Nghị quyết 79-NQ/TW (gọi tắt là Nghị quyết 79) ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đang thắp lên kỳ vọng rất lớn cho các doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối và tạo hiệu ứng tích cực trên thị trường chứng khoán. Đáng chú ý trong đó, tư duy chỉ đạo, điều hành về quản lý vốn nhà nước đã thay đổi mạnh mẽ từ quản lý chặt chẽ sang kiến tạo phát triển.
Theo đó, Nghị quyết 79 đã xác định kinh tế nhà nước là công cụ vật chất để định hướng, dẫn dắt, điều tiết nền kinh tế, thay vì trước đây chủ yếu tập trung vào bảo toàn vốn và tránh thất thoát - dù cần thiết, nhưng tư duy này vô tình tạo ra sự trì trệ cho các doanh nghiệp nhà nước (DNNN).
Báo cáo chuyên đề vừa phát hành của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam.
Tại báo cáo chuyên đề mới phát hành của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhóm phân tích nhận định, Nghị quyết 79 sẽ tác động mạnh mẽ tới doanh nghiệp nhà nước, thị trường chứng khoán và nền kinh tế thông qua ba cơ chế truyền dẫn chính. Đó là: cơ chế giữ lại để đầu tư, cơ chế phân tách doanh nghiệp "chiến lược" và "thương mại", cơ chế khai thác nguồn lực đất đai.
Kích hoạt làn sóng thoái vốn nhà nước
Tác động dễ thấy nhất nằm ở nhóm ngân hàng có vốn nhà nước, hay thường gọi là ngân hàng quốc doanh.
Nghị quyết 79 cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho doanh nghiệp nhà nước, còn trước đây phải nộp về ngân sách. Báo cáo đánh giá, cơ chế này sẽ giúp giải bài toán thiếu vốn cấp 1 của các ngân hàng quốc doanh như BIDV (BID) và VietinBank (CTG). Khi vốn dày lên, ngân hàng có khả năng mở rộng tín dụng tốt hơn, tạo nền tảng tăng trưởng lợi nhuận ổn định và là cơ sở cho định giá cải thiện theo thời gian.
Bên cạnh đó, Nghị quyết tách rõ doanh nghiệp "chiến lược" và doanh nghiệp "thương mại". Nhóm chiến lược (quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính ngân hàng, hạ tầng giao thông trọng điểm), Nhà nước sẽ không thoái vốn, tiếp tục giữ trên 50% với mục đích tập trung nguồn lực, xây dựng các tập đoàn mạnh ngang tầm khu vực.
Trong khi đó, với nhóm thương mại, Nhà nước đặt mục tiêu sẽ nắm giữ ít hơn 50% cổ phần, giảm xuống mức không chi phối, khẳng định vai trò đầu tư tài chính, giúp thu hút quản trị tư nhân và dòng vốn nước ngoài. Đây sẽ là yếu tố chính buộc Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) đẩy nhanh tiến độ thoái vốn trong giai đoạn 2026 - 2027, chuyển trạng thái từ "giữ hộ vốn" sang "kinh doanh vốn".
Một khi các thương vụ thoái vốn "khủng" được kích hoạt sẽ bổ sung nguồn cung cổ phiếu trong ngắn hạn; về dài hạn, nếu quản trị tốt và thu hút được nhà đầu tư chất lượng, nhiều doanh nghiệp có thể được nhìn nhận lại và được định giá cao hơn.
Gỡ khó cho chuyển đổi đất nông nghiệp
Đối với cơ chế khai thác nguồn lực đất đai, trọng tâm là câu chuyện chuyển đổi đất công nghiệp. Báo cáo của Yuantan Việt Nam nhấn mạnh định hướng quản lý hiệu quả nguồn lực đất đai, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi đất nông nghiệp sang khu công nghiệp của Nghị quyết 79.
Ví dụ tiêu biểu là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR) - DNNN đang nắm giữ khoảng 400.000 ha đất nông nghiệp, có kế hoạch đến năm 2030 chuyển đổi 40.000 ha sang đất công nghiệp hoặc cụm công nghiệp. Trước đây, việc chuyển đổi của GVR gặp khó khăn do lo ngại về thất thoát tài sản nhà nước khi định giá đất. Vậy nhưng, với cơ chế hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường hiện nay sẽ tạo hành lang pháp lý an toàn để doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ pháp lý, thu được hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với đất nông nghiệp.
Nghị quyết 79 với cơ chế hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, sẽ tạo hành lang pháp lý an toàn để GVR đẩy nhanh tiến độ pháp lý chuyển đổi đất cao su sang công nghiệp.
Với chứng khoán, đây là câu chuyện thường "tạo sóng" vì liên quan trực tiếp đến giá trị tài sản và kỳ vọng lợi nhuận tương lai từ bất động sản khu công nghiệp. Ngoài GVR, các doanh nghiệp khác như: Cao su Phước Hòa (PHR), Cao su Đồng Phú (DPR) và Khu công nghiệp Nam Tân Uyên (NTC) cũng được hưởng lợi trực tiếp.
Nhóm chuyên gia nhận xét, mục tiêu sâu hơn Nghị quyết 79 là làm cho dòng vốn và tài sản nhà nước vận hành hiệu quả hơn, qua đó hỗ trợ tăng trưởng. Như đề cập ở trên, kinh tế nhà nước được xác định là công cụ để định hướng và điều tiết nền kinh tế, vì vậy, Nhà nước sẽ tập trung nguồn lực vào các doanh nghiệp và lĩnh vực chiến lược như năng lượng, tài chính, hạ tầng. Đồng thời, với các lĩnh vực thương mại, chủ trương nắm giữ không chi phối sẽ mở thêm không gian cho khu vực tư nhân tham gia mạnh hơn.
Cơ chế tăng vốn cho doanh nghiệp nhà nước có thể tạo tác động vĩ mô qua kênh tín dụng và đầu tư. Khi các ngân hàng quốc doanh được củng cố vốn, khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế sẽ tốt hơn. Trong khi đó, việc tạo cơ hội chuyển đổi đất sang khu công nghiệp có thể nâng hiệu quả sử dụng đất, kéo theo đầu tư hạ tầng, thu hút sản xuất và tạo việc làm.
Có thể nói, nền kinh tế được hưởng lợi ở tầng sâu hơn thông qua phân bổ nguồn lực tốt hơn, tăng năng lực của các "đầu kéo" chiến lược và mở rộng vai trò của khu vực tư nhân trong các ngành thương mại.