Nhân kỷ niệm 75 năm ngày truyền thống ngành Công Thương (14/5/1951 -14/5/2026), phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Hoàng Chí Hiền – Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai về những thành quả và định hướng phát triển công nghiệp, thương mại của địa phương trong thời gian tới.
Ông Hoàng Chí Hiền - Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai. Ảnh: VN
Công Thương Lào Cai: Động lực phát triển kinh tế quan trọng của tỉnh
- Lào Cai là địa phương có truyền thống, trọng điểm về phát triển công nghiệp, thương mại khu vực phía Bắc, xin ông cho biết quy mô công nghiệp, thương mại và những điểm nổi bật của ngành hiện nay?
Ông Hoàng Chí Hiền: Nhìn lại chặng đường 3/4 thế kỷ, từ nền tảng là Chi sở mậu dịch Lào Cai ra đời năm 1951 trong lửa đạn kháng chiến với các cơ sở nhỏ lẻ (xí nghiệp in, xưởng gốm, xí nghiệp dược liệu), đến mốc son lịch sử đón Bác Hồ về thăm công nhân mỏ Apatit ngày 23/9/1958 và quá trình đến hôm nay, ngành Công Thương Lào Cai luôn bám sát định hướng, sự lãnh đạo của các cấp, gắn chặt vận mệnh với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Công Thương Lào Cai đã vươn lên trở thành một trong những động lực phát triển kinh tế quan trọng của địa phương. Công Thương Lào Cai hôm nay tạo dựng nên ba trụ cột cốt lõi: Trong lĩnh vực công nghiệp, Lào Cai hiện là trung tâm luyện kim, hóa chất và phân bón lớn của khu vực miền Bắc. Năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh đạt 75.000 tỷ đồng, vượt 2,9% kế hoạch và tăng 15% so với cùng kỳ. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, giá trị sản xuất công nghiệp ước đạt hơn 21.408 tỷ đồng.
Với nhiều lợi thế, Lào Cai trở thành địa phương trọng điểm phát triển công nghiệp khu vực phía Bắc
Điều đáng chú ý là cơ cấu công nghiệp đang chuyển dịch theo hướng tích cực. Công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò chủ đạo với giá trị hơn 17.522 tỷ đồng, thay thế dần sự phụ thuộc vào khai khoáng. Hiện tỉnh đang quản lý 47 dự án khai thác, chế biến khoáng sản nhóm I và khoáng chất công nghiệp, tạo việc làm ổn định cho khoảng 17.500 lao động với mức thu nhập bình quân từ 7 - 10 triệu đồng/người/tháng.
Hệ thống công nghiệp chế biến sâu cũng đã hình thành tương đối đồng bộ với 18 nhà máy hóa chất, phân bón và vật liệu xây dựng. Nhiều sản phẩm đạt quy mô lớn như 1,81 triệu tấn xi măng, 940.000 tấn axit sunfuric, 380.000 tấn phân bón DAP, 117.600 tấn phốt pho vàng hay 30.000 tấn đồng tấm cathode mỗi năm.
Bên cạnh đó, hạ tầng năng lượng tiếp tục được đầu tư mạnh. Toàn tỉnh hiện có 105 dự án thủy điện hoàn thành phát điện hòa lưới quốc gia với tổng công suất hơn 1.768MW; nhiều dự án khác đang triển khai và chuẩn bị đầu tư. Thành tựu rất ý nghĩa là 100% xã, phường đã có điện lưới quốc gia, tỷ lệ hộ dân sử dụng điện đạt 98,28%.
Trong lĩnh vực thương mại, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ năm 2025 đạt 85.000 tỷ đồng, tăng 17,1% so với cùng kỳ. Hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh. Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 10 tỷ USD. Riêng 4 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1,045 tỷ USD, tăng 41,3%.
Cùng với đó, công tác quản lý thị trường được triển khai quyết liệt, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Trong năm 2025, lực lượng chức năng đã kiểm tra 968 vụ, xử lý 844 vụ vi phạm, tổng thu nộp ngân sách gần 6,9 tỷ đồng.
Điều quan trọng hơn cả là ngành Công Thương luôn xác định tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp là nhiệm vụ xuyên suốt. Chúng tôi thường xuyên tổ chức các hội nghị tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực xuất khẩu, hạ tầng khu công nghiệp, khai khoáng, thủy điện, kinh doanh xăng dầu, thương mại điện tử và tiêu thụ sản phẩm OCOP.
Hướng tới công nghiệp xanh, phát triển bền vững
- Lào Cai vốn là địa phương có thế mạnh về công nghiệp, đặc biệt là khai khoáng. Xin ông cho biết chiến lược phát triển công nghiệp của tỉnh?
Ông Hoàng Chí Hiền: Lào Cai có nguồn tài nguyên khoáng sản rất phong phú như apatit, đồng, sắt, đất hiếm, graphit, chì kẽm… Tuy nhiên, quan điểm của tỉnh hiện nay không còn là khai thác đơn thuần mà tập trung phát triển chế biến sâu, nâng cao hàm lượng công nghệ và hướng tới công nghiệp xanh, phát triển bền vững. Chiến lược phát triển công nghiệp của tỉnh được xây dựng trên bốn trụ cột chính: Thứ nhất là hình thành các chuỗi giá trị khoáng sản khép kín. Lào Cai tập trung phát triển chuỗi Apatit - Hóa chất - Phân bón; chuỗi luyện kim đồng; chuỗi khai thác sắt - thép nhằm tối ưu hóa giá trị tài nguyên. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là chuyển đổi Khu công nghiệp Tằng Loỏng thành khu công nghiệp sinh thái, tăng cường tuần hoàn chất thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Thứ hai là phát triển hạ tầng khu, cụm công nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái. Tỉnh đang triển khai kế hoạch đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp với tổng vốn hơn 7.080 tỷ đồng, phấn đấu hoàn thành 500ha mặt bằng sạch ngay trong năm 2026. Điểm nhấn là việc khởi công Cụm công nghiệp Thống Nhất 1 - cụm công nghiệp sinh thái đầu tiên của tỉnh tích hợp tiêu chuẩn ESG.
Thứ ba là đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, ưu tiên năng lượng tái tạo. Ngoài hệ thống thủy điện hiện có, tỉnh đang triển khai các dự án điện mặt trời, điện sinh khối và nghiên cứu bổ sung nhiều dự án điện tái tạo khác với tổng công suất khoảng 4.600MW.
Song song với phát triển nguồn điện, tỉnh tiếp tục ưu tiên đầu tư điện nông thôn, đặc biệt tại các thôn, bản vùng sâu, vùng đặc biệt khó khăn. Trong năm 2026, mục tiêu là cấp điện cho 26 thôn bản chưa có điện lưới hoặc chưa đảm bảo chất lượng điện năng.
Thứ tư là định hướng phát triển dài hạn với mục tiêu đến năm 2030 hình thành 15 khu công nghiệp và 46 cụm công nghiệp, duy trì tốc độ tăng trưởng công nghiệp hai con số, đồng thời đẩy mạnh thu hút đầu tư xanh, công nghệ cao.
Đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện
- Về lĩnh vực thương mại, du lịch Lào Cai được đánh giá rất tiềm năng, vậy đến nay lĩnh vực này đóng góp như thế nào cho kinh tế địa phương, thưa ông?
Ông Hoàng Chí Hiền: Thương mại và du lịch hiện đang trở thành “động lực kép” của tăng trưởng kinh tế địa phương. Năm 2025, Lào Cai đón kỷ lục 10,5 triệu lượt khách du lịch, doanh thu đạt 46.000 tỷ đồng. Chỉ riêng tháng 1/2026, tỉnh đã đón khoảng 950.000 lượt khách, trong đó gần 140.000 khách quốc tế. Sa Pa tiếp tục là trung tâm du lịch lớn, đồng thời kết nối mạnh với các điểm du lịch vệ tinh như Bắc Hà, Cốc Ly, Ý Tý, Bảo Hà.
Cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) luôn sôi động hàng hóa xuất nhập khẩu
Du lịch phát triển không chỉ mang lại nguồn thu trực tiếp mà còn tạo ra “thị trường xuất khẩu tại chỗ” rất lớn cho nông sản, sản phẩm OCOP và hàng hóa địa phương. Để tận dụng dư địa này, ngành Công Thương đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện. Mục tiêu là đưa kinh tế số chiếm 20% GRDP vào năm 2030 và đạt trên 10,5% ngay trong năm 2026.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng mô hình “cửa khẩu thông minh” tại cửa khẩu quốc tế đường bộ số II Kim Thành, tích hợp công nghệ AI nhằm rút ngắn thời gian thông quan. Cùng với đó, tỉnh tập trung phát triển thương mại điện tử, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương. Năm 2026, tỉnh phấn đấu có ít nhất 60 sản phẩm OCOP đạt chuẩn từ 3 sao trở lên. Sở Công Thương cũng sẽ hỗ trợ các chủ thể OCOP xây dựng website bán hàng tích hợp thanh toán số để mở rộng thị trường...
- Sau khi sáp nhập tỉnh, đến nay theo ông đâu là những cơ hội đối với phát triển công nghiệp và thương mại của Lào Cai?
Ông Hoàng Chí Hiền: Việc hợp nhất hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái là bước ngoặt rất quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho địa phương. Sau sáp nhập, tỉnh có quy mô hơn 13.256km² với khoảng 1,78 triệu dân, tạo điều kiện thuận lợi để hình thành cực tăng trưởng lớn của vùng trung du và miền núi phía Bắc.
Thuận lợi đầu tiên là mở rộng quỹ đất và hệ thống khu, cụm công nghiệp. Nhiều khu công nghiệp của Yên Bái trước đây được tích hợp vào hệ thống chung, tạo dư địa lớn để thu hút đầu tư các dự án quy mô lớn.
Thuận lợi thứ hai là khả năng liên kết chuỗi giá trị sản phẩm. Nếu phía Bắc tỉnh mạnh về khai khoáng, hóa chất và kinh tế cửa khẩu thì phía Nam lại có lợi thế về lâm sản, quế, tinh dầu quế, sản phẩm gỗ và tiểu thủ công nghiệp. Sự kết hợp này tạo nên hệ sinh thái sản xuất đa dạng, bổ trợ cho nhau.
Thuận lợi thứ ba là phát huy tối đa vai trò trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, đặc biệt khi các dự án hạ tầng lớn như đường sắt khổ tiêu chuẩn quốc tế hay nâng cấp cao tốc được triển khai.
Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay vẫn là công tác giải phóng mặt bằng tại các dự án khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khai khoáng. Tình trạng thiếu hụt nguyên liệu apatit đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp sản xuất.
Để tháo gỡ khó khăn, Sở Công Thương đã đề xuất Bộ Công Thương hỗ trợ rà soát quy hoạch khu, cụm công nghiệp; tháo gỡ khó khăn pháp lý cho vùng nguyên liệu apatit; đầu tư hạ tầng logistics, cửa khẩu thông minh; hỗ trợ chuyển đổi số, đào tạo nhân lực công nghiệp và có các chính sách tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp sản xuất.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Với truyền thống 75 năm xây dựng và phát triển, cùng tinh thần “Đoàn kết - Sáng tạo - Phát triển bền vững”, ngành Công Thương Lào Cai quyết tâm tiếp tục khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, duy trì tăng trưởng công nghiệp hai con số, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.