Thương mại điện tử đang trở thành kênh phân phối quan trọng của nền kinh tế số, song cũng đặt ra nhiều thách thức về gian lận thương mại, hàng giả. Trao đổi với Báo Công Thương, bà Lê Thị Hà - Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho rằng, chỉ khi tất cả các bên cùng chung tay, chúng ta mới có thể xây dựng được một môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.
Bà Lê Thị Hà - Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương.
Nâng cao trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử
- Thương mại điện tử đang trở thành kênh phân phối quan trọng của nền kinh tế số. Tuy nhiên, các hành vi gian lận, hàng giả và vi phạm quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường trực tuyến vẫn diễn biến phức tạp. Bà đánh giá thế nào về những thách thức đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước hiện nay?
Bà Lê Thị Hà: Thương mại điện tử đang là lĩnh vực có tốc độ phát triển rất nhanh và trở thành một trong những kênh phân phối quan trọng của nền kinh tế số. Hoạt động thương mại điện tử với những đặc điểm như thị trường mở, tốc độ phát triển nhanh và hoạt động xuyên biên giới đã tạo ra nhiều thách thức cho công tác quản lý nhà nước. Cụ thể, bao gồm:
Thứ nhất, môi trường số là hệ sinh thái đa lĩnh vực bao gồm cả những hạ tầng liên quan như thanh toán, logistic. Trong khi đó, các hành vi gian lận ngày càng tinh vi, có thể dễ dàng thay đổi thông tin, ẩn danh hoặc chuyển sang các nền tảng khác trong thời gian ngắn. Điều này khiến việc phát hiện và xử lý vi phạm gặp nhiều khó khăn.
Thứ hai, số lượng người bán tham gia môi trường thương mại điện tử khá đa dạng, bao gồm cả cá nhân, hộ kinh doanh nhỏ lẻ và có cả các chủ thể xuyên biên giới. Điều này đòi hỏi cơ quan quản lý phải chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ số.
Thứ ba, nhiều loại hàng hóa trên thương mại điện tử liên quan trực tiếp đến sức khỏe, an toàn của người tiêu dùng như thực phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng… nên cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý chuyên ngành.
Do đó, công tác quản lý thương mại điện tử hiện nay không chỉ là nhiệm vụ của một cơ quan mà cần cơ chế phối hợp liên ngành, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử trong việc kiểm soát thông tin và hoạt động của người bán.
- Thời gian qua, Bộ Công Thương đã triển khai những giải pháp trọng tâm nào nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động thương mại điện tử, đặc biệt là trách nhiệm của các sàn giao dịch trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng?
Bà Lê Thị Hà: Trong thời gian qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý hoạt động thương mại điện tử như sau:
Thứ nhất, Cục đã tăng cường phối hợp liên ngành với các cơ quan thuộc Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Y tế và lực lượng quản lý thị trường để phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử tại TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Lâm Đồng, Phú Thọ, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Thái Nguyên… chuyển xử lý vi phạm đối với khoảng 250 website/ứng dụng có dấu hiệu vi phạm pháp luật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Ngoài việc cung cấp thông tin cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm, Cục đã phối hợp tham gia các đoàn kiểm tra đối với các doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử kinh doanh loại hàng hóa là thực phẩm chức năng, mỹ phẩm do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chủ trì.
Thứ hai, Cục đã yêu cầu các sàn thương mại điện tử, đặc biệt các nền tảng lớn có nhiều tương tác nhằm nâng cao trách nhiệm trong việc kiểm soát thông tin người bán và hàng hóa, bao gồm việc xác minh thông tin người bán, gỡ bỏ sản phẩm vi phạm và phối hợp cung cấp thông tin khi cơ quan quản lý yêu cầu.
Thứ ba, Cục đã tăng cường công tác giám sát, hậu kiểm và xử lý vi phạm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, các nền tảng thương mại điện tử cũng được khuyến khích xây dựng cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh của người tiêu dùng, qua đó kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.
Tăng cường quản lý đối với thương mại điện tử xuyên biên giới
- Luật Thương mại điện tử được thông qua đã tạo ra khuôn khổ pháp lý đồng bộ cho hoạt động kinh doanh trên môi trường số. Bà có thể cho biết, Luật đã góp phần tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng như thế nào? Đặc biệt trong việc kiểm soát hàng hóa, xử lý gian lận và nâng cao trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử?
Bà Lê Thị Hà: Luật Thương mại điện tử năm 2025 được xây dựng nhằm đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế số và tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường trực tuyến. Một trong những điểm quan trọng của Luật là tăng cường trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử trong việc kiểm soát hoạt động của người bán và thông tin hàng hóa. Các nền tảng phải thực hiện xác thực thông tin người bán thông qua việc định danh điện tử, lưu trữ dữ liệu giao dịch và phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước khi có yêu cầu.
Luật cũng bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường minh bạch thông tin hàng hóa, dịch vụ, yêu cầu các chủ thể kinh doanh cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc, xuất xứ và điều kiện kinh doanh đối với các sản phẩm thuộc ngành nghề có điều kiện.
Ngoài ra, Luật đã tạo cơ sở pháp lý để tăng cường quản lý đối với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, góp phần bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ người tiêu dùng.
- Nhân ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam 15/3, bà có thông điệp gì gửi tới doanh nghiệp, các nền tảng thương mại điện tử, KOL, KOC và người tiêu dùng nhằm xây dựng một môi trường giao dịch trực tuyến minh bạch, an toàn và bền vững?
Bà Lê Thị Hà: Nhân ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam 15/3, để xây dựng môi trường giao dịch trực tuyến minh bạch, an toàn, các doanh nghiệp, người bán, người tiêu dùng khuyến khích thực hiện các hoạt động sau:
Đối với các doanh nghiệp là chủ quản nền tảng thương mại điện tử, cần đặt uy tín và trách nhiệm với người tiêu dùng lên hàng đầu, chủ động kiểm soát, rà soát thông tin sản phẩm, có biện pháp ngăn chặn ngay đối với các hành vi vi phạm trên nền tảng và xử lý kịp thời các phản ánh của người tiêu dùng.
Đối với các người bán, KOL, KOC và những người tham gia quảng bá sản phẩm, livestream bán hàng trên môi trường số, cần tuân thủ các quy định của pháp luật, cung cấp thông tin trung thực và có trách nhiệm với nội dung mình giới thiệu, quảng bá.
Về phía người tiêu dùng, mỗi người cũng cần trang bị kiến thức khi mua sắm trực tuyến, lựa chọn các nền tảng uy tín và chủ động phản ánh các hành vi vi phạm tới cơ quan chức năng.
Chỉ khi tất cả các bên cùng chung tay, chúng ta mới có thể xây dựng được một môi trường thương mại điện tử, an toàn và phát triển bền vững.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
Trong năm 2025, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã ban hành 28 văn bản yêu cầu các website, ứng dụng bán hàng, sàn giao dịch thương mại điện tử thực hiện có biện pháp ngăn chặn và gỡ bỏ đối với các sản phẩm vi phạm. Kết quả, các đơn vị phối hợp gỡ bỏ 47.842 sản phẩm và chặn 13.728 gian hàng vi phạm. Đồng thời, Cục đã tiến hành kiểm tra chuyên ngành trực tiếp bốn đơn vị có hoạt động thương mại điện tử và phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính tổng số tiền nộp phạt vào ngân sách nhà nước gần 200 triệu đồng.