Tiêu chuẩn xanh đang định hình luật chơi mới
Ngày 18/6/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA) và Hội Nữ Doanh nhân TP. Hồ Chí Minh (HAWEE) tổ chức chương trình đào tạo “Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế” với chuyên đề “Chuyển đổi kép cho sản xuất”.
Đại biểu tham dự chương trình.
Diễn ra trong hai ngày 18 và 19/6/2026, chương trình hướng đến mục tiêu trang bị cho cộng đồng doanh nghiệp kiến thức, công cụ và giải pháp thực tiễn nhằm thích ứng với các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Thông qua đó, doanh nghiệp có thể gia tăng năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu và tiếp cận các nguồn lực tài chính phục vụ quá trình phát triển bền vững.
Chia sẻ tại sự kiện, đại diện ITPC cho biết xu hướng chuyển đổi xanh hiện nay không còn là lựa chọn mà đã trở thành “tấm hộ chiếu” bắt buộc đối với hàng hóa Việt Nam khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ liên tục gia tăng các yêu cầu về môi trường, phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng, doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi để thích ứng.
Theo ITPC, việc kết hợp đồng thời số hóa và xanh hóa trong mô hình chuyển đổi kép sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị và giảm chi phí sản xuất. Dẫn số liệu của Bộ Công Thương, Phó Giám đốc ITPC cho biết mô hình này có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm từ 10 - 15% chi phí vận hành, tăng khoảng 20% năng suất lao động và giảm từ 5 - 8% lượng phát thải CO₂ mỗi năm.
Ông Huỳnh Thanh Trung, Giám đốc Công ty Cổ phần Leanwares.
Đi sâu vào thực tiễn biến động toàn cầu, chuyên gia Huỳnh Thanh Trung, Giám đốc Công ty Cổ phần Leanwares, đã phân tích những thay đổi sâu sắc trong các yêu cầu xuất khẩu quốc tế, đặc biệt là các quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng (EUDR) và Hộ chiếu sản phẩm số (DPP).
Theo ông Thanh Trung, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ dựa vào giá thành, chất lượng hay năng lực sản xuất mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, kiểm kê phát thải carbon và minh bạch dữ liệu chuỗi cung ứng. Các quy định mới yêu cầu doanh nghiệp phải cung cấp dữ liệu số theo thời gian thực, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc và xác minh thông tin xuyên suốt vòng đời sản phẩm.
Để tránh tình trạng quá tải dữ liệu khi triển khai ESG, chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng bộ chỉ số KPI trọng yếu, đồng thời quản trị dữ liệu ngay từ khâu sản xuất nhằm bảo đảm tính chính xác, minh bạch và khả năng truy xuất.
Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã sở hữu các chứng nhận như FSC, ISO hay BSCI nhưng vẫn gặp khó khăn do thiếu dữ liệu cấu trúc về phát thải carbon, vị trí vùng nguyên liệu và các chỉ số môi trường, xã hội. Đây được xem là khoảng trống lớn cần sớm được khắc phục để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu.
Xây nền dữ liệu sạch để phát huy hiệu quả AI
Ở góc độ vận hành sản xuất, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Tổng Thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam cho rằng nhiều doanh nghiệp hiện vẫn đang gặp khó khăn do dữ liệu bị phân tán giữa các bộ phận như kho, kế toán, kinh doanh và sản xuất. Tình trạng thiếu đồng bộ khiến doanh nghiệp khó kiểm soát tồn kho, tiến độ đơn hàng cũng như hiệu quả sản xuất.
Chuyên gia cung cấp kiến thức, công cụ và giải pháp thực tiễn nhằm thích ứng với các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế cho doanh nghiệp tại sự kiện.
Theo ông Mạnh Cường, một trong những ngộ nhận phổ biến hiện nay là xem chuyển đổi số đơn thuần là đầu tư phần mềm hoặc giao toàn bộ trách nhiệm cho bộ phận công nghệ thông tin. Trên thực tế, chuyển đổi số là câu chuyện của quản trị và điều hành doanh nghiệp.
“Không ít doanh nghiệp đang số hóa những quy trình chưa được chuẩn hóa. Khi đó, phần mềm chỉ giúp số hóa sự rối loạn thay vì tạo ra hiệu quả quản trị”, ông Mạnh Cường nhận định.
Vị chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc giải quyết các “điểm đau” cốt lõi liên quan đến dòng tiền, tồn kho, tiến độ giao hàng và chất lượng sản phẩm. Sau đó mới từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu sạch và đồng bộ để phục vụ công tác điều hành.
Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, nền tảng dữ liệu chuẩn hóa không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu ESG mà còn là điều kiện tiên quyết để triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo ông Mạnh Cường, AI không thể tạo ra giá trị nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác hoặc quy trình vận hành chưa được chuẩn hóa. Khi có nền tảng dữ liệu tốt, AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong việc phân tích hiệu quả sản xuất, dự báo rủi ro, phát hiện bất thường và tối ưu hóa hoạt động vận hành.
Để chuyển đổi số hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng hệ sinh thái số theo lộ trình từ hạ tầng công nghệ, dữ liệu lõi, hệ thống quản trị, quản lý sản xuất đến các công cụ phân tích và ứng dụng AI.
Hoàn thiện mảnh ghép về nguồn lực cho chuyển đổi xanh, ông Phạm Đăng An, Phó Tổng Giám đốc Vũ Phong Energy Group, cho biết tài chính xanh đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Tính đến cuối năm 2023, dư nợ tín dụng xanh tại Việt Nam đạt gần 621.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 4,5% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, tăng 24% so với năm trước.
Theo ông Đăng An, Chính phủ đặt mục tiêu tăng tỷ trọng tín dụng xanh lên khoảng 10% vào năm 2025 và 25% vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý về tài chính xanh, đồng thời tận dụng các nguồn lực quốc tế như Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP) với quy mô hỗ trợ lên tới 15,5 tỷ USD.
Bên cạnh nguồn vốn tín dụng, thị trường tín chỉ carbon cũng mở ra cơ hội tạo doanh thu mới cho doanh nghiệp. Minh chứng rõ nét là việc Việt Nam đã chuyển nhượng thành công 10,3 triệu tín chỉ carbon rừng thông qua Ngân hàng Thế giới, thu về 51,5 triệu USD. Theo chuyên gia, giá tín chỉ carbon trên thị trường quốc tế có thể cao gấp nhiều lần thị trường trong nước, tạo dư địa lớn để doanh nghiệp gia tăng giá trị từ các dự án giảm phát thải.
Chương trình kết hợp đào tạo với tư vấn thực tiễn, giúp doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp. ITPC kỳ vọng tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh nâng cao năng lực cạnh tranh, xanh hóa sản xuất và hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu.