Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu: Cần giải pháp giữ nguồn cung xăng dầu ổn định

Đa dạng hóa nguồn cung dầu thô

Theo Bộ Công Thương, thị trường xăng dầu thế giới trong kỳ điều hành từ 26/2 đến 4/3/2026 chịu tác động mạnh từ nhiều yếu tố, đặc biệt là xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran xảy ra từ ngày 28/2. Căng thẳng leo thang làm gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Một số cơ sở lọc dầu tại Trung Đông phải tạm đóng cửa. Ngoài ra, tồn kho dầu thô của Mỹ tăng, OPEC+ thống nhất tăng sản lượng từ tháng 4 và xung đột Nga - Ukraine tiếp tục kéo dài.

Trước thực trạng trên, về đảm bảo nguồn cung xăng dầu ổn định trong tình hình xung đột Trung Đông gia tăng như hiện nay, trao đổi với báo chí, ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, từ thực tiễn các cuộc xung đột tại Trung Đông trước đây, có thể thấy vấn đề gián đoạn chuỗi cung ứng xăng dầu là vấn đề toàn cầu và các nước lớn sẽ bắt tay giải quyết để sớm khôi phục lại. Vì vậy, giá dầu tăng và khan hiếm nguồn cung xăng dầu trong khu vực những ngày qua thực tế còn do yếu tố tâm lý tác động.  

Ông Bùi Ngọc Bảo cho rằng, tình hình gián đoạn chuỗi cung ứng xăng dầu do xung đột Trung Đông sẽ ảnh hưởng chủ yếu đến nhà máy lọc dầu Nghi Sơn tại Thanh Hóa, do nhà máy này nhận dầu thô nguyên liệu chủ yếu từ Kuwait. Trong khi đó, nhà máy lọc dầu Dung Quất sử dụng phần lớn là dầu thô nội địa nên mức độ ảnh hưởng sẽ ít hơn.

Cũng theo ông Bùi Ngọc Bảo, trong điều kiện bình thường, hơn 70% sản lượng tạo nguồn xăng dầu đến từ hai nhà máy máy lọc dầu trong nước là Nghi Sơn và Dung Quất, phần còn lại sẽ được nhập khẩu từ các nước như Singapore, Hàn Quốc…Vì vậy, nếu nguồn cung xăng dầu trong nước không đủ, các thương nhân đầu mối như Tập đoàn Xăng Dầu Việt Nam (Petrolimex) hay Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL)…sẽ nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Về phía doanh nghiệp, theo Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP), hoạt động của NSRP vẫn ổn định và không bị gián đoạn. Mặc dù những căng thẳng gần đây tại khu vực Trung Đông đang thu hút sự chú ý của toàn cầu, NSRP đã và đang chủ động theo dõi sát sao tình hình cùng các cơ quan chức năng và các đối tác liên quan. NSRP duy trì chiến lược đa dạng hóa nguồn cung dầu thô và đã bảo đảm đủ sản lượng nhập khẩu cần thiết để duy trì vận hành liên tục. Bên cạnh đó, công ty đã xây dựng các phương án dự phòng và phối hợp chặt chẽ với nhà cung cấp, cơ quan quản lý và các bên liên quan nhằm chủ động quản trị mọi rủi ro có thể phát sinh.

Dựa trên các đánh giá hiện nay, hoạt động sản xuất của NSRP chưa ghi nhận bất kỳ ảnh hưởng tức thời nào. Tuy nhiên, để phòng rủi ro căng thẳng kéo dài, NSRP sẽ đẩy nhanh công tác đa dạng hóa nguồn dầu thô. Đồng thời, NSRP sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và các nhà đầu tư để bảo đảm an ninh nguồn cung và duy trì vận hành ổn định của nhà máy, góp phần đáp ứng nhu cầu năng lượng của Việt Nam.

Được biết, tại nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, trong khi dầu thô Kuwait vẫn là nguồn nguyên liệu chủ đạo theo thiết kế, NSRP thời gian qua đã tiếp nhận và chế biến thành công lô dầu thô Das Blend đầu tiên, nhằm xử lý các nguồn nguyên liệu thay thế một cách an toàn và hiệu quả.

Xây dựng các kịch bản ứng phó trong dài hạn

Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) cho biết, đối với Việt Nam, khi giá dầu thế giới tăng, chi phí nhập khẩu nhiên liệu trong nước gần như chắc chắn sẽ chịu áp lực đi lên. Điều này không chỉ tác động đến giá xăng dầu bán lẻ, mà còn lan sang chi phí vận tải, sản xuất, logistics và mặt bằng giá chung của nền kinh tế. Vì vậy, Việt Nam cần đặc biệt lưu ý đến chiến lược dự trữ để có thể giảm đáng kể cú sốc chi phí khi thị trường bước vào giai đoạn tăng nóng. 

Còn Chủ tịch Hiệp hội Xăng Dầu Việt Nam nêu quan điểm, hiện nút thắt lớn nhất trong việc đảm bảo nguồn khi nhập khẩu chính là mức giá phải đảm bảo được tính đúng, tính đủ. Thực tế là trong nhiều thời điểm khan hiếm xăng dầu tại Việt Nam gần đây, chỉ có các thương nhân đầu mối là doanh nghiệp nhà nước như Petrolimex hay PVOIL là thực hiện đúng cam kết sản lượng tạo nguồn được phân bổ cho dù giá thành nhập khẩu cao hơn giá bán nên càng nhập khẩu càng lỗ (như năm 2022).

Đối với các thương nhân đầu mối tư nhân do không có đủ nguồn lực tài chính, nên đa phần không thực hiện đúng sản lượng được phân giao. Thực tế cũng cho thấy các ngân hàng thương mại cổ phần cũng sẽ không cho các thương nhân đầu mối xăng dầu vay tiền nếu kinh doanh thua lỗ. Đây chính là nút thắt trong điều hành xăng dầu khiến nguồn cung xăng dầu có thể bị thiếu hụt cục bộ trong một số thời điểm trên thị trường.

“Khi dự thảo Nghị định mới được ban hành, thương nhân đầu mối và cửa hàng bán lẻ xăng dầu sẽ được trao quyền tự quyết định giá bán xăng dầu; các bộ ngành sẽ chỉ kiểm tra, hậu kiểm và lên kế hoạch. Khi đó, dù thị trường biến động như thế nào thì các thương nhân đầu mối cũng vẫn sẽ đảm bảo công tác tạo nguồn, đáp ứng nhu cầu thị trường”-  ông Bùi Ngọc Bảo cho biết.

Liên quan đến vấn đề thể chế, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ để ban hành Nghị định mới thay thế các quy định hiện hành về kinh doanh xăng dầu, phù hợp với thực tiễn. Đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Ngân hàng Nhà nước để điều hành giá linh hoạt, rút ngắn thời gian kiểm định, hợp quy chất lượng đối với xăng dầu nhập khẩu, đẩy nhanh đưa hàng ra thị trường; chuẩn bị cho lộ trình triển khai xăng E10 từ ngày 1/6/2026.

Ngoài ra, Bộ cũng đã kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và UBND các tỉnh, thành phố ưu tiên nguồn ngoại tệ và tín dụng cho doanh nghiệp nhập khẩu dầu thô và xăng dầu thành phẩm; đồng thời hỗ trợ công tác lưu thông, bảo đảm an ninh trật tự và tăng cường thanh tra, giám sát hoạt động kinh doanh trên địa bàn.

Cũng trong năm 2026, để đáp ứng xăng dầu cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Bộ Công Thương đã phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu gần 31,8 triệu m3/tấn cho các thương nhân đầu mối. Bộ Công Thương cũng sẽ giám sát chặt chẽ việc thực hiện tổng nguồn của các thương nhân đầu mối; đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, triển khai Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu.

Giá xăng dầu mới được liên Bộ Công Thương - Tài chính thông báo điều chỉnh từ 15h00 chiều nay (5/3), cụ thể giá xăng RON95-III tăng 2.190 đồng/lít; giá xăng E5RON92 tăng 3.760 đồng/lít, giá dầu diesel tăng 3.760 đồng/lít; dầu hỏa tăng 7.140 đồng/lít và mặt hàng dầu mazut kỳ này tăng 1.180 đồng/lít so với kỳ điều hành ngày 26/2.