Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (Công điện 38).
Để làm rõ hơn ý nghĩa của Công điện này đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số và thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, Báo Công Thương có buổi phỏng vấn ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc VCCI miền Trung – Tây Nguyên (Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh miền Trung – Tây Nguyên).
Hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp chân chính, làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng. Ảnh: Quản lý thị trường Đà Nẵng phát hiện gần 200 sản phẩm giả mạo nhãn hiệu hồi cuối tháng 12/2025
Ông đánh giá thế nào về tính kịp thời của Công điện 38 đối với cộng đồng doanh nghiệp miền Trung – Tây Nguyên, nhất là bối cảnh thương mại số?
Ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc VCCI miền Trung - Tây Nguyên: Công điện 38 của Thủ tướng Chính phủ được đánh giá là rất kịp thời và cần thiết trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt khi nền kinh tế số và thương mại điện tử đang phát triển rất nhanh.
Hiện nay, các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ không còn diễn ra chủ yếu theo phương thức truyền thống mà đã chuyển mạnh lên môi trường số. Hàng giả, hàng nhái, vi phạm bản quyền, sử dụng trái phép nhãn hiệu, hình ảnh, nội dung số… xuất hiện phổ biến trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới. Điều này gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp chân chính, làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư, kinh doanh.
Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu với kinh tế thế giới và tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Công điện 38 cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc siết chặt kỷ cương pháp luật, bảo vệ doanh nghiệp sáng tạo và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn.
Điểm đáng chú ý là Công điện được ban hành đúng thời điểm các mô hình kinh doanh số, kinh tế sáng tạo và chuyển đổi số đang phát triển mạnh. Nếu không có biện pháp đủ quyết liệt, tình trạng vi phạm trên môi trường mạng sẽ ngày càng tinh vi, khó kiểm soát và có nguy cơ làm nản lòng doanh nghiệp đầu tư cho đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu và phát triển công nghệ.
Có thể nói, Công điện không chỉ mang ý nghĩa tăng cường xử lý vi phạm trước mắt mà còn là thông điệp chính sách quan trọng: Bảo vệ sở hữu trí tuệ chính là bảo vệ động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế trong kỷ nguyên số, đồng thời củng cố hình ảnh Việt Nam là đối tác thương mại.
Ông Nguyễn Tiến Quang, Giam đốc VCCI miền Trung - Tây Nguyên
Ông nhìn nhận thế nào về tình trạng xâm phạm sở hữu trí tuệ tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên trong thời gian qua?
Ông Nguyễn Tiến Quang: Tình trạng xâm phạm sở hữu trí tuệ tại miền Trung – Tây Nguyên thời gian qua diễn biến khá phức tạp. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa của khu vực đang nỗ lực xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và sản phẩm OCOP, thì nguy cơ bị làm giả, làm nhái càng đáng lo ngại. Nhất là khi thương mại điện tử, logistics và giao thương xuyên vùng phát triển mạnh.
Các hành vi vi phạm không chỉ xuất hiện ở các đô thị lớn như Đà Nẵng, Huế, Quy Nhơn, Buôn Ma Thuột mà còn lan rộng tại các địa bàn du lịch, cửa khẩu, chợ đầu mối và môi trường kinh doanh trực tuyến.
Xâm phạm sở hữu trí tuệ khiến doanh nghiệp chân chính mất doanh thu, thị phần và uy tín thương hiệu; Giảm động lực đổi mới sáng tạo, đầu tư công nghệ; Gia tăng chi phí bảo vệ thương hiệu và xử lý vi phạm; Gây cạnh tranh không lành mạnh, làm méo mó thị trường; Ảnh hưởng niềm tin của nhà đầu tư và môi trường kinh doanh.
Về lâu dài, nếu không kiểm soát tốt xâm phạm sở hữu trí tuệ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và mục tiêu phát triển kinh tế chất lượng cao của khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Nhìn rộng ra, thì hành vi này gây ảnh hưởng, gây ổn hại hình ảnh, uy tín thương hiệu quốc gia, tiềm ẩn những rủi ro các quốc gia, đối tác thương mại, thị trường lớn của nước ta áp đặt các biện pháp trừng phạt nhất, ảnh hưởng tiêu cực đến việc thâm nhập, mở rộng, cũng cố thị phần, thị trường đối với hàng hóa nước ta nhất là trong bối cảnh nền kinh tế nước ta có độ mở rất cao, các quốc gia có xu hướng gia tăng các biện pháp trừng phạt, bảo hộ.
Trưng bày hàng thật, hàng giả tại hội nghị "Chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gian lận thương mại trong tình hình mới"
Theo ông, cần những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả đấu tranh, ngăn chặn vi phạm sở hữu trí tuệ, nhất là trên môi trường thương mại điện tử?
Ông Nguyễn Tiến Quang: Công tác đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, thể hiện qua việc Chính phủ, các bộ ngành và lực lượng chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nhiều vụ việc lớn liên quan đến hàng giả, hàng nhái, vi phạm nhãn hiệu, bản quyền trên cả thị trường truyền thống lẫn môi trường số.
Dù vậy, cộng đồng doanh nghiệp vẫn kỳ vọng các cơ quan chức năng sẽ có những hành động mạnh mẽ hơn nữa trong đấu tranh, ngăn chặn vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Để công tác đấu tranh, ngăn chặn vi phạm sở hữu trí tuệ thời gian tới đạt hiệu quả cao hơn thì cần tập trung vào một số giải pháp: Cần tăng mạnh chế tài xử phạt và xử lý hình sự đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng, có tổ chức hoặc tái phạm nhiều lần, nhất là trên môi trường số; yêu cầu các sàn thương mại điện tử nâng cao trách nhiệm pháp lý trong kiểm soát hàng hóa, xác thực người bán và phối hợp gỡ bỏ nhanh các gian hàng vi phạm.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để phát hiện sớm hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng; xây dựng cơ chế phối hợp liên thông giữa lực lượng quản lý thị trường, công an, hải quan, thanh tra chuyên ngành và các nền tảng số nhằm xử lý nhanh và đồng bộ hơn.
Hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nâng cao năng lực đăng ký, quản trị và bảo vệ tài sản trí tuệ. Bởi nhiều doanh nghiệp hiện vẫn còn hạn chế về nhận thức và nguồn lực pháp lý. Song song với đó, cần tăng cường tuyên truyền để hình thành văn hóa tiêu dùng tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bởi nếu thị trường còn chấp nhận hàng giả, hàng nhái thì cuộc chiến này sẽ rất khó triệt để.
Đặc biệt, việc Thủ tướng ban hành Công điện 38/CĐ-TTg cho thấy quyết tâm rất rõ trong việc siết chặt kỷ cương thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ. Cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng công điện sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác ngăn chặn hàng giả, hàng nhái, hành vi xâm phạm bản quyền và bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp. Bởi bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ hiện nay không còn chỉ là câu chuyện pháp lý, mà là vấn đề năng lực cạnh tranh quốc gia và niềm tin thị trường trong nền kinh tế số. Muốn doanh nghiệp đầu tư đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu dài hạn thì phải tạo được một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và an toàn cho tài sản trí tuệ.
Xin cảm ơn ông!
Theo ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc VCCI miền Trung - Tây Nguyên: Về phía doanh nghiệp, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cần được xem là nhiệm vụ sống còn trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh. Doanh nghiệp phải chủ động đăng ký bảo hộ thương hiệu, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, giám sát môi trường số để kịp thời phát hiện vi phạm và phối hợp với cơ quan chức năng xử lý hàng giả, hàng nhái. Bên cạnh đó, cần đặt quyền lợi người tiêu dùng làm trung tâm thông qua cam kết chất lượng, minh bạch thông tin và tăng cường truyền thông nhận diện hàng thật – hàng giả. Chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ cũng chính là nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.