Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 963/QĐ-BCT quy định khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia, đồng thời đề xuất sửa đổi Thông tư số 60/2025/TT-BCT quy định về thực hiện giá bán điện để áp dụng ngay khung giờ mới. Việc điều chỉnh này đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trước lo ngại về chi phí vận hành.
Nhận diện tác động đối với từng nhóm loại hình doanh nghiệp
Tại toạ đàm "Đảm bảo cung ứng điện mùa khô năm 2026", Công ty TNHH MTV Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đề xuất áp dụng khung giờ mới ngay trong tháng 6. Việc chuyển dịch giờ cao điểm sang buổi tối sẽ có những tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp do chênh lệch giá giữa các khung giờ.
Trao đổi về vấn đề này, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương cho biết, trước đây giờ cao điểm và thấp điểm được chia làm hai đợt trong ngày gồm cao điểm trưa và cao điểm tối. Đối với khách hàng sử dụng điện, tác động sẽ phân hóa theo từng loại hình phụ tải công nghiệp và phụ tải thương mại dịch vụ.
Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương.
Trong nhóm phụ tải công nghiệp, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào phương thức tổ chức sản xuất của từng đơn vị, đơn cử như doanh nghiệp may mặc sản xuất chia làm 2 ca sẽ khác với các doanh nghiệp sản xuất chia làm 3 ca. Đối với phụ tải thương mại dịch vụ, các trung tâm thương mại sử dụng điện liên tục từ sáng đến tối, đặc biệt tăng cao vào buổi trưa nắng nóng. Trong khi đó, các nhà hàng, khách sạn lại sử dụng nhiều điện vào ban đêm, rơi đúng vào khung giờ cao điểm mới nên sẽ chịu tác động về chi phí.
Riêng đối với nguồn điện, ông Bùi Quốc Hùng chỉ ra rằng, các nhà máy thuỷ điện nhỏ có nguồn dự trữ sẽ phát điện theo chiến lược tích nước để phát công suất cao hơn vào giờ cao điểm nhằm đạt được giá cao.
Để giải quyết các điểm nghẽn và bảo đảm nguồn cung ứng điện quốc gia, Bộ Công Thương đang triển khai các giải pháp đồng bộ. Bộ đã trình Chính phủ và Quốc hội ban hành Nghị quyết 253 cho phép điều chỉnh linh hoạt các dự án trong quy hoạch thay vì chu kỳ 5 năm một lần.
Hiện nay, Bộ Công Thương đang trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn thực hiện Nghị quyết 253 và dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của Quốc hội. Đồng thời, bộ cũng có chủ trương phát triển một số dự án nhiệt điện than chạy nền để thay thế các nhà máy hết hạn sử dụng hoặc có công nghệ lạc hậu bằng nhà máy mới, kết hợp sửa đổi Luật Điện lực để bảo đảm nhu cầu phát triển.
Giải pháp từ hành động tiết kiệm năng lượng
Để hiện thực hóa các chính sách, ngành điện đang khẩn trương chuẩn bị cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, việc điều chỉnh đòi hỏi phải cập nhật lại cấu hình khung giờ trên hệ thống công tơ. Do khối lượng công việc lớn và có nhiều loại công tơ khác nhau, EVN đã chỉ đạo các tổng công ty xây dựng kế hoạch phân công cụ thể để sẵn sàng triển khai ngay khi thông tư có hiệu lực, và quá trình này dự kiến kéo dài trong vài tuần.
Ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).
"Chúng tôi cũng sẽ lựa chọn, ưu tiên lựa chọn cài đặt ngay với các khách hàng lớn trước, những khách hàng có thể điều chỉnh được để kịp thời (nếu thông tư ra kịp) cho các đợt nắng nóng tiếp theo. Như vậy các doanh nghiệp đó nhìn khung giờ cao điểm mới, họ có thể điều chỉnh nhu cầu sử dụng phù hợp, sẽ đem lại hiệu quả. Cùng với đó, vì điều chỉnh khung giờ cũng còn mới, EVN đã giao cho các tổng công ty điện lực tuyên truyền với khách hàng về chính sách này", ông Ngô Sơn Hải cho biết.
Đại diện EVN cũng làm rõ, chính sách này chủ yếu tác động đến khách hàng sản xuất, kinh doanh, riêng khách hàng sinh hoạt do áp dụng mức giá giống nhau trong cả ngày nên không ảnh hưởng đến chi phí. Tuy nhiên, giai đoạn giờ cao điểm buổi chiều khi nhu cầu sinh hoạt tăng cao nhưng không có nguồn điện mặt trời hỗ trợ sẽ rất khó khăn. Do đó, ngành điện khuyến khích tất cả khách hàng, kể cả khách hàng sinh hoạt, chủ động sử dụng tiết kiệm điện vào giờ cao điểm để đảm bảo an toàn vận hành và tối ưu chi phí tổng thể.
Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, việc chuyển dịch từ nhận thức sang hành động tiết kiệm điện được xem là yếu tố cốt lõi. Ông Đỗ Văn Năm, Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc chia sẻ, dù đã có Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cùng các Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, nhưng thực tế việc biến nhận thức thành hành động vẫn là chặng đường dài, nếu nhìn vào thực trạng sử dụng đèn chiếu sáng, biển quảng cáo tại các khu phố, quán ăn hay thói quen bảo dưỡng, bật điều hòa chế độ tiết kiệm của người dân.
Việc thay đổi khung giờ điện nhằm bảo đảm an toàn hệ thống, song cũng đòi hỏi ngành điện và doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ để giảm thiểu tác động.
Theo tính toán của Tổng công ty Điện lực miền Bắc, khu vực này có khoảng 9 triệu hộ gia đình và 2 triệu khách hàng doanh nghiệp. Nếu 4,5 triệu hộ gia đình có ý thức tiết kiệm, mỗi hộ giảm 20 kWh trong giờ cao điểm sẽ tiết kiệm được khoảng 90 MW. Tương tự, nếu mỗi doanh nghiệp điều chỉnh giảm 300 kWh trong giờ cao điểm, hệ thống sẽ tiết kiệm được khoảng 800 MW.
Để đạt được mục tiêu này, Tổng công ty Điện lực miền Bắc đang tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, đưa chỉ tiêu tiết kiệm điện vào KPI tính lương của nhân viên, đồng thời phối hợp với các cơ quan công sở, trường học để thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng. Hàng tuần, lượng điện tiêu thụ của các cơ quan công sở sẽ được thống kê để báo cáo UBND tỉnh và công khai trên website nhằm kịp thời điều chỉnh hành vi sử dụng năng lượng.
Tổng kết lại, việc điều chỉnh khung giờ cao điểm sử dụng điện là một giải pháp cấp bách và khách quan nhằm tối ưu hóa hệ thống điện quốc gia, bảo đảm an ninh năng lượng trước những áp lực ngày càng lớn của thời tiết và nhu cầu phát triển kinh tế. Đây không chỉ là câu chuyện ứng phó tạm thời với mùa nắng nóng, mà còn là bước đi cần thiết để hướng tới một hệ thống năng lượng vận hành an toàn, hiệu quả và bền vững cho nền kinh tế.
Việc điều chỉnh khung giờ cao điểm mới nhằm xác định chính xác các giai đoạn khó khăn của hệ thống điện quốc gia. Qua đó, khuyến khích doanh nghiệp rà soát, chủ động dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện phù hợp, bảo đảm an toàn vận hành và tối ưu hóa chi phí tổng thể.