Chú trọng tiêu chí về năng lực thực tiễn
Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 22/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về thực hiện thí điểm chế định luật sư công.
Đại biểu Thạch Phước Bình - đoàn Vĩnh Long
Đại biểu Thạch Phước Bình - đoàn Vĩnh Long đánh giá cao việc dự thảo đã thiết kế hệ thống tiêu chuẩn theo hướng chặt chẽ, đặc biệt là yêu cầu tối thiểu 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật. Đây là bộ lọc cần thiết để đảm bảo đội ngũ luật sư công có độ chín về chuyên môn ngay từ giai đoạn thí điểm, tránh tình trạng vừa làm vừa đào tạo lại.
Tuy nhiên để đảm bảo tính thống nhất và khả thi, đại biểu đề nghị cần làm rõ nội hàm của khái niệm “kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật”. Thực tế triển khai cho thấy, nếu quy định khá chung chung sẽ dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan.
Do đó, nên cụ thể hóa theo hướng kinh nghiệm phải gắn với các hoạt động pháp lý trực tiếp như pháp chế, thanh tra, xét xử, kiểm sát, điều tra, thi hành án hoặc hành nghề luật sư.
Đồng thời, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, đề nghị nghiên cứu bổ sung tiêu chuẩn về ngoại ngữ, pháp lý đối với một số vị trí, đặc biệt là các luật sư công tham gia xử lý tranh chấp đầu tư, thương mại quốc tế. Đây là điều kiện quan trọng để đảm bảo khả năng làm việc độc lập trong môi trường pháp lý quốc tế.
Ngoài ra, cần chú trọng hơn tiêu chí về năng lực thực tiễn và bản lĩnh nghề nghiệp. Luật sư công không chỉ là người nắm vững pháp luật mà còn phải có kỹ năng tranh tụng, tư duy phản biện và khả năng xử lý các tình huống phức tạp. Vì vậy, đề nghị bổ sung các tiêu chí đánh giá gắn với kinh nghiệm xử lý vụ việc thực tế để lựa chọn đúng người, đúng việc.
Đại biểu cũng cơ bản đồng tình với phạm vi công việc đã được quy định, bao quát từ tư vấn đại diện đến tham gia tố tụng. Tuy nhiên, để tăng tính chủ động, đề nghị bổ sung nhiệm vụ đại diện thực hiện các thủ tục pháp lý trong các giao dịch dự án có yếu tố quốc tế.
Thực tiễn cho thấy, trong nhiều trường hợp, luật sư công cần trực tiếp tham gia các giao dịch pháp lý với đối tác nước ngoài, không chỉ dừng ở vai trò tư vấn. Đồng thời, đối với quy định các công việc có tính chất pháp lý khác, đề nghị thu hẹp phạm vi và gắn với điều kiện rõ ràng, tránh việc mở rộng quá mức dẫn đến khó kiểm soát.
Một vấn đề quan trọng khác là ranh giới giữa luật sư công và bộ phận pháp chế. Đại biểu cho rằng, cần phân định rõ theo hướng luật sư công tập trung vào các vụ việc tranh chấp tố tụng và tư vấn chuyên sâu, còn công tác pháp chế thường xuyên vẫn do bộ phận pháp chế đảm nhiệm. Việc phân định này sẽ giúp tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Bên cạnh đó, cần lưu ý nguy cơ quá tải khi luật sư công vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn phức tạp, vừa đảm nhiệm công việc hành chính. Do đó, đề nghị dự thảo bổ sung cơ chế ưu tiên bố trí thời gian và cho phép giảm trừ nhiệm vụ hành chính khi được giao xử lý vụ việc cụ thể nhằm bảo đảm chất lượng công việc.
Quy định cần thiết kế rõ ràng, sát thực tiễn
Về chế độ, chính sách đối với luật sư công tại (Điều 10), đại biểu Thạch Phước Bình đánh giá cao việc dự thảo nghị quyết đã thiết kế cơ chế thu nhập kép kết hợp giữa lương và các khoản hỗ trợ, tạo động lực thu hút nhân lực chất lượng cao.
Đại biểu Phạm Văn Hòa - đoàn Đồng Tháp
Tuy nhiên, mức bồi dưỡng như dự thảo, tức là 0,5 lần mức lương cơ sở cho một buổi làm việc, có thể chưa tương xứng với các vụ việc đặc biệt phức tạp, nhất là các tranh chấp quốc tế có giá trị lớn và yêu cầu chuyên môn cao.
Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế bồi dưỡng linh hoạt, cho phép áp dụng mức cao hơn trong các trường hợp đặc biệt theo quy định của Chính phủ. Ngoài ra, cần bổ sung quy định về khen thưởng đột xuất đối với luật sư công có thành tích xuất sắc, vừa để ghi nhận, vừa tạo động lực làm việc cho họ.
"Chế định luật sư công là một thiết chế mới, có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực pháp lý nhà nước. Tuy nhiên, để thí điểm thành công các quy định cần thiết kế theo hướng rõ ràng hơn, sát thực tiễn và có tính khả thi cao hơn. Khi đó, đội ngũ luật sư công sẽ thực sự trở thành lá chắn pháp lý vững chắc, góp phần bảo vệ hiệu quả lợi ích của nhà nước trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng như hiện nay" - đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh.
Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa - đoàn Đồng Tháp đề nghị Chính phủ nên quy định chế định, tiêu chí cụ thể, rõ ràng luật sư công gồm những gì, đồng thời, trong 10 tỉnh, thành và 8 bộ thực hiện thí điểm sẽ được bao nhiêu luật sư công.
Bên cạnh đó, vì luật sư công thực hiện nhiệm vụ kiêm nhiệm cho nên cần phải có sự cụ thể, rõ ràng, lúc nào thực hiện nhiệm vụ luật sư công để bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp cho cơ quan, đơn vị mình và lúc nào thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của họ.
Về cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư cho luật sư công (Điều 6), đại biểu Phạm Văn Hòa đồng tình trong thời gian thực hiện thí điểm nên giao cho Bộ Tư pháp cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư như dự thảo Nghị quyết là hợp lý. Nếu sau này thực hiện thí điểm thành công, đối với bộ thì giao cho bộ, đối với tỉnh thì giao cho Ủy ban nhân dân tỉnh, nhưng trước mắt giao cho Bộ Tư pháp thực hiện.
Theo Tờ trình của Chính phủ, việc ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thí điểm chế định luật sư công. Qua đó, từng bước hình thành đội ngũ luật sư chuyên nghiệp trong khu vực nhà nước, góp phần tăng cường bảo vệ lợi ích của nhà nước, nâng cao chất lượng quản trị pháp lý và hiệu quả thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.