Trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai năm 2026, chiều 11/10, Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh Sơn La tổ chức Hội nghị kết nối giao thương cà phê Sơn La năm 2026.
Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại trụ sở UBND tỉnh Sơn La, dưới sự đồng chủ trì của ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La và ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương. Hội nghị đồng thời kết nối trực tuyến với Sở Công Thương các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu cà phê và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài.
Toàn cảnh Hội nghị kết nối giao thương cà phê Sơn La năm 2026.
Chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, phát triển cà phê đặc sản
Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Nguyễn Thành Công cho biết, Sơn La là tỉnh miền núi thuộc khu vực Tây Bắc, có điều kiện địa hình, khí hậu và thổ nhưỡng đa dạng, tạo nên nhiều tiểu vùng sinh thái thuận lợi để phát triển các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, chất lượng cao. Trong đó, cây cà phê Arabica đã hiện diện và gắn bó với vùng đất Sơn La từ hơn một thế kỷ trước.
Đặc biệt, từ đầu những năm 1990, diện tích cà phê từng bước được mở rộng, phát triển thành một ngành hàng nông nghiệp quan trọng, trở thành một trong những sản phẩm chủ lực của tỉnh và gắn với sinh kế của hàng chục nghìn hộ dân.
Qua nhiều năm phát triển, Sơn La đã từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn chất lượng, ứng dụng công nghệ cao và phát triển cà phê đặc sản. Phương thức sản xuất cũng từng bước chuyển từ canh tác theo kinh nghiệm sang sản xuất theo quy trình, tiêu chuẩn và tăng cường liên kết chuỗi với doanh nghiệp.
Năm 2026, toàn tỉnh duy trì khoảng 44.000 ha cà phê, trong đó diện tích cho thu hoạch đạt trên 25.000 ha, sản lượng cà phê nhân ước đạt 50.960 tấn. Diện tích cà phê đặc sản đạt trên 1.120 ha, sản lượng gần 1.000 tấn cà phê nhân chất lượng cao. Nhiều diện tích đã được cấp chứng nhận canh tác bền vững quốc tế; các vùng ứng dụng công nghệ cao tiếp tục được duy trì và mở rộng.
Cùng với sự phát triển về quy mô, giá trị của cà phê Sơn La ngày càng được khẳng định. Giá trị xuất khẩu cà phê của tỉnh đạt trên 112 triệu USD, chiếm trên 49% tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa của tỉnh. Sản phẩm cà phê Sơn La đã tiếp cận nhiều thị trường như EU, Hoa Kỳ, Canada, Trung Quốc và đang từng bước tham gia sâu hơn vào các phân khúc có giá trị cao.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Nguyễn Thành Công phát biểu khai mạc.
Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành cà phê đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế. Người tiêu dùng và các nhà nhập khẩu ngày càng quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, hương vị, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn sản xuất bền vững, trách nhiệm với môi trường và khả năng cung ứng ổn định.
Trong bối cảnh đó, “Sơn La xác định phát triển cà phê trong giai đoạn tới không chỉ chú trọng quy mô, sản lượng mà phải chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, phát triển cà phê đặc sản, đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Nguyễn Thành Công nhấn mạnh.
Đồng thời, tỉnh sẽ chuyển mạnh từ tư duy sản xuất theo khả năng sẵn có sang sản xuất theo tín hiệu và nhu cầu thị trường, từ chủ yếu cung cấp nguyên liệu sang nâng cao giá trị gia tăng, từ quan hệ mua bán theo mùa vụ sang xây dựng các chuỗi liên kết ổn định, lâu dài giữa người nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, nhà phân phối, nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La mong muốn, giai đoạn tới, với sự quan tâm, hỗ trợ của các bộ, ngành Trung ương; sự đồng hành của Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam, hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, cà phê Sơn La sẽ từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ, xuất khẩu, nâng cao giá trị sản phẩm cà phê Sơn La.
Chuyển từ bán sản phẩm sang bán giá trị và bản sắc vùng trồng
Thông tin về định hướng xây dựng, phát triển thương hiệu cà phê Sơn La gắn với xúc tiến thương mại và phát triển thị trường, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Vũ Bá Phú cho rằng, tỉnh Sơn La cần chuyển dịch để nâng tầm thương hiệu cà phê, thông qua 3 nhóm giải pháp:
Thứ nhất, chuyển từ bán sản phẩm sang bán giá trị và bản sắc vùng trồng. Theo Cục trưởng Vũ Bá Phú, Sơn La cần xây dựng hệ thống thông tin thống nhất về cà phê của tỉnh, làm rõ từng vùng nguyên liệu, giống cà phê, điều kiện canh tác, phương pháp sơ chế, chế biến, đặc điểm chất lượng và các chứng nhận đã đạt được.
Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Vũ Bá Phú cho rằng, tỉnh Sơn La cần chuyển dịch để nâng tầm thương hiệu cà phê.
Riêng đối với Arabica, Sơn La cần tiếp tục phát huy lợi thế vùng trồng và bản sắc cà phê Tây Bắc, phát triển các lô cà phê chất lượng cao, có hồ sơ truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đủ khả năng tham gia các hoạt động thử nếm chuyên nghiệp và kết nối với các nhà rang xay trên thế giới.
Đối với Robusta, nếu được phát triển tại những vùng phù hợp, cần xây dựng hồ sơ chất lượng và định vị riêng, tránh cạnh tranh thuần túy bằng sản lượng và giá. Khi đủ điều kiện, địa phương có thể nghiên cứu phát triển các dòng sản phẩm chất lượng cao, xây dựng thương hiệu riêng hoặc phối trộn theo yêu cầu của từng nhóm khách hàng.
Minh chứng câu chuyện cà phê từ Thụy Sĩ, Cục trưởng Vũ Bá Phú cho biết, tại Thụy Sĩ hồ sơ truy xuất nguồn gốc được thể hiện rất rõ ràng đối với từng lô cà phê đến từ Ethiopia, đến từ Gia Lai của Việt Nam, thậm chí là truy xuất nguồn gốc đến từng doanh nghiệp. Đây chính là điều Sơn La cần thực hiện nghiêm túc nếu muốn tiếp cận các thị trường cao cấp và những nhà kinh doanh cà phê chất lượng cao trên thế giới.
Thứ hai, chuyển từ quảng bá riêng lẻ sang xây dựng thương hiệu có hệ thống. Theo Cục trưởng Vũ Bá Phú, Sơn La cần kết nối thương hiệu địa phương với thương hiệu doanh nghiệp, thương hiệu ngành hàng và hình ảnh cà phê Việt Nam.
Việc giới thiệu cà phê Sơn La trên các kênh truyền thông, hội chợ, triển lãm, hoạt động giao thương, nền tảng số và hệ thống phân phối cần có thông điệp nhất quán, nhưng không đồng nhất tất cả sản phẩm thành một câu chuyện chung. Mỗi doanh nghiệp cần thể hiện được năng lực, chất lượng và giá trị khác biệt thông qua thương hiệu riêng.
Một số sản phẩm đặc sản cà phê Sơn La được trưng bày, quảng bá bên lề hội nghị.
Các đại biểu thưởng thức cà phê đặc sản Sơn La.
Cục trưởng Vũ Bá Phú cũng chia sẻ, trong những ngày tham dự Lễ hội Cà phê tại Sơn La và các hội nghị bên lề, dấu ấn thương hiệu cà phê Sơn La đã được thể hiện trong từng sản phẩm truyền thông. Đặc biệt, các hợp tác xã, doanh nghiệp đã sử dụng màu nâu cà phê trong các ấn phẩm truyền thông, màu của gian hàng. Đây là tín hiệu tích cực để tỉnh tiếp tục phát triển truyền thông và xây dựng thông điệp nhận diện chung trong thời gian tới.
Thứ ba, chuyển từ xúc tiến theo sự kiện sang xúc tiến theo thị trường và kết quả kinh doanh. Mỗi nhóm khách hàng có yêu cầu khác nhau. Nhà nhập khẩu quan tâm đến nguồn cung, giá cả, tiêu chuẩn và khả năng giao hàng; nhà rang xay chú trọng đặc tính cảm quan, chất lượng ổn định và quy cách sản phẩm; trong khi nhà phân phối, bán lẻ quan tâm đến bao bì, giá bán, nhận diện thương hiệu, câu chuyện sản phẩm và năng lực cung ứng.
Do đó, Cục trưởng Vũ Bá Phú cho rằng, xúc tiến thương mại cần bắt đầu từ nghiên cứu thị trường, xác định đúng khách hàng mục tiêu, lựa chọn phương thức tiếp cận phù hợp, chuẩn bị sản phẩm đáp ứng yêu cầu và xây dựng kế hoạch tiếp cận cụ thể. Qua đó, hoạt động xúc tiến không chỉ dừng lại ở quảng bá, giới thiệu sản phẩm mà cần hướng đến kết nối đối tác, mở rộng đơn hàng và tạo ra kết quả kinh doanh thực chất cho cà phê Sơn La.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thành Tài, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) cũng cho rằng, phát triển thị trường cho Arabica Sơn La cần bắt đầu từ việc chuẩn hoá và nâng chất lượng của nguồn hàng đang có, tổ chức cung ứng ổn định và lựa chọn đúng người mua. Trên nền sản xuất rộng ấy, những lô cà phê có hương vị nổi bật sẽ góp phần xây dựng danh tiếng cho vùng; chế biến sâu và tận dụng hợp lý các phần của quả cà phê sẽ mở thêm cơ hội tạo giá trị. Đây là định hướng cần được triển khai đồng bộ giữa người trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp và các đơn vị hỗ trợ.
Tổng diện tích cà phê đặc sản của Sơn La hiện là 1.120 ha, sản lượng đạt gần 1.000 tấn cà phê nhân; diện tích cà phê được cấp chứng nhận các tổ chức cấp chứng nhận cà phê bền vững và tương đương là 35.465 lượt ha, trong đó chứng nhận RA là 18.116 ha, chứng nhận 4C là 15.041 lượt ha, chứng nhận Cà phê và Công bằng nông dân (CP) là 2.308 ha; cấp chứng nhận VietGAP là 141 ha; diện tích cà phê theo hướng hữu cơ 543,7 ha; cấp 01 mã số vùng trồng diện tích 38,6 ha.