Xung lực mới cho phát triển giáo dục đại học
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực đang chứng kiến những biến đổi mang tính bước ngoặt, khi trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và kinh tế tri thức trở thành động lực phát triển chủ đạo.
Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi cùng PGS.TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương về ý nghĩa của Đại hội XIV, đặc biệt là các định hướng đột phá đối với giáo dục đại học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.
PGS.TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương.
- Thưa Phó giáo sư, theo ông, Đại hội lần lần thứ XIV có ý nghĩa như thế nào đối với đất nước trong giai đoạn phát triển mới nói chung và lĩnh vực giáo dục nói riêng?
PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Với những sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, thế giới đang bước vào thời điểm thay đổi đột phá khi dữ liệu trở thành tư liệu sản xuất và chuyển đối số làm thay đổi phương thức sản xuất. Tôi tin rằng, với sự đoàn kết và quyết tâm, Đại hội XIV sẽ là chìa khóa giúp chúng ta mở ra cánh cửa lịch sử để Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới.
Riêng với lĩnh vực giáo dục, trong bối cảnh những thay đổi đột phá này thì giáo dục đào tạo đang được đặt ở vị trung trung tâm. Chúng ta không chỉ có Nghị quyết 71/NQ/TW về phát triển đột phá giáo dục và đào tạo mà các nghị quyết chiến lược khác đều nhấn mạnh đến vai trò của nguồn nhân lực, không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức mà đã chuyển dịch sang kiến tạo nguồn nhân lực số, nhân lực xanh và nhân lực công nghệ cao để làm chủ các ngành công nghiệp chiến lược của quốc gia.
- Trên cương vị lãnh đạo nhà trường, ông kỳ vọng Đại hội Đảng sẽ đưa ra những chủ trương, chính sách đột phá nào để thúc đẩy đổi mới giáo dục đại học và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thưa Phó giáo sư?
PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Ngay từ trước khi diễn ra Đại hội, Bộ chính trị đã có Nghị quyết 71/NQ/TW về phát triển đột phá giáo dục và đào tạo, cùng với việc sửa đổi Luật giáo dục, Luật giáo dục đại học đã thể hiện những tư duy đột phá để thúc đẩy đổi mới giáo dục đại học và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thứ nhất, đó là sự đột phá, cởi trói về thể chế cả ở tầm vĩ mô qua việc sắp xếp lại mạng lưới các trường để nâng cao hiệu quả đến tầm vi mô ở việc trao quyền tự chủ thực chất, không phụ thuộc tự chủ tài chính cho các cơ sở giáo dục đại học.
Thứ hai, đó là sự cam kết về đầu tư và thu hút nguồn lực cho phát triển các cơ sở giáo dục đại học trở thành các đại học tinh hoa, có vị thế và xếp hạng cao trên thế giới.
Thứ ba, là sự mở rộng về không gian phát triển cho các cơ sở giáo dục đại học thông qua sự tham gia của doanh nghiệp, khung pháp lý cho quốc tế hóa và cho hình thành đại học số.
Đại hội này sẽ là sự khẳng định những chính sách đột phá này, tạo ra sự đồng lòng, chung sức của toàn hệ thống để hiện thực hóa và tạo ra những xung lực mới cho phát triển giáo dục đại học.
Trở thành trung tâm giáo dục quốc tế có uy tín
- Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, Đại hội Đảng được kỳ vọng sẽ tạo ra những cơ chế, động lực gì để các trường đại học, trong đó có Trường Đại học Ngoại thương, phát huy thế mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh, thưa Phó giáo sư?
PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, cá nhân tôi kỳ vọng Đại hội sẽ kiến tạo các cơ chế nền tảng và động lực để các trường đại học, trong đó có Trường Đại học Ngoại thương phát huy thế mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thứ nhất, là một hệ sinh thái dữ liệu giáo dục mở, cho phép các trường đại học chia sẻ tài nguyên số, học liệu và kết quả nghiên cứu một cách minh bạch, giúp tiết kiệm nguồn lực và thúc đẩy chuyển đổi số đồng bộ.
Thứ hai, là khung pháp lý cho các mô hình đào tạo phi truyền thống, các chương trình vệ tinh, tín chỉ vi mô (micro-credentials) và đào tạo xuyên biên giới trên nền tảng số, giúp sinh viên Việt Nam tiếp cận tri thức toàn cầu dễ dàng hơn.
Thứ ba, là sự chủ động và hiệu quả trong quốc tế hóa giáo dục để Việt Nam trở thành trung tâm giáo dục quốc tế có uy tín. Đây cần được coi là cách nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của đất nước.
- Từ thực tiễn quản lý và đào tạo, Phó giáo sư muốn gửi gắm thông điệp gì tới đội ngũ cán bộ, giảng viên và sinh viên nhà trường trong việc hiện thực hóa những định hướng mà Đại hội Đảng đề ra?
PGS.TS Đào Ngọc Tiến: Với các giá trị cốt lõi của Nhà trường và phương châm hành động “khác biệt để dẫn đầu”, Trường Đại học Ngoại thương không chỉ coi việc thực hiện nghị quyết của Đảng là một mệnh lệnh hành chính mà là một cơ hội lịch sử cho sự phát triển đột phá của nhà trường và đóng góp cho quốc gia.
Đối với các bạn sinh viên, bên cạnh kiến thức, kỹ năng chuyên môn, cần xây dựng được năng lực đổi mới sáng tạo và năng lực số để trở thành những công dân toàn cầu, nuôi dưỡng khát vọng và cống hiến cho sự phát triển của đất nước.
Đối với cán bộ giảng viên, cần chủ động đổi mới sáng tạo, chuyển mình từ người truyền thụ kiến thức sang người truyền lửa và dẫn dắt thay đổi. Hãy chủ động đổi mới trong từng bài giảng, từng đề tài nghiên cứu, khi đó, Trường Đại học Ngoại thương hoàn toàn có thể trở thành một minh chứng cho sự phát triển đột phá của giáo dục đại học Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Xin cảm ơn PGS.TS!