chí Dũng khẳng định.
Theo ông Dũng, những nội dung này cần được triển khai thường xuyên hơn thông qua cơ chế giao ban xúc tiến thương mại, qua đó các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp có thêm kênh trao đổi trực tiếp về nhu cầu, khó khăn và phương án phối hợp.