Đảm bảo an toàn điện trong lộ trình xanh hóa giao thông

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu có nhiều biến động và yêu cầu cấp thiết về bảo vệ môi trường, việc chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện đang trở thành xu hướng tất yếu. Tại Việt Nam, để hiện thực hóa Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, cũng như lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, các mô hình trạm sạc tư nhân, trạm sạc tự phát nhưng bài bản đã xuất hiện, đáp ứng nhu cầu thực tế của người lao động.

Hiệu quả từ mô hình kết hợp dịch vụ 

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương, mô hình trạm sạc xe điện tự phát đã được triển khai từ hai năm trước. Tại trạm dịch vụ, trạm sạc xe máy điện Aki Motor, bắt đầu từ tháng 1/2026, cơ sở này đã chuyển đổi sang chương trình "Trạm sạc tùy tâm". Thay vì thu mức phí cố định, thường dao động từ 20.000 -  100.000 đồng tùy thời gian sạc, trạm sạc này không đưa ra bảng giá dịch vụ cụ thể.

Anh Vũ Hoàng, Quản lý trạm dịch vụ, trạm sạc xe máy điện Aki Motor cho biết: "Chúng tôi hiện triển khai tám cột sạc. Mỗi cột đều được trang bị áp-tô-mát riêng biệt để đảm bảo phòng, chống cháy nổ và an toàn hệ thống điện. Với chương trình tùy tâm, tài xế đến sạc xe có thể nghỉ ngơi trên võng, có nước lọc miễn phí. Sau khi sạc xong, tùy vào khả năng và sự ủng hộ để duy trì trạm, anh em tài xế tự nguyện bỏ vào hòm tiền hỗ trợ. Có người bỏ nhiều, có người bỏ ít, thậm chí có người không bỏ, chúng tôi đều vui vẻ đón tiếp".

Thực tế, số tiền thu được từ hòm "tùy tâm" chủ yếu để hỗ trợ tiền điện và nước cho tài xế. Mục tiêu chính của cơ sở là tạo điểm dừng chân, sửa chữa, bảo dưỡng cho đội ngũ tài xế xe công nghệ, những người trực tiếp góp phần vào quá trình "xanh hóa" giao thông đô thị.

Anh Hoàng Chí Thanh, một tài xế chạy xe điện trú tại Hoài Đức, chia sẻ: "Mô hình này rất thuận tiện cho anh em tài xế. Chúng tôi vừa có chỗ sạc pin, vừa có không gian nghỉ trưa, giúp tái tạo sức lao động sau những giờ làm việc căng thẳng trên đường".

Việc tích hợp trạm sạc với các dịch vụ bổ trợ như sửa xe, sơn xe và không gian nghỉ ngơi không chỉ giúp tài xế tối ưu hóa chi phí vận hành mà còn giải quyết bài toán hạ tầng trạm sạc còn thiếu. Đây là minh chứng cho việc xã hội hóa hạ tầng giao thông điện, giúp người dùng yên tâm hơn khi chuyển đổi sang phương tiện xanh mà không quá lo lắng về việc hết điện giữa chừng hay thiếu điểm dừng nghỉ phù hợp.

Yêu cầu cấp thiết về tiêu chuẩn kỹ thuật và quản lý

Dù các trạm sạc tư nhân, trạm sạc tự phát bài bản đang mang lại những lợi ích nhất định trong việc thúc đẩy giao thông xanh, nhưng vấn đề an toàn và quy chuẩn quản lý vẫn là bài toán cần lời giải từ các cơ quan chức năng. Việc đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) tại các điểm sạc điện trong khu dân cư hoặc các bãi xe là yếu tố then chốt để mô hình này phát triển bền vững.

Theo ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và tăng trưởng xanh, thời gian qua đã có xảy ra một số trường hợp sự cố cháy nổ phương tiện khi sử dụng bộ sạc hoặc cắm vào các trạm sạc không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ phát triển, chuyên gia cũng nhận định đây chính là giai đoạn chuyển đổi tất yếu để hình thành một thị trường hạ tầng trạm sạc bài bản và quy chuẩn hơn. Những mô hình trạm sạc tự phát nhưng có ý thức đầu tư vào thiết bị bảo vệ như áp-tô-mát riêng biệt cho từng cột sạc, hay bố trí không gian nghỉ ngơi khoa học, đang đặt những viên gạch đầu tiên cho hệ sinh thái giao thông xanh.

Sự chủ động của các chủ cơ sở trong việc đảm bảo an toàn, kết hợp với các nỗ lực xây dựng khung pháp lý từ cơ quan quản lý, sẽ tạo ra môi trường thuận lợi để người dân tin tưởng chuyển dịch sang phương tiện điện, góp phần quan trọng vào mục tiêu bảo vệ môi trường và an ninh năng lượng quốc gia.

"Theo quy định tại Nghị định 146 quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, việc phân cấp, phân quyền hiện nay cho địa phương là rất cao. Do đó, các cơ quan quản lý ở cấp Trung ương cần sớm xây dựng và ban hành các tiêu chuẩn phù hợp. Ở cấp địa phương, cần nâng cao năng lực cho các cơ quan quản lý liên quan", ông Sơn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cần ban hành các cơ chế, chính sách quản lý, giám sát chặt chẽ việc lắp đặt và kinh doanh dịch vụ sạc điện. Các chế tài cần được thiết lập để đảm bảo việc mua bán, lắp đặt thiết bị sạc phải phù hợp với các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định pháp luật liên quan. Điều này không chỉ bảo vệ tài sản, tính mạng của người dân mà còn tạo môi trường kinh doanh lành mạnh cho các đơn vị đầu tư hạ tầng trạm sạc.

Những mô hình như trạm sạc điện tự phát là những nỗ lực tự thân của doanh nghiệp và cá nhân trong việc hưởng ứng chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, để những "đốm lửa" này lan tỏa thành phong trào rộng khắp và an toàn, cần có sự đồng hành của Nhà nước thông qua các quy chuẩn kỹ thuật cụ thể và sự giám sát chặt chẽ từ phía địa phương.

Chuyển đổi xanh không chỉ là thay đổi một phương tiện, mà là thay đổi cả một hệ sinh thái hạ tầng và tư duy tiêu dùng. Việc khuyến khích các mô hình trạm sạc kết hợp tiện ích, nếu được quản lý tốt về an toàn điện và PCCC, sẽ là động lực quan trọng để lộ trình giao thông xanh của Việt Nam sớm về đích, hướng tới một môi trường sống trong lành hơn cho các thế hệ tương lai.