Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 - 2030 tại Quyết định số 889/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải, thúc đẩy sản xuất sạch hơn và đổi mới công nghệ. Với doanh nghiệp công nghiệp, một trong những yêu cầu cụ thể là kiểm soát tốt nguồn khí thải phát sinh trong quá trình sản xuất.
Trong các nhà máy luyện kim, đúc nhôm, nhiệt luyện, lò hơi, cao su, nhựa hay các dây chuyền phát sinh nhiều khói và bụi mịn, bài toán xử lý khí thải không chỉ dừng ở việc thu gom bụi. Các hạt bụi kích thước rất nhỏ, aerosol, hơi axit hay các hợp chất có khả năng bám dính và ăn mòn có thể đi sâu vào hệ thống xử lý. Nếu lựa chọn công nghệ không phù hợp, hiệu suất thu gom giảm, thiết bị nhanh xuống cấp và chi phí vận hành, bảo trì tăng.
Từ thực tế đó, VIMAX GLOBAL phát triển hệ lọc tĩnh điện ướt WESP cho các nguồn khí thải có đặc tính phức tạp, nhất là tại nhà máy luyện kim, đúc nhôm, nhiệt luyện, lò hơi, cao su, nhựa và những dây chuyền phát sinh nhiều khói, bụi mịn.
Hệ lọc tĩnh điện ướt WESP cho các nguồn khí thải có đặc tính phức tạp, nhất là tại nhà máy luyện kim, đúc nhôm, nhiệt luyện, lò hơi, cao su, nhựa.
Kiểm soát khí thải từ nguồn phát sinh
Theo doanh nghiệp, tại nhiều nhà máy, bài toán xử lý khí thải không chỉ dừng ở việc thu gom các hạt bụi có kích thước lớn. Trong dòng khí có thể tồn tại bụi rất nhỏ, aerosol, hơi axit hoặc các hợp chất có tính bám dính, ăn mòn. Nếu công nghệ xử lý không phù hợp, hiệu quả thu gom có thể giảm, đồng thời hệ thống đường ống, thiết bị dễ phát sinh vấn đề trong quá trình vận hành.
WESP là công nghệ kết hợp điện trường cao áp với quá trình rửa ướt để thu gom bụi, khói và sol khí trong dòng khí thải. Khi dòng khí đi qua vùng điện trường, các hạt ô nhiễm được tích điện và hút về bề mặt thu gom. Hệ thống phun rửa sau đó làm sạch bề mặt điện cực, hạn chế bụi và các hợp chất bám dính tích tụ trong thiết bị.
Điểm đáng chú ý của công nghệ này là khả năng xử lý các hạt bụi kích thước rất nhỏ và aerosol - những thành phần thường khó thu hồi bằng một số phương pháp lọc cơ học thông thường. Với các dòng khí có thành phần axit, WESP cũng có thể được tích hợp cùng những giải pháp xử lý phù hợp nhằm kiểm soát sol khí và hạn chế các chất ô nhiễm bám lại trên đường ống, thiết bị.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Khắc Đoàn - Giám đốc Kỹ thuật Nhà máy VIMAX GLOBAL, với hệ thống xử lý khí thải công nghiệp, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở công suất thiết bị mà quan trọng hơn là khả năng phù hợp với điều kiện vận hành thực tế.
“Cùng là khí thải công nghiệp nhưng mỗi nhà máy có nhiệt độ, lưu lượng, độ ẩm, nồng độ bụi và thành phần hóa học khác nhau. Vì vậy, thiết kế phải bắt đầu từ khảo sát nguồn phát sinh và đặc tính dòng khí”, ông Nguyễn Khắc Đoàn cho biết.
Theo đó, hệ thống xử lý cần được tính toán đồng bộ từ nguồn phát sinh khí thải, lưu lượng, thiết bị lọc, đường ống, quạt hút đến hệ thống điện, điều khiển và nước rửa. Việc tính toán tổng thể ngay từ giai đoạn thiết kế có thể giúp hạn chế tổn thất áp suất không cần thiết, tối ưu công suất quạt, đồng thời tạo thuận lợi cho quá trình vận hành và bảo trì.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với yêu cầu sản xuất bền vững, khi công nghệ môi trường cần được tính toán đồng thời với dây chuyền sản xuất thay vì chỉ bổ sung sau khi nhà máy đã đi vào hoạt động.
Trong bối cảnh sản xuất bền vững ngày càng trở thành một phần trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp, đầu tư công nghệ xử lý khí thải không chỉ nhằm giải quyết vấn đề môi trường sau quá trình sản xuất.
Đầu tư công nghệ theo hiệu quả vòng đời
Một vấn đề được doanh nghiệp quan tâm khi đầu tư hệ thống xử lý khí thải là chi phí. So với một số công nghệ lọc bụi truyền thống, WESP có thể yêu cầu mức đầu tư ban đầu cao hơn. Tuy nhiên, với những nhà máy vận hành liên tục, bài toán đầu tư cần được đánh giá trên tổng chi phí sở hữu và vận hành trong suốt vòng đời thiết bị.
WESP không sử dụng túi lọc phải thay thế định kỳ. Hệ thống có thể tích hợp chức năng tự rửa, giúp hạn chế lượng bụi tích tụ và giảm nhu cầu vệ sinh thủ công. Bên cạnh đó, việc tối ưu thiết kế đường ống và tổn thất áp suất có thể góp phần giảm tải cho quạt hút, qua đó kiểm soát mức tiêu thụ điện năng của hệ thống.
Theo ông Đoàn, phía VIMAX GLOBAL, định hướng của doanh nghiệp là phát triển các giải pháp xử lý khí thải phù hợp với từng ngành sản xuất, đồng thời chú trọng hiệu suất, độ ổn định và chi phí vận hành trong dài hạn.
Điều này cho thấy bài toán công nghệ môi trường đang có sự dịch chuyển từ cách tiếp cận xử lý cuối đường ống sang tính toán tổng thể hơn về hiệu quả sử dụng năng lượng, độ bền thiết bị và khả năng vận hành ổn định trong suốt quá trình sản xuất.
Đối với doanh nghiệp, đây là yếu tố quan trọng. Một hệ thống có chi phí đầu tư ban đầu thấp nhưng tiêu tốn nhiều điện năng, thường xuyên phải dừng để bảo trì hoặc thay thế vật tư có thể khiến tổng chi phí vận hành tăng cao. Ngược lại, thiết bị được thiết kế phù hợp với đặc tính khí thải và điều kiện sản xuất sẽ giúp hạn chế các chi phí phát sinh trong dài hạn.
Cách tiếp cận theo vòng đời cũng phù hợp với tinh thần của Quyết định 889/QĐ-TTg, trong đó sản xuất bền vững gắn với sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên, nguyên liệu, nhiên liệu và giảm thiểu tác động bất lợi tới môi trường trong quá trình sản xuất.
WESP có thể được nghiên cứu ứng dụng đối với khí thải lò hơi và hệ thống đốt; khí thải từ đúc nhôm, luyện kim, nhiệt luyện kim loại; các dây chuyền sản xuất cao su, nhựa, tạo hạt nhựa; những nguồn phát sinh khói, bụi siêu mịn, aerosol hoặc các dòng khí có nguy cơ chứa sol khí axit và thành phần có tính ăn mòn.
Tuy nhiên, không phải mọi nhà máy đều cần sử dụng WESP. Việc lựa chọn công nghệ cần căn cứ vào khảo sát thực tế, đặc tính khí thải, lưu lượng và yêu cầu xử lý của từng dây chuyền. Đây là điều kiện quan trọng để tránh đầu tư dàn trải, đồng thời bảo đảm công nghệ môi trường thực sự mang lại hiệu quả.
Đối với các chủ đầu tư, tổng thầu xây dựng và nhà thầu M&E, hệ thống xử lý khí thải cũng cần được xem là một cấu phần trong tổng thể thiết kế nhà máy. Vị trí lắp đặt, tuyến đường ống, quạt hút, hệ thống điện - điều khiển, nước rửa, thoát nước và phương án bảo trì cần được tính toán đồng bộ với dây chuyền sản xuất.
Theo VIMAX GLOBAL, với năng lực thiết kế kỹ thuật và hệ thống gia công, chế tạo tại nhà máy, doanh nghiệp hướng tới tham gia từ khâu khảo sát, tính toán phương án đến sản xuất và tích hợp thiết bị theo điều kiện thực tế của từng dự án.
Trong bối cảnh sản xuất bền vững ngày càng trở thành một phần trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp, đầu tư công nghệ xử lý khí thải không chỉ nhằm giải quyết vấn đề môi trường sau quá trình sản xuất. Quan trọng hơn, đây còn là một mắt xích trong bài toán đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả năng lượng, giảm chi phí vận hành và nâng cao tính ổn định của nhà máy.
Với những nguồn khí thải có đặc tính phức tạp, chứa bụi mịn, aerosol, khói nhiệt hoặc sol khí axit, lựa chọn đúng công nghệ ngay từ giai đoạn thiết kế có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kiểm soát phát thải. Đây cũng là một trong những bước đi cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu sản xuất bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động đến môi trường theo định hướng của Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 - 2030.
Quyết định 889/QĐ-TTg của Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững hướng đến mục tiêu sản xuất bền vững gắn với sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên, nguyên liệu, nhiên liệu và giảm thiểu tác động bất lợi tới môi trường trong quá trình sản xuất.