ASEAN thúc đẩy xây dựng thị trường số minh bạch, bền vững

Trụ cột hợp tác quan trọng

Với lợi thế có hơn 600 triệu người tiêu dùng, sức mua ngày càng tăng và cơ cấu dân số trẻ, khu vực ASEAN hiện là thị trường quan trọng đối với các doanh nghiệp. Các chính sách bảo vệ người tiêu dùng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo người tiêu dùng được mua sắm trong một môi trường minh bạch, an toàn.

Chính vì vậy, các quốc gia thành viên ASEAN đang thúc đẩy nhiều giải pháp nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhất là khi hoạt động kinh doanh trên môi trường số phát triển mạnh mẽ.

Trong nỗ lực đó, Ủy ban Bảo vệ người tiêu dùng ASEAN (viết tắt là ACCP, thành lập từ năm 2007) đóng vai trò thực hiện và giám sát các cơ chế, thỏa thuận hợp tác trong khu vực nhằm bảo vệ người tiêu dùng.

Mục tiêu mà ACCP hướng đến là tập trung thúc đẩy việc thực thi các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng tại các quốc gia thành viên, tăng cường khả năng tiếp cận thông tin cho người tiêu dùng, xây dựng cơ chế giải quyết khiếu nại và nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ.

Một trong những dấu mốc quan trọng của hợp tác ASEAN về bảo vệ người tiêu dùng là Kế hoạch Hành động Chiến lược ASEAN về Bảo vệ người tiêu dùng giai đoạn 2016-2025 (ASAPCP 2025), được thông qua tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN lần thứ 48 năm 2016 tại Lào.

Kế hoạch này đặt ra nhiều mục tiêu như: xây dựng khung bảo vệ người tiêu dùng chung ASEAN; nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật; thúc đẩy cơ chế giải quyết tranh chấp; tăng cường trao quyền và kiến thức cho người tiêu dùng; nâng cao niềm tin trong các giao dịch thương mại xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, ASEAN cũng thúc đẩy các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng trong các lĩnh vực như thương mại điện tử, tài chính, vận tải hàng không, năng lượng và viễn thông.

Việt Nam chủ động tham gia các cơ chế hợp tác ASEAN

Với vai trò đầu mối của Việt Nam tại ACCP, thời gian qua, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) đã tích cực tham gia nhiều hoạt động hợp tác của ASEAN trong lĩnh vực bảo vệ người tiêu dùng.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Thế Thắng, Phó trưởng Ban Bảo vệ người tiêu dùng (Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia) cho biết, thời gian qua, Việt Nam cùng các nước ASEAN đã tập trung rà soát kết quả triển khai ASAPCP 2025, xây dựng Kế hoạch hành động chiến lược ASEAN về bảo vệ người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 (ASAPCP 2030), xây dựng lộ trình nâng cao năng lực bảo vệ người tiêu dùng ASEAN đến năm 2030 (ACBR 2030).

Đồng thời, phối hợp trong hoạt động giải quyết tranh chấp tiêu dùng ASEAN, cảnh báo về sản phẩm không an toàn, sản phẩm có khuyết tật; chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ tham gia công tác bảo vệ người tiêu dùng...

Đáng chú ý, theo cơ chế luân phiên của ACCP, Việt Nam đảm nhận vai trò Chủ tịch ACCP năm 2026. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, thể hiện vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong hợp tác khu vực về bảo vệ người tiêu dùng.

Việt Nam cũng tham gia sâu vào các chương trình hợp tác với các đối tác quốc tế của ASEAN như Úc, Đức, Anh hay Canada nhằm tăng cường năng lực thực thi pháp luật, điều tra vi phạm, bảo đảm an toàn sản phẩm và bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường trực tuyến.

Thông qua các hội thảo, khóa đào tạo và cơ chế phối hợp xuyên biên giới, đội ngũ cán bộ thực thi của Việt Nam từng bước tiếp cận các kinh nghiệm quốc tế, cập nhật các xu hướng mới về bảo vệ người tiêu dùng trong thời đại số.

Theo ông Phan Thế Thắng, hợp tác ASEAN giai đoạn hiện nay sẽ chuyển trọng tâm từ thực hiện các giải pháp bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường truyền thống sang bảo vệ người tiêu dùng, xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng an toàn, minh bạch và bền vững trong môi trường số.

“Kế hoạch hành động chiến lược ASEAN về bảo vệ người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 xác định 5 nhóm giải pháp lớn, trong đó nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác xuyên biên giới, xây dựng tiêu chuẩn khu vực chung và giải quyết các thách thức phát sinh từ thời đại kỹ thuật số.

Trong đó, ASEAN đặt mục tiêu trao quyền mạnh mẽ hơn cho người tiêu dùng thông qua cung cấp kiến thức, công cụ và cơ chế hỗ trợ hiệu quả để người dân có thể tự bảo vệ mình trước các rủi ro trên môi trường số”, ông Phan Thế Thắng cho hay.

Trước yêu cầu mới của ASEAN, thời gian tới, Việt Nam cần tiếp tục tăng cường năng lực bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường số, tham gia xây dựng các hướng dẫn, công cụ tuyên truyền, nâng cao kiến thức và kỹ năng tiêu dùng cho người dân. Đồng thời, tham gia sâu hơn vào các cơ chế phối hợp khu vực về giải quyết tranh chấp tiêu dùng, cảnh báo sản phẩm không an toàn và xây dựng các tiêu chuẩn chung trong ASEAN.

Việc Việt Nam tham gia sâu hơn vào các cơ chế hợp tác ASEAN không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong nước mà còn mở ra cơ hội xây dựng một thị trường khu vực minh bạch, an toàn, bền vững.