81 năm Báo Công Thương: Những mùa thương nhớ ở buôn làng Tây Nguyên

81 năm Báo Công Thương là một chặng đường dài được viết nên bằng biết bao thế hệ người làm báo, bằng những trang viết theo sát nhịp chuyển động của đất nước và đời sống. Với tôi, dấu mốc ấy cũng là dịp để chậm lại giữa những chuyến đi, nhớ về những con đường đã qua, những buôn làng từng đặt chân đến, những con người từng gặp và những câu chuyện đã trở thành một phần ký ức nghề nghiệp. Ở đó, Tây Nguyên luôn là một chương đặc biệt, nơi tôi bắt đầu học cách làm báo và cũng là nơi dạy tôi lớn lên cùng nghề.

Những con đường dẫn lối về làng

Tôi hơn 29 tuổi, có hơn 6 năm làm báo. Một quãng thời gian chưa dài nếu đặt cạnh những người đã dành cả đời cho nghề. Nhưng với tôi, đó là những năm tháng đáng quý khi được đi, được gặp, được nghe và được viết về những con người mà nếu không làm báo, có lẽ tôi sẽ chẳng có cơ hội bước vào cuộc đời họ.

Tôi chọn Tây Nguyên để bắt đầu nghề báo cũng như một lẽ tự nhiên. Đây là nơi tôi lớn lên, quen với những mùa mưa đất đỏ, những buổi chiều gió thổi hun hút qua triền đồi. Nhưng chỉ đến khi cầm máy ảnh, cuốn sổ và chiếc điện thoại trên tay, tôi mới hiểu vùng đất mình tưởng đã quá quen thuộc vẫn còn biết bao điều chưa được kể.

Có những chuyến đi bắt đầu từ một cuộc điện thoại lúc sáng sớm, một địa chỉ nghe rất lạ, rồi kết thúc bằng đôi giày phủ đầy đất đỏ. Tây Nguyên là vậy. Đường đến một buôn làng đôi khi không nằm trên bản đồ tác nghiệp. Có đoạn xe chạy được, có đoạn phải gửi lại rồi đi bộ. Mùa nắng, bụi đỏ phủ lên tóc, lên áo. Mùa mưa, con đường đất nhão ra dưới bánh xe, có khi chỉ cần một cơn mưa lớn là kế hoạch trong ngày phải thay đổi.

Ở những cánh rừng và buôn làng xa xôi, vài vạch sóng điện thoại đôi khi quý hơn cả một bữa cơm. Có lúc cả nhóm phải đứng giữa một khoảng đất trống, giơ điện thoại lên cao, đổi hết vị trí này sang vị trí khác, chỉ mong tin nhắn gửi đi được.

Những chuyện ấy, lúc đang đi thì thấy mệt. Về đến nhà lại thấy vui. Và sau này, khi nhớ về nghề, chính những ngày như thế lại là điều hiện lên đầu tiên.

Nhưng Tây Nguyên không chỉ thử sức người làm báo bằng những cung đường khó. Vùng đất này còn dạy tôi một điều quan trọng hơn: muốn viết được một câu chuyện tử tế, trước hết phải biết lắng nghe.

Người dân ở các buôn làng thường không nói nhiều trong lần gặp đầu tiên. Họ cần thời gian để làm quen, để tin người đối diện thực sự muốn nghe câu chuyện của mình chứ không chỉ tìm một vài câu trả lời để hoàn thành bài viết. Vì thế, nhiều câu chuyện bắt đầu rất chậm.

Một chén nước được rót ra. Một câu chuyện về mùa rẫy. Một người mẹ kể chuyện con đi học. Một hộ dân nói về vụ cà phê năm nay. Rồi từ những câu chuyện tưởng như rất nhỏ ấy, một bài báo dần hình thành.

Tôi từng gặp những người nông dân mà niềm vui của họ đơn giản chỉ là sản phẩm làm ra được nhiều người biết đến hơn. Có hộ dân trước đây chỉ bán nông sản trong phạm vi nhỏ, quanh quẩn với thương lái quen. Sau một lần được báo chí giới thiệu, sản phẩm của họ nhận được thêm sự quan tâm từ khách hàng, doanh nghiệp và những người ở ngoài địa phương. Có người gọi điện hỏi mua, có người tìm đến tận nơi để tìm hiểu vùng nguyên liệu.

Những lúc ấy, tôi thường nghĩ nghề báo đôi khi không tạo ra những điều quá lớn lao. Nhưng một bài viết đúng lúc có thể mở thêm một cánh cửa cho một người dân. Tôi nhớ những lần ngồi trong nhà sàn, nghe cử tri nói về điều họ mong muốn ở chính quyền. Không phải những mong muốn quá xa vời. Có khi chỉ là con đường vào buôn được sửa, trẻ em có chỗ học, nông sản làm ra bán được giá hơn, tiếng nói của người dân được lắng nghe.

Những điều ấy khiến tôi hiểu rằng, phía sau mỗi chủ trương, nghị quyết hay con số thống kê đều có một đời sống rất cụ thể. Và báo chí, nếu làm đến cùng, phải tìm được đời sống ấy.

Từ những chuyến đi như vậy, tôi cũng có thêm cơ hội nhìn Tây Nguyên không chỉ qua những câu chuyện về khó khăn, mà qua sức sống đang chuyển động từng ngày. Những người trẻ trở về quê khởi nghiệp. Những nông hộ thay đổi cách canh tác. Những sản phẩm của buôn làng tìm đường ra thị trường lớn. Những địa phương từng bước thay đổi cách làm để người dân có thêm cơ hội phát triển. Có những câu chuyện khiến tôi vui. Cũng có câu chuyện khiến tôi trăn trở trên suốt quãng đường trở về. 

Từ những chuyến đi, lớn lên cùng nghề

Năm 2025, tôi có cơ hội bén duyên với Báo Công Thương. Đó là một bước ngoặt trong hành trình làm nghề.

Nếu trước đây tôi quen với những câu chuyện đời sống, địa bàn, vụ việc thì từ đây, tôi bắt đầu bước sâu hơn vào những câu chuyện về kinh tế, thương mại, công nghiệp, chính sách và thị trường.

Tôi học cách nhìn một hạt cà phê không chỉ là sản phẩm của một người nông dân, mà còn là câu chuyện về vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn, chế biến, logistics và thị trường xuất khẩu. Tôi học cách nhìn một nhà máy không chỉ ở những dây chuyền sản xuất, mà còn ở câu chuyện việc làm, giá trị gia tăng, chuỗi cung ứng và sức cạnh tranh của địa phương.

Từ những câu chuyện ấy, tôi nhận ra báo chí ngành cũng rất đời. Bởi suy cho cùng, một chính sách thương mại tác động đến người bán hàng; một tiêu chuẩn xuất khẩu liên quan trực tiếp đến người trồng cà phê; một dự án công nghiệp có thể tạo thêm việc làm cho cả một vùng đất.

Tôi hiểu rằng làm báo không chỉ cần kỹ năng viết mà cần cả sự kiên nhẫn, khả năng quan sát, bản lĩnh trước những vấn đề gai góc và quan trọng nhất là lòng tin của người dân.

Giữa đại ngàn, tôi đã gặp những người chưa từng quen nhưng rồi trở thành những người mình nhớ. Đã đi qua những buôn làng tưởng chỉ ghé một lần nhưng sau đó quay lại rất nhiều lần. Đã có những câu chuyện tưởng nhỏ bé nhưng đủ sức nhắc mình rằng mỗi dòng chữ viết ra đều cần có trách nhiệm.

Có lẽ đó cũng là món quà lớn nhất mà Tây Nguyên dành cho một người làm báo trẻ. Để mỗi khi nhớ về, giữa rất nhiều câu chuyện mới, tôi lại nhớ những con đường đất đỏ, những mái nhà bên sườn núi, những tiếng gọi từ buôn làng và những gương mặt từng gặp trong một chuyến đi nào đó.

Những mùa thương nhớ ấy, đến giờ vẫn chưa bao giờ cũ!.

Những chuyến đi cùng đồng nghiệp cũng mở ra cho tôi nhiều góc nhìn mới. Có khi là chuyến về vùng nguyên liệu, có khi theo doanh nghiệp tìm hiểu thị trường, có khi đứng giữa một nhà máy ồn ào tiếng máy để ghi nhận những chuyển động của ngành sản xuất.