Áp lực tăng trưởng và những điểm nghẽn cần tháo gỡ
Sáng 22/10, tại TP. Hồ Chí Minh, Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026 diễn ra trong bối cảnh toàn ngành đang bước vào chặng nước rút để hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế. Không chỉ nhìn lại kết quả đã đạt được, hội nghị đặt ra yêu cầu nhận diện đúng những khó khăn, xác định rõ trách nhiệm và tìm giải pháp đủ sức tạo chuyển biến trong những tháng cuối năm.
Tham dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng; Phó Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Sinh Nhật Tân; Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà; cùng đại diện lãnh đạo các cục, vụ, đơn vị thuộc Bộ Công Thương, lãnh đạo Sở Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng phát biểu khai mạc hội nghị.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030. Đây cũng là thời điểm ngành Công Thương đứng trước yêu cầu phải tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ tăng trưởng.
Theo Thứ trưởng, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, các địa phương có không gian phát triển rộng hơn, nhưng đồng thời phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về phân cấp, chất lượng phục vụ doanh nghiệp và hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý.
Trong bối cảnh đó, Chính phủ giao ngành Công Thương thực hiện nhiều mục tiêu tăng trưởng cao. Cụ thể, chỉ số sản xuất công nghiệp phấn đấu tăng 12–14%; kim ngạch xuất khẩu tăng 15–16%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13–15%. Cùng với đó là các nhiệm vụ bảo đảm cung ứng năng lượng, phát triển thương mại điện tử và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Kết quả 9 tháng năm 2026 cho thấy, 6 trong số 8 chỉ tiêu cơ bản của ngành đã bám sát hoặc vượt mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, vẫn còn hai chỉ tiêu cần tiếp tục tăng tốc, gồm tốc độ tăng công suất nguồn điện và tăng trưởng thương mại điện tử B2C.
Những kết quả trên cho thấy nỗ lực của toàn ngành trong duy trì đà tăng trưởng, song cũng đặt ra yêu cầu không được chủ quan khi thời gian còn lại của năm không nhiều. Đặc biệt, việc hoàn thành các chỉ tiêu phụ thuộc đáng kể vào khả năng đưa những nguồn lực còn chậm khai thác vào hoạt động, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và tạo thêm năng lực sản xuất thực tế.
Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh cùng các đại biểu tham dự hội nghị.
Để hoàn thành các mục tiêu của Chính phủ giao cho ngành Công Thương, Thứ trưởng Phan Thị Thắng đề nghị các địa phương tập trung thảo luận 5 nhóm vấn đề trọng tâm.
Thứ nhất, rà soát lại các kịch bản tăng trưởng của quý IV, đánh giá thực chất từng chỉ tiêu, chỉ rõ những dự án của doanh nghiệp để bù đắp sản lượng và đề xuất giải pháp cụ thể để xử lý.
Thứ hai, xác định rõ những vướng mắc, phân loại rõ thẩm quyền, giải quyết sớm để đưa các dự án công nghiệp, năng lượng, hạ tầng logistics vào vận hành.
Thứ ba, bàn giải pháp để đảm bảo nguồn hàng, xăng dầu, bình ổn giá cuối năm và Tết Nguyên đán để phục vụ Tết Nguyên đán năm 2027; giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đáp ứng các nguyên tắc quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh và các biện pháp phòng vệ thương mại.
Thứ tư, thực chất hóa liên kết vùng. Các địa phương trao đổi thẳng thắn về kết nối vùng nguyên liệu với chế biến, hệ thống kho lạnh, cảng và trung tâm logistics; về vai trò của TP. Hồ Chí Minh trong phân phối, xúc tiến và đưa hàng hóa của các địa phương ra thị trường trong nước và quốc tế.
Thứ năm, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Bộ và địa phương khi thực hiện phân cấp, phân quyền và quản lý theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các kiến nghị về điện, khuyến công, xuất khẩu, thương mại điện tử và quản lý thị trường cần được nêu rõ căn cứ, tình huống thực tế và hướng đề xuất xử lý để các đơn vị trực thuộc Bộ trả lời cụ thể và xử lý dứt điểm.
Liên kết vùng phải tạo thêm không gian tăng trưởng
Nếu việc tháo gỡ điểm nghẽn nhằm giải quyết những yêu cầu cấp bách của tăng trưởng, thì tăng cường liên kết vùng là hướng đi có ý nghĩa lâu dài nhằm mở rộng không gian phát triển của ngành Công Thương phía Nam.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh, trong bối cảnh nền kinh tế đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh, liên kết vùng ngày càng trở thành yêu cầu khách quan, mang ý nghĩa chiến lược.
Theo ông Nguyễn Lộc Hà, mỗi địa phương đều có những tiềm năng, thế mạnh riêng. Tuy nhiên, nếu phát triển riêng lẻ, thiếu sự kết nối, những nguồn lực và cơ hội sẽ khó được khai thác đầy đủ.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà phát biểu tại hội nghị.
Ngược lại, khi các địa phương phối hợp chặt chẽ, phát huy được những lợi thế bổ trợ, khu vực phía Nam có điều kiện hình thành các chuỗi cung ứng hiệu quả hơn, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị cho hàng hóa.
Đối với TP. Hồ Chí Minh, lợi thế nổi bật nằm ở quy mô thị trường tiêu dùng, thương mại dịch vụ, hệ thống phân phối, logistics và khả năng kết nối quốc tế. Trong khi đó, nhiều địa phương phía Nam sở hữu thế mạnh về sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, chế biến, nguồn nguyên liệu cùng các sản phẩm đặc trưng.
Chính sự khác biệt về lợi thế phát triển tạo ra cơ sở để các địa phương bổ trợ cho nhau, thay vì hoạt động riêng rẽ. Khi sản xuất được kết nối hiệu quả với chế biến, phân phối và tiêu thụ, hàng hóa có thêm cơ hội mở rộng thị trường, doanh nghiệp có điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh.
Từ góc độ phát triển vùng, yêu cầu đặt ra không chỉ là gia tăng số lượng chương trình hợp tác, mà còn phải nâng cao chất lượng kết nối. Một chuỗi liên kết chỉ thực sự phát huy giá trị khi giải quyết được nhu cầu của doanh nghiệp, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa và đem lại lợi ích cụ thể cho các địa phương tham gia.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong những tháng cuối năm 2026, thành phố đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, khuyến mại tập trung, hội chợ triển lãm, hoạt động mua sắm cuối năm và các sự kiện thương mại, du lịch.
Cùng với đó, thành phố tăng cường phối hợp với các tỉnh, thành phố nhằm quảng bá sản phẩm, kết nối doanh nghiệp và mở rộng hệ thống phân phối, qua đó tạo thêm cơ hội tiếp cận thị trường cho hàng hóa của các địa phương.
Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh nhìn nhận kích cầu tiêu dùng không đơn thuần là giải pháp thúc đẩy sức mua tại một địa phương, mà cần được đặt trong mối liên kết của toàn bộ nền kinh tế.
Khi thị trường TP. Hồ Chí Minh mở rộng sức mua, các địa phương có thêm điều kiện tham gia sâu vào chuỗi cung ứng. Ngược lại, khi hàng hóa được tiêu thụ thuận lợi, hoạt động sản xuất, chế biến, vận chuyển và các dịch vụ phụ trợ cũng có cơ hội phát triển.
Để phát huy được vai trò đó, sự phối hợp phải hướng đến nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và những vấn đề đang đặt ra trong quá trình phát triển. Việc kết nối nguồn lực, trao đổi kinh nghiệm và chia sẻ mô hình hiệu quả cần được chuyển hóa thành những chương trình hợp tác có khả năng triển khai trong thực tiễn.
Toàn cảnh Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026.
Ông Nguyễn Lộc Hà khẳng định, TP. Hồ Chí Minh luôn xác định sự phát triển của thành phố gắn với sự phát triển chung của vùng và cả nước. Vai trò đầu tàu không chỉ thể hiện ở quy mô kinh tế, mà còn ở trách nhiệm kết nối, chia sẻ cơ hội và tạo điều kiện để các địa phương cùng phát triển.
Trên tinh thần đó, Thành phố mong muốn hội nghị tiếp tục là diễn đàn hợp tác thường xuyên, nơi các địa phương không chỉ chia sẻ thông tin mà còn cùng tìm kiếm giải pháp, tháo gỡ khó khăn và nâng cao hiệu quả phối hợp.
Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026–2030 đặt ra yêu cầu ngày càng cao, sự phát triển của ngành Công Thương khu vực phía Nam sẽ phụ thuộc không nhỏ vào khả năng phát huy lợi thế của từng địa phương trong một không gian kinh tế có tính kết nối chặt chẽ hơn.
Từ yêu cầu tăng tốc cuối năm đến định hướng phát triển dài hạn, điều quan trọng là chuyển hóa những lợi thế hiện có thành động lực tăng trưởng cụ thể, để liên kết vùng không chỉ được nhấn mạnh trong các diễn đàn hợp tác mà thực sự phát huy hiệu quả đối với doanh nghiệp và nền kinh tế.
Trong định hướng phát triển các vùng kinh tế, Đông Nam Bộ phấn đấu tăng trưởng GRDP 10%/năm, tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước; Đồng bằng sông Cửu Long hướng tới mức tăng trưởng GRDP bình quân 9–9,5%/năm.