Chuyển đổi số phải trở thành đột phá trong dân nguyện và giám sát

Phải cho người dân thấy Quốc hội luôn lắng nghe, theo dõi và giám sát

Chiều 25/5, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát về các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026-2031.

Qua nghe báo cáo và các ý kiến tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, nỗ lực rất lớn của Ủy ban trong thời gian qua.

Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và những tháng đầu năm 2026 của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Ủy ban đã nỗ lực, đoàn kết, tham gia hoàn thiện thể chế về hoạt động giám sát; tích cực đóng góp vào các luật, nghị quyết quan trọng của Quốc hội.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban thẳng thắn nhận diện những điểm nghẽn căn bản hiện nay, trong đó có việc định vị vai trò chưa thật sự chuyển mạnh sang tham mưu chiến lược; dữ liệu dân nguyện chưa được khai thác đầy đủ làm đầu vào cho giám sát và còn phân tán. Cơ chế hậu giám sát, theo đến cùng trách nhiệm cần được siết chặt; chuyển đổi số chưa tạo đột phá; phối hợp liên cơ quan có lúc chưa đồng bộ; nguồn lực và năng lực chuyên sâu chưa theo kịp yêu cầu mới.

“Đã đến lúc Ủy ban không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận, tổng hợp, chuyển đơn, theo dõi, báo cáo, mà phải trở thành cơ quan tham mưu chiến lược, nơi phát hiện sớm vấn đề, cảnh báo chính sách, điều hòa hoạt động giám sát và theo đến cùng trách nhiệm thực thi”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn nhấn mạnh: “Dân là gốc”, “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và động lực của phát triển”. Vì vậy, Quốc hội muốn đổi mới mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả hơn thì hoạt động dân nguyện và giám sát phải có nhiều điểm mới, để “dân tin, Đảng tin”, để ý Đảng và lòng dân hòa quyện với nhau.

Trong giai đoạn tới, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu dân nguyện và giám sát phải gắn chặt với nhau. Trong đó, dân nguyện cung cấp dữ liệu thực tiễn, phản ánh kiến nghị của Nhân dân, bất cập của chính sách, hạn chế trong thực thi pháp luật; còn giám sát phải xử lý đến cùng những vấn đề nổi lên từ dân nguyện, làm rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến cụ thể.

“Hoạt động của Ủy ban cần chuyển mạnh từ cách làm hành chính sang tư duy phân tích, dự báo và kiến nghị chính sách. Mỗi kiến nghị phải có căn cứ, có địa chỉ trách nhiệm, có giải pháp và có cơ chế theo dõi đến cùng”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Song song đó, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu đổi mới hoạt động tiếp xúc cử tri. Ủy ban cần phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan liên quan để lắng nghe thực chất ý kiến của cử tri, không hình thức, không lặp lại thành phần. Qua mỗi kỳ tiếp xúc cử tri, phải nắm được tâm tư, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân cả nước để báo cáo Quốc hội, kiến nghị với Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương.

“Dân nguyện phải làm cho người dân thấy Quốc hội lắng nghe thật, theo dõi thật, giám sát thật và thúc đẩy giải quyết thật”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Nâng tầm hoạt động giám sát “sắc bén”

Về hoạt động giám sát, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu Ủy ban cần nâng tầm hoạt động giám sát theo hướng sắc bén, có trọng tâm, có hậu kiểm, có chuyển biến.

Theo đó, Ủy ban tham mưu để hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung vào các vấn đề lớn như điểm nghẽn thể chế, tổ chức thực thi, phân bổ nguồn lực, kỷ luật công vụ, chất lượng dịch vụ công. “Kết luận giám sát phải có địa chỉ trách nhiệm, thời hạn thực hiện, chỉ số kiểm đếm và cơ chế báo cáo lại; không để kiến nghị giám sát rơi vào im lặng”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu chuẩn bị thật tốt hai đề án lớn về giám sát gồm Đề án về tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân và Đề án của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

“Đây phải là sản phẩm chiến lược của năm 2026 và của cả nhiệm kỳ. Hai đề án phải trả lời rõ giám sát để làm gì, giám sát vào đâu, giám sát bằng công cụ nào, theo dõi sau giám sát ra sao, trách nhiệm của cơ quan chịu giám sát được xác lập thế nào. Tinh thần là giám sát để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, siết chặt kỷ luật thực thi, bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Một yêu cầu quan trọng được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là chuyển đổi số phải trở thành đột phá trong công tác dân nguyện và giám sát. Chuyển đổi số không phải là trang bị phần mềm đơn lẻ, mà là đổi mới căn bản phương thức làm việc.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư, giám sát giải quyết kiến nghị cử tri và hoạt động giám sát. Hệ thống dữ liệu phải dùng được, kết nối được, phân tích được, cảnh báo được, truy vết trách nhiệm được và phục vụ chỉ đạo, điều hành được.

Ủy ban cần nghiên cứu từng bước ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong phân loại đơn thư, phát hiện vấn đề lặp lại, nhận diện xu hướng bức xúc xã hội, hỗ trợ lựa chọn nội dung giám sát. Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, đây là yêu cầu để chuyển từ xử lý sự vụ sang phòng ngừa "từ sớm, từ xa".

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ dân nguyện và giám sát có bản lĩnh, kỹ năng, dữ liệu và tư duy chính sách; chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, đào tạo chuyên sâu, tăng cường sử dụng chuyên gia, nhà khoa học, xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, dân chủ, đổi mới sáng tạo.

Ủy ban Dân nguyện và Giám sát khoá XVI có 35 thành viên, trong đó, Thường trực Ủy ban là 10 đồng chí (gồm Chủ nhiệm, 4 Phó Chủ nhiệm, 5 Ủy viên là Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách tại Ủy ban) và 25 Ủy viên là ĐBQH hoạt động kiêm nhiệm.