Từ trách nhiệm xã hội đến tiêu chí của thị trường
Trong môi trường kinh doanh hiện đại, tiêu chí lựa chọn đối tác và nhà cung cấp đang thay đổi đáng kể. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh bằng chất lượng, giá cả và tiến độ giao hàng thì hiện nay, các yếu tố về môi trường, lao động, quản trị, trách nhiệm xã hội và bình đẳng giới ngày càng được quan tâm.
Các yếu tố về môi trường, lao động, quản trị, trách nhiệm xã hội và bình đẳng giới ngày càng được quan tâm tại doanh nghiệp.
Chia sẻ tại sự kiện liên quan đến bình đẳng giới do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức mới đây, bà Nguyễn Thị Kim Lan, Quản lý Chương trình tăng cường quyền năng kinh tế cho phụ nữ của Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ Việt Nam (UN Women Việt Nam) cho biết, phát triển bền vững cần được nhìn nhận trong tổng thể gồm kinh doanh bao trùm, kinh doanh tuần hoàn và ESG (môi trường, xã hội, quản trị).
Trong đó, yếu tố xã hội gắn trực tiếp với người lao động và môi trường làm việc; quản trị doanh nghiệp cũng bao gồm những nội dung liên quan đến lãnh đạo và bình đẳng giới. Từ cách tiếp cận này, bình đẳng giới không còn là hoạt động tách rời khỏi chiến lược kinh doanh mà có thể được tích hợp vào quản trị và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.
UN Women hiện sử dụng hai nhóm công cụ để thúc đẩy doanh nghiệp thực hành phát triển bền vững, gồm các Nguyên tắc trao quyền cho phụ nữ và mua sắm có trách nhiệm giới. Theo bà Nguyễn Thị Kim Lan, tại Việt Nam đã có khoảng 280 doanh nghiệp tham gia cộng đồng thực hiện các Nguyên tắc trao quyền cho phụ nữ.
Đáng chú ý, mua sắm có trách nhiệm giới cho thấy sự thay đổi trong cách doanh nghiệp và tổ chức lựa chọn nhà cung cấp. Người mua không chỉ quan tâm sản phẩm có đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, giá cả cạnh tranh hay không mà còn xem xét chính sách và hoạt động của doanh nghiệp đối với người lao động, trong đó có bình đẳng giới.
Doanh nghiệp dù lớn hay nhỏ đều có thể đồng thời là người mua và người bán trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, khi các doanh nghiệp lớn đưa tiêu chí phát triển bền vững và bình đẳng giới vào quá trình mua hàng, những yêu cầu này sẽ tiếp tục được truyền xuống các nhà cung ứng.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp đáp ứng tốt những yêu cầu đó sẽ có thêm lợi thế khi tiếp cận khách hàng. Theo bà Nguyễn Thị Kim Lan, để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực, trách nhiệm giới và khả năng phát triển bền vững. Việc nâng cao năng lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vì vậy cũng cần gắn với các yếu tố xanh, số và bình đẳng giới để giúp doanh nghiệp đủ khả năng tham gia các chuỗi cung ứng.
Tiêu chí này càng rõ hơn tại những thị trường có tiêu chuẩn cao như châu Âu. Theo ông Nguyễn Hải Minh, Phó Chủ tịch EuroCham tại Việt Nam, đối với các doanh nghiệp châu Âu, việc lựa chọn đối tác hiện không còn đơn thuần là câu chuyện về giá và chất lượng sản phẩm. Các yêu cầu liên quan đến phát triển bền vững đang ngày càng được đưa sâu vào hoạt động thương mại và chuỗi cung ứng.
Trong quá trình thẩm định chuỗi cung ứng, doanh nghiệp có thể phải xem xét điều kiện sản xuất, môi trường làm việc, việc bảo đảm quyền lợi người lao động và các yêu cầu về không phân biệt đối xử.
Ông Nguyễn Hải Minh lưu ý, vấn đề không chỉ nằm ở việc doanh nghiệp tuyên bố không phân biệt đối xử giữa nam và nữ. Trong môi trường quản trị hiện đại, doanh nghiệp còn phải có tiêu chí, có khả năng đo lường và giải trình về việc thực hiện các cam kết liên quan.
Như vậy, bình đẳng giới đang dần trở thành một tiêu chí trong năng lực đáp ứng thị trường của doanh nghiệp. Với doanh nghiệp Việt Nam, chủ động thực hành tốt các tiêu chí này có thể giúp gia tăng khả năng đáp ứng yêu cầu của nhà mua hàng và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.
Bình đẳng giới đang dần trở thành một tiêu chí trong năng lực đáp ứng thị trường của doanh nghiệp.
Bình đẳng giới tạo giá trị trong chuỗi sản xuất
Nếu yêu cầu từ người mua cho thấy áp lực và cơ hội từ thị trường, câu chuyện của Công ty Cổ phần Sản xuất và Xuất khẩu quế, hồi Việt Nam (Vinasamex) cho thấy, bình đẳng giới và phát triển bền vững có thể tạo ra giá trị cụ thể ngay trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Theo bà Nguyễn Thị Huyền, Tổng Giám đốc Vinasamex, năm 2013 công ty quyết định thay đổi chiến lược kinh doanh, chuyển sang phát triển theo mô hình chuỗi giá trị bền vững. Từ đó, doanh nghiệp lựa chọn xây dựng chuỗi giá trị khép kín, đồng hành với người dân, hoàn thiện hệ thống nguyên liệu và quy trình sản xuất để hướng tới những thị trường có tiêu chuẩn cao như châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Theo bà Nguyễn Thị Huyền, quá trình này không hề dễ dàng. Việc áp dụng các nguyên tắc phát triển bền vững và bình đẳng giới đòi hỏi thời gian dài, từ thay đổi nhận thức, đào tạo người dân đến xây dựng vùng nguyên liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Hiện doanh nghiệp đã xây dựng chuỗi liên kết trực tiếp với hàng nghìn hộ nông dân, hỗ trợ vùng nguyên liệu đạt 17 chứng nhận quốc tế. Thu nhập của người dân tham gia chuỗi cũng được cải thiện đáng kể sau nhiều năm đồng hành cùng doanh nghiệp.
Từ trường hợp Vinasamex có thể thấy, bình đẳng giới hoàn toàn có thể được tích hợp vào cách doanh nghiệp tổ chức chuỗi sản xuất, liên kết với người lao động, lựa chọn đối tác và phân phối lợi ích, thay vì chỉ thể hiện qua những chương trình riêng dành cho phụ nữ.
Ở chiều ngược lại, thực hành tốt các tiêu chí này cũng góp phần tạo dựng uy tín của doanh nghiệp trước khách hàng và đối tác. Khi yêu cầu của thị trường ngày càng mở rộng từ chất lượng sản phẩm sang cách thức sản phẩm được tạo ra, một chuỗi cung ứng bảo đảm trách nhiệm với người lao động, cộng đồng và phụ nữ có thể trở thành một phần giá trị của sản phẩm.
Theo bà Nguyễn Thị Kim Lan, mục tiêu cuối cùng của các chương trình hỗ trợ không đơn thuần là thúc đẩy doanh nghiệp thực hành bình đẳng giới mà còn giúp những doanh nghiệp bán được hàng, tham gia chuỗi cung ứng trong nước, khu vực và quốc tế.
Nhìn từ góc độ đó, bình đẳng giới không chỉ là trách nhiệm xã hội đứng ngoài hoạt động kinh doanh. Khi được tích hợp vào quản trị, sử dụng lao động và tổ chức chuỗi cung ứng, tiêu chí này có thể góp phần nâng cao uy tín, đáp ứng yêu cầu của người mua và mở thêm cơ hội thị trường.
Trong bối cảnh phát triển bền vững ngày càng trở thành tiêu chuẩn của thương mại quốc tế, doanh nghiệp chủ động thực hành bình đẳng giới cũng chính là chủ động bổ sung thêm một năng lực để cạnh tranh và phát triển dài hạn.
Bình đẳng giới ngày càng được tích hợp vào ESG, phát triển bền vững và tiêu chí mua sắm của doanh nghiệp. Thực hành tốt các yêu cầu này có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao uy tín, đáp ứng yêu cầu của người mua và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.