Câu chuyện về một chi bộ đặc biệt- Bài 2: Điểm tựa tư tưởng cho khát vọng kỷ nguyên vươn mình

Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, dòng người về Lăng Bác và Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch vẫn chưa một ngày ngơi nghỉ. Mỗi ngày, từ khắp mọi miền Tổ quốc và nhiều quốc gia trên thế giới, những bước chân thành kính lại tìm về nơi Người từng sống và làm việc, mang theo niềm kính yêu, biết ơn và nỗi nhớ khôn nguôi đối với vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.

Trong không gian trang nghiêm ấy, những câu thơ bất hủ trong bài “Viếng lăng Bác” của nhà thơ Viễn Phương tự nhiên ngân lên trong tâm thức mỗi người: “Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng/ Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ/ Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ...”.

Trong tà áo dài truyền thống, chị Hồ Thị Quỳnh Trang, Phòng Tuyên truyền, Giáo dục thuộc Khu Di tích đang tất bật đón các đoàn khách. Với chị, mỗi ngày làm việc là một ngày được kể tiếp những câu chuyện về Bác bằng tất cả sự trân trọng và trách nhiệm.

Dẫn đoàn khách dừng chân bên một cây đa cổ thụ nằm trên lối đi từ Phủ Chủ tịch tới nhà sàn, chị kể, khoảng tháng 9/1965, anh em làm vườn thấy hai rễ đa nhỏ từ trên cành buông xuống lơ lửng cách mặt đường không xa. Vì lo hai rễ phụ này lớn dần thêm và dài xuống làm vướng lối đi lại, anh em phục vụ định cắt bỏ rễ đó đi. Biết được ý định đó, Bác không tán thành và gợi ý nên tìm cách kéo rễ đa xuống đất, nhưng sao cho rễ đa không vướng lối đi mà còn có thể tạo cho cây có một thế vững chắc và đẹp. Anh em phục vụ dù đã hiểu được ý của Bác nhưng vẫn chưa tìm được cách nào để thực hiện yêu cầu ấy.

Mấy ngày sau, Bác vẫn nhớ chuyện hai cái rễ đa và lại hỏi anh em phục vụ. Anh em thưa với Bác là chưa tìm được cách làm hợp lý và Bác đã bày cho mọi người cách làm chẻ đôi một cây tre già, đục rỗng những mấu bên trong, sau đó cho đất vào lòng cây tre, ốp rễ đa vào giữa rồi dùng dây buộc chặt lại. Cây tre được chôn xuống đất và phải thường xuyên tưới nước để giữ độ ẩm, để rễ đa đủ điều kiện phát triển nhanh. Khi rễ đa chạm đất, Bác nhắc anh em phục vụ vun đất và tiếp tục chăm sóc. Làm theo lời Bác, thời gian bén đất của rễ cây nhanh hơn, đồng thời định hướng được rễ cây theo ý muốn. Những rễ đa này sau khoảng ba năm (1965 - 1968) thì chạm đất.

Khi hoàn thành công việc kéo rễ đa xuống đất, anh em phục vụ đến báo cáo kết quả với Bác. Bác vui vẻ nói: “Đưa rễ đa xuống đất tuy là việc nhỏ nhưng để thực hiện được cũng không dễ dàng mà cần phải có lòng kiên trì và quyết tâm. Mọi công việc khác cũng vậy, khi đã có mục đích, có quyết tâm và kiên trì phấn đấu thì ắt sẽ thành công”.

Từ đó, cây đa này được đặt tên là “cây đa kiên trì”. Hiện nay, trên con đường chính từ Phủ Chủ tịch đến ngôi nhà sàn, hình ảnh 3 nhánh rễ đa nối liền cành xuống đất luôn gợi nhớ về bài học kiên trì mà sinh thời Bác dạy.

Theo chị Quỳnh Trang, mỗi câu chuyện về Bác được kể với du khách đều phải dựa trên tư liệu, hiện vật và những chi tiết đã được kiểm chứng. Nhưng hơn cả sự chính xác, điều quan trọng là kể bằng sự chân thành để từ những điều rất đời thường ấy, mỗi người có thể cảm nhận về Bác - một vị lãnh tụ gần gũi, nhân văn và luôn truyền cảm hứng bằng chính lối sống giản dị của mình.

Cùng với “cây đa kiên trì”, ở Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, mỗi hiện vật, mỗi khoảng không gian đều mang theo một câu chuyện riêng về cuộc đời và nhân cách của Người. Từ ngôi nhà sàn mộc mạc, ao cá quen thuộc, những hàng cây xanh mát đến từng vật dụng giản dị gắn với sinh hoạt thường ngày của Bác... tất cả như những “nhân chứng lặng im”, đang hằng ngày kể lại một cách chân thực về cuộc đời thanh bạch, lối sống giản dị và tầm vóc của một con người lớn lao, vĩ đại.

Giữa dòng người tham quan trong những ngày tháng 5 có đoàn học sinh đến từ xã Bằng Hành, tỉnh Tuyên Quang. Dẫn các em về thăm Khu Di tích, cô Nguyễn Thị Gấm - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Bằng Hành không giấu được xúc động khi chứng kiến học trò của mình lần đầu được tận mắt nhìn thấy những kỷ vật gắn với cuộc đời Bác Hồ. “Qua những hiện vật, qua không gian sống và những câu chuyện về Bác, các em có thể hình dung chân thực hơn về cuộc đời giản dị của Người, để cảm nhận sâu sắc hơn tình yêu quê hương, đất nước và sự hy sinh của các thế hệ cha anh cho hòa bình hôm nay”, cô Gấm chia sẻ.

Điều khiến cô hiệu trưởng nhớ mãi trong chuyến đi là câu hỏi ngây thơ của một học sinh lớp 1 trước giờ lên đường: “Mẹ ơi, khi vào thăm Bác, con có được khóc không?”. Câu hỏi ngây thơ ấy khiến nhiều người lặng đi. Có lẽ với các em, Bác Hồ không còn là hình ảnh trong trang sách hay những bài học lịch sử, mà Bác hiện lên gần gũi qua từng kỷ vật, căn nhà nhỏ, ao cá, vườn cây và những câu chuyện đời thường được nghe kể tại nơi này.

“Đó là niềm hạnh phúc rất lớn với người làm giáo dục như chúng tôi, khi thấy học sinh biết xúc động, biết trân trọng lịch sử và dành tình cảm đặc biệt cho Bác Hồ. Các em rất háo hức trong chuyến đi này. Còn với tôi, đây cũng là lời nhắc phải tiếp tục dìu dắt học trò chăm ngoan, học giỏi, trở thành những công dân tốt, xứng đáng với niềm tin và kỳ vọng của Bác”, cô Gấm nghẹn ngào nói.

Em Nguyễn Ngọc Tú, học sinh lớp 8A, Trường Tiểu học và THCS Bằng Hành (Tuyên Quang) cho biết, chuyến thăm Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh là trải nghiệm đặc biệt và đáng nhớ đối với em cùng nhiều bạn khác. “Đây là lần đầu tiên em được vào Lăng viếng Bác, được tham quan Khu di tích nên cảm giác rất xúc động và hồi hộp. Những điều em được nghe, được nhìn thấy về Bác chân thực và gần gũi hơn rất nhiều so với qua sách vở hay báo chí”, Tú chia sẻ.

Điều khiến em học sinh ấn tượng nhất là ngôi nhà sàn nơi Bác từng sống và làm việc. “Mọi thứ đều rất giản dị, mộc mạc. Qua cuộc sống của Bác và những câu chuyện được các cô chú hướng dẫn viên kể lại, em càng hiểu hơn về đức tính giản dị, tiết kiệm và tình yêu nước của Người. Em sẽ cố gắng học tập tốt hơn, thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy để trở thành cháu ngoan Bác Hồ”, Tú nói.

Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là một “địa chỉ đối ngoại văn hóa” đặc biệt quan trọng của Việt Nam.

Trong nhiều năm qua, nơi đây đã đón tiếp nhiều đoàn nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo cấp cao, các tổ chức quốc tế và bạn bè khắp năm châu đến tham quan, tìm hiểu về Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như lịch sử, văn hóa và con đường phát triển của Việt Nam. Theo số liệu từ Bộ Ngoại giao năm 2024, khách quốc tế, đặc biệt các chính khách khi tới Việt Nam thì hơn 70% khách tới tham quan Khu Di tích Phủ Chủ tịch.

Bà Cù Thị Minh - Phó Giám đốc Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, việc giới thiệu về Bác Hồ tại Khu Di tích có ý nghĩa rất sâu sắc trong việc tăng cường hiểu biết, củng cố tình hữu nghị và sự tin cậy giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế. Bởi lẽ, thông qua không gian sống và làm việc giản dị của Người, bạn bè quốc tế có thể cảm nhận chân thực hơn về nhân cách, tư tưởng và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh - một nhà lãnh đạo suốt đời vì độc lập dân tộc, hòa bình, hữu nghị và tiến bộ xã hội.

Điều đặc biệt là nhiều vị khách quốc tế khi đến đây thường rất xúc động trước lối sống giản dị của Bác. Họ khó hình dung rằng, một vị nguyên thủ quốc gia lại sống và làm việc trong căn nhà sàn nhỏ mộc mạc, sử dụng những vật dụng rất đơn sơ và luôn đề cao tinh thần tiết kiệm. Chính sự giản dị ấy lại tạo nên sức thuyết phục lớn, giúp bạn bè quốc tế hiểu sâu hơn về những giá trị đã làm nên sức mạnh của cách mạng Việt Nam: đó là sự gần dân, tinh thần nhân văn và đạo đức cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

“Thông qua việc giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp của Bác, chúng tôi cũng góp phần giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc của Việt Nam, về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như khát vọng hòa bình, phát triển và hợp tác của nhân dân Việt Nam hôm nay. Đây không chỉ là hoạt động giới thiệu di tích, mà còn là cầu nối văn hóa, lịch sử và tình cảm giữa Việt Nam với các quốc gia trên thế giới”, Phó Giám đốc Khu Di tích chia sẻ.

Là một trong những người hàng ngày tiếp xúc, đón đoàn khách quốc tế, chị Hồ Thị Quỳnh Trang cũng cho biết, mỗi đoàn khách đều có sự khác biệt về văn hóa, lịch sử và cách tiếp nhận thông tin, vì vậy người thuyết minh luôn phải lựa chọn cách truyền tải phù hợp để câu chuyện vừa chân thực, vừa dễ chạm tới cảm xúc người nghe.

Theo chị Trang, khi giới thiệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh, chị thường tập trung làm nổi bật những giá trị mang tính phổ quát trong tư tưởng của Người như khát vọng độc lập dân tộc, hòa bình, quyền con người, tinh thần đoàn kết quốc tế và tình yêu thương con người. Đó cũng là những giá trị có khả năng tạo sự đồng cảm vượt qua khác biệt về ngôn ngữ và khoảng cách địa lý, giúp bạn bè quốc tế hiểu sâu sắc hơn không chỉ về Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam.

Có lẽ cũng bởi vậy mà những câu chuyện về Bác không chỉ chạm đến trái tim của người dân Việt Nam mà còn để lại nhiều xúc cảm đặc biệt với bạn bè quốc tế.

Dodo Fandegli, du khách đến từ Lebanon chia sẻ, trước chuyến đi, anh biết đến Chủ tịch Hồ Chí Minh qua các tài liệu lịch sử về cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Việt Nam. Nhưng khi tận mắt nhìn thấy những hiện vật đời thường và chứng kiến hàng nghìn người dân Việt Nam, từ người già đến trẻ nhỏ, tìm về nơi đây đúng dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh cảm nhận được một điều rất đặc biệt, đó chính là tình cảm mà người Việt dành cho vị lãnh tụ của mình vẫn sống động, gần gũi và đầy kính yêu qua từng thế hệ.

Anh Will Rymer, du khách đến từ Vương quốc Anh không giấu được sự xúc động khi lần đầu được tận mắt chứng kiến nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc trong những năm tháng cuối đời. Đã có hơn một năm sinh sống tại Hà Nội và từng hai lần vào Lăng viếng Bác, nhưng chuyến tham quan lần này mang đến cho anh những cảm nhận hoàn toàn khác biệt. “Tôi từng biết đến Chủ tịch Hồ Chí Minh của các bạn qua sách báo và các câu chuyện lịch sử, nhưng chỉ khi bước vào không gian này, tôi mới cảm nhận rõ hơn về con người của ông”, anh chia sẻ.

Điều khiến vị du khách người Anh ấn tượng không phải là những công trình đồ sộ hay dấu ấn quyền lực của một nguyên thủ quốc gia, mà chính là sự giản dị hiện hữu trong từng góc nhỏ của khu di tích. Từ ngôi nhà sàn mộc mạc, lối đi rợp bóng cây cho đến không gian làm việc giản dị, đơn sơ, tất cả đều phản chiếu một lối sống khiêm nhường và gần gũi.

Theo anh Will Rymer, quần thể di tích không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn giúp du khách quốc tế hiểu sâu sắc hơn về những phẩm chất đã làm nên tầm vóc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. “Đây là một nơi rất đặc biệt. Nó giúp tôi hiểu vì sao người Việt Nam luôn dành cho Bác Hồ sự kính trọng và tình cảm sâu sắc đến như vậy”, anh nói.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Lê Thị Phượng, Giám đốc Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch cho biết, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Khu Di tích không chỉ là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống mà còn đang từng bước khẳng định vai trò là một “địa chỉ đối ngoại văn hóa” đặc biệt của Việt Nam.

Theo bà Phượng, để phát huy giá trị di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh trên phạm vi toàn cầu, đơn vị tiếp tục mở rộng và làm sâu sắc hơn các hoạt động hợp tác quốc tế với những quốc gia có mối liên hệ lịch sử gắn bó với cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong đó, Khu Di tích đang tích cực phối hợp với các cơ quan lưu trữ, bảo tàng và tổ chức nghiên cứu tại Liên bang Nga, Pháp và Trung Quốc nhằm trao đổi tư liệu, xác minh hiện vật, bổ sung nguồn sử liệu quý, đồng thời triển khai các chương trình nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản một cách bài bản, chuyên sâu.

Bên cạnh đó, nhằm góp phần thực hiện hiệu quả chiến lược văn hóa đối ngoại của Đảng và Nhà nước, Khu Di tích cũng chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng các chương trình đón tiếp chuyên biệt dành cho từng đoàn khách quốc tế cấp cao. Mỗi chuyến thăm không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn trở thành cơ hội để bạn bè quốc tế cảm nhận sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam và những giá trị nhân văn mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại.

Đơn vị cũng tích cực đề xuất tham gia các Tuần Văn hóa Việt Nam ở nước ngoài thông qua các hoạt động triển lãm, trưng bày chuyên đề, hội thảo khoa học quốc tế, tọa đàm, giới thiệu và xuất bản sách. Giám đốc Khu Di tích nhấn mạnh việc đưa hình ảnh Khu Di tích Phủ Chủ tịch đến với bạn bè năm châu không chỉ góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam mà còn tiếp tục khẳng định sức sống bền vững, giá trị phổ quát của tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong dòng chảy văn minh nhân loại.