Cải cách thủ tục hành chính, mở không gian tăng trưởng mới

Cải cách thể chế là “chìa khóa” cho mô hình tăng trưởng mới

Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đưa ra những giải pháp cụ thể để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế và cải cách thủ tục hành chính như một động lực mang tính quyết định.

Chia sẻ tại Diễn đàn Kết nối FDI diễn ra tại Bắc Ninh, ông Nguyễn Đức Hiển - Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, ngay trong quý II/2026, Việt Nam sẽ hoàn thành việc cắt giảm 50% thời gian giải quyết và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024 ở cả Trung ương và địa phương. Đồng thời, phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết.

"Phấn đấu đưa môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028" - ông Nguyễn Đức Hiển khẳng định.

Theo ông Nguyễn Đức Hiển, việc đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm tính thống nhất trong thực thi và nâng cao tính ổn định, dự báo của môi trường đầu tư sẽ là yếu tố then chốt để thu hút dòng vốn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Ngoài ra, định hướng tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện và loại bỏ các điều kiện không cần thiết cho thấy quyết tâm thu hẹp “không gian xin - cho”, chuyển sang môi trường kinh doanh minh bạch, dễ dự đoán hơn.

Theo các chuyên gia, điểm nghẽn cốt lõi của nền kinh tế Việt Nam hiện nay là rào cản thể chế và chi phí tuân thủ còn cao. Đây được xem là “nút thắt” lâu nay khiến doanh nghiệp mất thời gian, cơ hội và làm giảm hiệu quả phân bổ nguồn lực. Theo đó, việc đẩy mạnh cải thiện thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” không chỉ là thay đổi kỹ thuật quản lý, mà là thay đổi tư duy điều hành. Nhà nước giảm can thiệp trước, tăng giám sát sau, đồng nghĩa với việc trao nhiều quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp, qua đó kích thích sáng tạo và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.

Cùng với đó, yêu cầu đánh giá hiệu quả pháp luật từ “tốt trong văn bản” sang “tốt trong cuộc sống” cho thấy trọng tâm đã dịch chuyển sang tính thực thi. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều quy định trước đây dù đầy đủ nhưng triển khai chưa hiệu quả, làm giảm niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường chính sách.

Liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, một môi trường kinh doanh thuận lợi cho không chỉ là môi trường có ít rào cản thị trường, mà còn phải là môi trường trong đó chi phí tuân thủ đủ đơn giản, dễ hiểu, có thể dự đoán và thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động.

Quyết liệt cắt giảm thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp

Thực hiện chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, thời gian gần đây, các bộ, ngành đã quyết liệt triển khai các giải pháp cắt giảm điều kiện kinh doanh trong phạm vi quản lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động.

Trên cơ sở xây dựng của các bộ, ngành, ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc quản lý của các Bộ Công Thương; Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Y tế; Bộ Công an và một Nghị quyết chung do Bộ Tư pháp chủ trì áp dụng cho Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước.

Theo đó, Nghị quyết 19-NQ/CP về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hoá thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương đã phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trong 10 lĩnh vực thuộc quản lý của Bộ Công Thương gồm: Hóa chất; điện lực; thuốc lá; xăng dầu; thương mại điện tử; thương mại quốc tế; xuất nhập khẩu; xúc tiến thương mại; hoạt động sở giao dịch hàng hóa và công nghiệp địa phương.

Theo đánh giá của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Nghị quyết 19-NQ/CP thể hiện tinh thần cải cách quyết liệt, đồng bộ của Bộ Công Thương trong việc thể chế hóa các chủ trương của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và Kết luận số 18-KL/TW.

Cũng theo phân tích của VCCI, việc phân cấp thủ tục hành chính từ Bộ Công Thương xuống Ủy ban nhân dân cấp tỉnh theo tinh thần Nghị quyết giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công gần hơn, thuận tiện hơn. Đặc biệt, Nghị quyết đã cắt giảm đáng kể các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hóa chất, nhất là việc mở rộng các trường hợp miễn trừ cấp giấy phép. Cùng với đó, việc miễn trừ đối với hóa chất có hàm lượng thấp, hóa chất chứa trong các sản phẩm tiêu dùng như dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm, sơn và hóa chất phục vụ thí nghiệm với khối lượng nhỏ là phù hợp với thông lệ quốc tế và giúp giảm đáng kể gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, với Nghị quyết 19/NQ-CP, nhiều điều kiện kinh doanh được cắt giảm trong lĩnh vực xăng dầu quy định tại các Điều 7, 13, 19, 22, 24 tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP. Theo đó, đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp phải được thành lập theo quy định của pháp luật.

Đối với thương nhân đầu mối kinh doanh nhiên liệu hàng không, quy định mới không bắt buộc phải có hệ thống phân phối theo quy định tại khoản 5 Điều 7 Nghị định số 83/2014/NĐ-CP, nhưng phải đáp ứng thêm các điều kiện: có phương tiện vận tải, xe tra nạp nhiên liệu hàng không phù hợp với quy định, tiêu chuẩn mặt hàng nhiên liệu hàng không, thuộc sở hữu hoặc thuê từ 5 năm trở lên; có kho tiếp nhận tại sân bay với trang thiết bị, cơ sở vật chất đáp ứng tiêu chuẩn nhiên liệu hàng không, thuộc sở hữu hoặc thuê từ 5 năm trở lên...

Theo đại diện VCCI, Nghị quyết 19/NQ-CP đã thể hiện nỗ lực cải cách hành chính mạnh mẽ, toàn diện của Bộ Công Thương, đáp ứng kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp về một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và có chi phí tuân thủ thấp hơn.

Việc đồng bộ các giải pháp cải cách thể chế, thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả thực thi không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn trước mắt, mà còn tạo nền tảng dài hạn để Việt Nam bứt phá tăng trưởng, tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.