Công nghệ AI và giải pháp bền vững cho ngành dệt may Việt Nam

Xu hướng công nghệ AI và giải pháp bền vững cho ngành dệt may

Trong quý I/2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu đạt 122,93 tỷ USD, tăng 19,1% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng trưởng tương đối cao trong bối cảnh hiện nay.

Xung đột tại Trung Đông những tháng gần đây tạo ra những tác động sâu rộng đến chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó nổi bật là hai yếu tố năng lượng và logistics. Việc nhiều hãng tàu thay vì đi qua eo biển Hormuz nay phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi) đã kéo dài thời gian vận chuyển, làm tăng chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và cước vận tải. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản xuất và sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, nhất là các ngành dệt may, da giày, nông - thủy sản.

Hiện, xung đột tại Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo nhận định của ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), hoạt động xuất, nhập khẩu trong các quý tới sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt nếu xung đột địa chính trị tại Trung Đông kéo dài.

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho biết thêm, các doanh nghiệp dệt may đang bước vào một giai đoạn mới, với đơn hàng yêu cầu thời gian giao nhanh hơn, giá cạnh tranh hơn và đặc biệt là chất lượng cao hơn.

Trong bối cảnh chung, xu hướng đổi mới công nghệ, tối ưu hóa sản xuất thông qua số hóa, tự động hóa và các công nghệ hỗ trợ vận hành, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất bền vững.

“Doanh nghiệp cần thiết quan tâm đầu tư hạ tầng nhà xưởng đạt chuẩn đánh giá quốc tế, đầu tư công nghệ, tự động hóa, robot và thậm chí ứng dụng AI trong sản xuất”, ông Vũ Đức Giang nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch VITAS, việc đầu tư vào các giải pháp sản xuất hiện đại, tiết kiệm năng lượng và thân thiện môi trường sẽ là "chìa khóa" để doanh nghiệp thích ứng với xu hướng phát triển mới.

Tối ưu hóa sản xuất thông qua số hóa, tự động hóa và các công nghệ hỗ trợ vận hành

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương tại Triển lãm quốc tế ngành công nghiệp dệt và may, thiết bị - nguyên phụ liệu và vải 2026 (SaigonTex 2026 - SaigonFabric 2026), ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang cho biết, các doanh nghiệp dệt may hiện đã chuyển đổi khoảng 30 - 40% thiết bị sang công nghệ mới. Qua đó, nâng cao năng suất, ổn định chất lượng và giảm phụ thuộc lao động.

Theo ông Tiếp, xu hướng tự động hóa đang diễn ra toàn diện từ cắt, may đến hoàn thiện, đóng gói và vận hành nhà xưởng. Tại triển lãm, doanh nghiệp đã giới thiệu hệ sinh thái giải pháp đồng bộ, tập trung tối ưu sản xuất thông qua số hóa, robot và công nghệ hỗ trợ vận hành.

Các giải pháp như robot, máy may tự động, xe tự hành, hệ thống cắt - trải vải và thiết bị tiết kiệm năng lượng không chỉ nâng hiệu quả sản xuất mà còn góp phần “xanh hóa” nhà máy. Đáng chú ý, nhiều công nghệ có chi phí hợp lý, thời gian hoàn vốn nhanh, chỉ khoảng 8 - 10 tháng.

Từ phía doanh nghiệp sản xuất, ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 cho biết, tự động hóa, xanh hóa trong hoạt động sản xuất và các sản phẩm dệt may là yếu tố mang tính chiến lược, không chỉ đối với May 10 mà với cả ngành dệt may Việt Nam.

Theo ông Việt, hiện nay, nhiều khách hàng từ các thị trường quốc tế đã yêu cầu phải tăng tỷ trọng các nguyên liệu tái chế trong sản phẩm, nên các doanh nghiệp cũng phải thay đổi để đáp ứng được yêu cầu của khách hàng. Bên cạnh đó, May 10 cũng đang tăng cường sử dụng những thiết bị công nghệ đòi ít tốn nguyên nhiên liệu hơn, đặc biệt trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới đang leo thang như hiện nay. Đồng thời, tăng sử dụng năng lượng tái tạo như hệ thống điện mặt trời để đáp ứng các tiêu chuẩn về sản xuất xanh.

“Đổi mới công nghệ, hướng đến ‘xanh hóa’ đang trở thành xu thế tất yếu với các doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp dệt may không thể đứng ngoài ‘cuộc chơi’ nếu muốn theo kịp xu thế tương lai”, ông Việt nhấn mạnh.

Theo ông Đặng Duy Quang, Giám đốc Nhà máy Quốc tế Phong Phú - Chi nhánh Long An cho biết: “Với ngành nghề của chúng tôi, tự động hoá rất quan trọng, nhất là trong bối cảnh lao động đang biến động. Theo đó, tự động hoá không chỉ giúp tăng năng suất mà còn tạo nên lợi thế cạnh tranh và tăng uy tín với các khách hàng”, ông Quang nói.

Từ kinh nghiệm đồng hành với các doanh nghiệp, ông Ham Kwan Sooh, Giám đốc kinh doanh quốc tế - Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang đánh giá, rào cản lớn nhất của doanh nghiệp dệt may không chỉ nằm ở chi phí đầu tư ban đầu, mà còn là áp lực thay đổi và vấn đề thích nghi của đội ngũ vận hành tại nhà máy.

“Mặc dù nhiều doanh nghiệp hiểu rõ sự cần thiết và lợi ích của công nghệ mới, nhưng trong quá trình triển khai thực tế, họ gặp phải những khó khăn như thiếu nhân lực kỹ thuật có khả năng tiếp nhận công nghệ mới, người lao động chưa quen với phương thức vận hành mới và lo ngại chất lượng sản phẩm có thể bị ảnh hưởng trong giai đoạn đầu chuyển đổi. Đồng thời, không ít doanh nghiệp cũng băn khoăn về khoản đầu tư công nghệ mới có thực sự mang lại hiệu quả và phù hợp với điều kiện vận hành thực tế của từng nhà máy”, ông Ham Kwan Sooh nói.

Ông Kiều Văn Hưng, Giám đốc Kinh doanh hệ thống Công ty TNHH Phồn Thịnh - Tae Gwang cho biết, để giúp doanh nghiệp có giải pháp chuyển đổi phù hợp với năng lực tài chính, giảm áp lực chi phí, thay vì chỉ tập trung vào các công nghệ mới nhất, Phồn Thịnh - Tae Gwang chọn hướng đi gắn với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp.

“Mỗi năm, chúng tôi thường khảo sát thực tế tại các doanh nghiệp khách hàng và tư vấn những giải pháp phù hợp. Nguyên tắc là tăng năng suất để tăng lợi nhuận, đồng thời tận dụng thiết bị cũ và phù hợp với năng lực tài chính của từng nhà máy. Ngoài ra, chúng tôi cũng có đội ngũ kỹ thuật và chuyên gia luôn túc trực hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ giúp doanh nghiệp vận hành thiết bị hiệu quả”, ông Hưng cho hay.

Ông Wu Liang Jie - Chủ tịch Hikari (Shanghai) cho biết, những năm gần đây, ngày càng có nhiều công ty may mặc trên thế giới chuyển đổi và nâng cấp thành công với sự trợ giúp của giải pháp thông minh toàn diện.

Tại thị trường Việt Nam, sản phẩm của Hikari đã cung cấp nhiều dòng thiết bị trong nhiều khâu khác nhau phù hợp với nhu cầu đổi mới của doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có nhiều doanh nghiệp quy mô lớn như May 10, Young One Nam Định, Phong Phú…

“Hiện, ngành dệt may Việt Nam đang đối mặt với những thách thức mới như chi phí lao động tăng hay thiếu hụt lao động song đây là xu hướng tất yếu mà bất kỳ quốc gia nào cũng gặp phải khi phát triển đến một giai đoạn nhất định. Trên thực tế, lợi thế cạnh tranh cốt lõi của ngành dệt may Việt Nam đã được hình thành. Giai đoạn tiếp theo sẽ là quá trình tích hợp các công nghệ tiên tiến hơn, thiết bị hiện đại hơn, phương thức quản lý hiệu quả hơn và tư duy vận hành mới, từ đó vừa giải quyết thách thức, vừa mở ra một giai đoạn phát triển mới”, ông Wu Liang Jie cho hay.

Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, ngoài việc theo sát thông tin diễn biến kịp thời, đưa ra những cảnh báo, dự báo sát với thực tế, cần tận dụng tối đa 17 Hiệp định thương mại tự do đang có hiệu lực cũng như tìm kiếm thêm các bạn hàng, khu vực đang cần hàng hóa của Việt Nam thông qua các liên minh như liên minh kinh tế Á - Âu vì không phụ thuộc vào việc vận chuyển qua Trung Đông - vừa đi bằng đường biển và đường hàng không.

Đây là những giải pháp rất thiết thực mà Bộ Công Thương và các bộ, ngành có thể hỗ trợ được doanh nghiệp. “Chúng ta cũng không quá cầu toàn phải ký các Hiệp định thương mại tự do mới mà có thể ký những hiệp định với các thị trường tiềm năng, với điều kiện tương đối tương đồng với hàng hóa của Việt Nam như Pakistan, Ai Cập, Algieri, các nước Nam Mỹ…”, ông Sơn nêu.

Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam Vũ Đức Giang cũng khẳng định thêm sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi công nghệ, thông qua việc kết nối nguồn lực, cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ tiếp cận các xu hướng công nghệ mới.

Theo ông Giang, Hiệp hội Dệt May Việt Nam đang tiếp tục thúc đẩy các doanh nghiệp dựa trên ba trụ cột lớn. Trụ cột thứ nhất là tiếp tục đa dạng hóa: đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa đối tác kinh doanh và đa dạng hóa mặt hàng sản xuất.

Thứ hai là xây dựng các giải pháp liên kết chuỗi giữa các doanh nghiệp, nhằm hình thành chiến lược phát triển mà không phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường, đồng thời vẫn bảo đảm tính đa dạng. Hiện nay, Việt Nam đã xuất khẩu tới khoảng 137 - 138 thị trường trên toàn cầu, cho thấy chúng ta không còn phụ thuộc quá lớn vào bất kỳ thị trường nào.

Trụ cột thứ ba là hiệp hội luôn khuyến cáo các doanh nghiệp phải phát triển bằng cả tâm và trí, với chiến lược phù hợp cho từng doanh nghiệp. Chiến lược đó cần thích ứng với xu thế chung và đáp ứng các yêu cầu của thị trường, đặc biệt là phát triển xanh, phát triển bền vững, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng.

“Chỉ khi làm được như vậy, ngành dệt may Việt Nam mới có thể đứng vững trong bối cảnh vừa cạnh tranh, vừa phải giảm chi phí. Khi đó, các xu hướng như tự động hóa, robot hóa và ứng dụng AI sẽ trở thành động lực quan trọng”, ông Giang nhấn mạnh.

Ngoài ra, hiệp hội cũng đang xây dựng các chương trình hành động và tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, nhằm giúp doanh nghiệp có thêm thông tin để hoàn thiện chiến lược phát triển của mình.

Ttrong bối cảnh ngành dệt may đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, sự phối hợp giữa doanh nghiệp, nhà cung cấp giải pháp công nghệ, cơ quan quản lý và hiệp hội ngành nghề sẽ đóng vai trò then chốt.