Sức ảnh hưởng càng lớn, trách nhiệm càng cao
Trong kỷ nguyên số bùng nổ, không gian mạng đang chứng kiến “bão” thông tin, tin giả và “bão” nội dung lan truyền với tốc độ chóng mặt. Mỗi cá nhân không còn là người tiếp nhận thụ động, mà đã trở thành một “chủ thể truyền thông”, trực tiếp tham gia và phát tán thông tin.
Thực tế thời gian qua cho thấy, chỉ một phát ngôn hay thông tin chưa kiểm chứng cũng có thể châm ngòi cho “làn sóng” tranh cãi dữ dội. Điển hình vừa qua là màn “đối đầu” giữa Yo Bae và Gia đình Nala gây dậy sóng mạng xã hội, kéo theo hàng loạt ý kiến công kích, tranh luận gay gắt. Nhiều cộng đồng mạng cho rằng gia đình Nala đang sẵn sàng làm mọi cách để thu hút sự chú ý, với quan điểm “nổi tiếng theo cách tai tiếng thì vẫn được chú ý”.
Trong bối cảnh đó, Bộ Quy tắc ứng xử văn hoá trên môi trường số nhấn mạnh nguyên tắc: sức ảnh hưởng càng lớn, trách nhiệm càng cao. Những người có sức ảnh hưởng cần coi đây là nền tảng để định hình môi trường mạng lành mạnh, văn minh.
KOL/KOC BTV Ngọc Bamboo.
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, chị Nguyễn Thị Minh Ngọc, chủ kênh BTV Ngọc Bamboo bày tỏ, Bộ Quy tắc ứng xử văn hoá trên môi trường số vừa định hướng trên môi trường số, vừa định hướng offline cho những nhà sáng tạo nội dung trên nền tảng số.
“Nếu chỉ làm nội dung an toàn sẽ khó tạo được sức hút, nhưng nếu chạy theo yếu tố giật gân, câu view thì rất dễ đánh đổi uy tín và thương hiệu cá nhân. Vì vậy, tôi lựa chọn cách làm nội dung có chiều sâu nhưng vẫn bảo đảm tính hấp dẫn”, BTV Ngọc Bamboo nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, yếu tố minh bạch trong quảng cáo luôn được đặt lên hàng đầu. Khi tham gia truyền thông cho các chương trình như Hội chợ mùa Thu 2025 hay Hội chợ mùa Xuân 2026, chị xác định rõ đây vừa là hoạt động quảng bá, vừa là trách nhiệm góp phần xây dựng niềm tin đối với sản phẩm Việt Nam.
Đáng chú ý, BTV Ngọc Bamboo cho rằng việc không cổ xúy các nội dung lệch chuẩn là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình làm nghề. “Tôi không lựa chọn cách thổi phồng sản phẩm hay tạo hiệu ứng sai sự thật để thu hút sự chú ý. Điều quan trọng là kể đúng bản chất vấn đề, nhưng bằng một cách đủ hấp dẫn để người xem tiếp nhận”, chị Ngọc chia sẻ.
Từ kinh nghiệm hoạt động, BTV Ngọc Bamboo bày tỏ, sức hút bền vững của nội dung không đến từ việc bóp méo sự thật, mà từ những câu chuyện chân thực được truyền tải một cách phù hợp. Đây cũng là hướng đi giúp người làm nội dung vừa giữ được uy tín cá nhân, vừa đóng góp tích cực vào việc xây dựng môi trường số lành mạnh.
Tạo động lực lan tỏa giá trị tích cực trên môi trường số
Theo KOL Việt Anh - Chủ kênh Tiktok, Facebook “Anh Đoại đến đây”: “Với mình, làm KOL/KOC vừa là sáng tạo nội dung, vừa là chịu trách nhiệm với ảnh hưởng của mình. Nếu mỗi người làm nội dung đều coi Bộ Quy tắc ứng xử văn hoá trên môi trường số như một “tiêu chuẩn nghề nghiệp”, thì tự nhiên môi trường số sẽ trở nên minh bạch hơn, tích cực hơn và đáng tin hơn.”
KOL Việt Anh trong sự kiện Tự hào hàng Việt. Ảnh: VA
Anh Việt Anh nhấn mạnh, “niềm tin của khán giả là tài sản lớn nhất”. Vì vậy, với các nội dung có tính chất quảng cáo hay hợp tác có trả phí, anh cân nhắc và lựa chọn rất kỹ về thông tin, tính pháp lý và chất lượng sản phẩm. Để cho nội dung quảng cáo nhưng vẫn phù hợp với trải nghiệm và định hướng kênh và hơn hết là đặt niềm tin của người xem lên hàng đầu.
Với các vlog du lịch, trải nghiệm văn hóa như hành trình nông sản 34 tỉnh thành, hay serie thử đặc sản đoán tỉnh thành của anh gần đây, anh luôn ưu tiên kể câu chuyện về con người, văn hóa, đời sống thực tế, thay vì chỉ “check-in đẹp”. Điều này đúng với tinh thần “khuyến khích nội dung có giá trị văn hóa, nhân văn” trong Bộ Quy tắc.
Ở góc độ chuyên gia, ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam cho rằng, để Bộ Quy tắc ứng xử trên môi trường số thực sự phát huy hiệu quả, cần được triển khai trên cơ sở hai nguyên tắc song hành: xử lý và tạo động lực.
Ông Vũ Hoàng Liên - Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam.
Theo ông, nguyên tắc xử lý nhằm tạo ra sự “ức chế” đối với các hành vi lệch chuẩn, thông qua các biện pháp như phản đối, đấu tranh và áp lực từ cộng đồng. Tuy nhiên, khác với quy định pháp luật mang tính chế tài, quy tắc ứng xử không chỉ dừng lại ở việc “phạt”, mà nhấn mạnh vào sức mạnh điều chỉnh hành vi từ xã hội.
Đáng chú ý, ông Vũ Hoàng Liên cho rằng yếu tố quan trọng hơn chính là nguyên tắc tạo động lực. Theo đó, cần khuyến khích, tôn vinh và tạo điều kiện để những cá nhân, đặc biệt là các KOLs có ảnh hưởng tích cực, phát huy vai trò lan tỏa giá trị tốt đẹp. Việc đánh giá không nên chỉ tập trung vào những hạn chế, sai sót, mà cần nhìn nhận đầy đủ những đóng góp tích cực của họ đối với cộng đồng.
“Trong nhiều trường hợp, nếu hành vi chưa đến mức xử lý theo pháp luật, cộng đồng hoàn toàn có thể thể hiện quan điểm thông qua các hình thức phản ứng xã hội. Tuy nhiên, điều cốt lõi vẫn là tạo ra động lực chung để tất cả các chủ thể cùng tham gia xây dựng môi trường số lành mạnh”, ông Vũ Hoàng Liên nhấn mạnh.
Theo ông, việc thực thi hiệu quả quy tắc ứng xử không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý hay các nền tảng số, mà cần sự tham gia đồng bộ của toàn xã hội, từ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có ảnh hưởng đến mỗi người dùng. Trong đó, các cơ quan quản lý và tổ chức xã hội, nghề nghiệp cần đóng vai trò dẫn dắt, xây dựng cơ chế khuyến khích, động viên, khen thưởng, qua đó tạo nền tảng bền vững cho việc hình thành các chuẩn mực ứng xử tích cực trên không gian mạng.
"Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số” được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành theo Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL, có hiệu lực từ ngày 05/3/2026.
Khoản 8, Điều 5 quy định người có ảnh hưởng trên môi trường số phải lan tỏa nội dung tích cực, gìn giữ văn hóa, gương mẫu trong hành vi, không trục lợi từ niềm tin công chúng và minh bạch, trung thực khi quảng cáo, tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.