Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc: Cực tăng trưởng mới TP.Hồ Chí Minh

Cực khoa học công nghệ mới của thành phố

Chiều 13/1, UBND TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp Thành phố, cùng Tập đoàn Becamex và VSIP tổ chức họp báo thông tin về Lễ công bố phát triển “Đô thị Khoa học Công nghệ - Bắc TP. Hồ Chí Minh”. Sự kiện được đánh giá là bước đi quan trọng trong chiến lược định hình không gian phát triển khoa học - công nghệ quy mô lớn, tạo động lực tăng trưởng mới cho thành phố trong giai đoạn phát triển mới.

Thông tin tại họp báo, đại diện Ban tổ chức - cho biết: Đề án “Đô thị Khoa học Công nghệ - Bắc TP. Hồ Chí Minh” được xác định là đề án mang tính định hướng chiến lược, nhằm định hình và định danh một không gian phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn trực tiếp với hành lang sản xuất công nghệ cao tại khu vực phía Bắc và Tây Bắc Thành phố. Trọng tâm của Đề án là, hình thành một cực tăng trưởng mới dựa trên khoa học - công nghệ, kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn và củng cố vai trò đầu tàu kinh tế của TP. Hồ Chí Minh.

Trong cấu trúc tổng thể, Đô thị Khoa học Công nghệ - Bắc TP. Hồ Chí Minh được định vị là cực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo quy mô lớn, gắn chặt với hoạt động sản xuất công nghệ cao, đóng vai trò “bộ não khoa học - công nghệ” của vùng sản xuất phía Bắc và Tây Bắc Thành phố. Đây đồng thời là không gian thí điểm lý tưởng cho các cơ chế sandbox, cho phép thử nghiệm có kiểm soát các công nghệ mới, mô hình quản trị mới và chính sách mới gắn với các ngành, sản phẩm chiến lược quốc gia.

Theo Đề án, không gian phát triển được tổ chức theo cấu trúc tích hợp. Trong đó, Trung tâm phát triển khoa học - công nghệ có quy mô khoảng 103 ha, cùng với 220 ha cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu, phát triển, sản xuất công nghệ cao và thử nghiệm quy mô nhỏ, hình thành vùng lõi “đầu não đổi mới sáng tạo” tập trung tại phường Bình Dương. Khu vực này giữ vai trò là điểm khởi phát mang tính chiến lược của toàn bộ hệ sinh thái đô thị khoa học - công nghệ.

Trung tâm phát triển khoa học - công nghệ đang được triển khai theo từng giai đoạn, từng bước hình thành không gian hội tụ các hoạt động nghiên cứu khoa học, giáo dục, đào tạo và đổi mới sáng tạo. Từ vùng lõi này, các kết quả nghiên cứu sẽ được lan tỏa sang Vành đai phát triển công nghệ cao, bao gồm các khu công nghiệp khoa học - công nghệ quy mô lớn như: Bình Dương Riverside, Lai Hưng, Cây Trường, VSIP III.

Mô hình “bộ não khoa học - công nghệ” gắn với sản xuất

Một điểm nhấn quan trọng của Đề án là mô hình “bộ não khoa học - công nghệ” được đặt liền kề không gian sản xuất công nghệ cao. Cách tiếp cận này cho phép rút ngắn chu trình từ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, chuyển giao đến sản xuất và thương mại hóa, tạo ra sự khác biệt căn bản so với các mô hình phát triển khoa học - công nghệ tách rời sản xuất truyền thống vốn đang bộc lộ nhiều hạn chế về khả năng tạo giá trị gia tăng và lan tỏa công nghệ.

Đề án được xây dựng trên nền tảng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội. Theo đó, mô hình quản lý được đề xuất theo cơ chế “một cửa” thông qua Ban Quản lý Phát triển Đô thị Khoa học Công nghệ; áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; đồng thời huy động linh hoạt các nguồn lực công - tư. Trong mô hình này, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, đầu tư nền tảng, còn doanh nghiệp tham gia triển khai và vận hành theo chuẩn mực quốc tế.

Một lợi thế nổi bật của Đề án là tính sẵn sàng cao trong triển khai. Khu vực Thành phố mới Bình Dương (cũ) đã được đầu tư đồng bộ về hạ tầng đô thị, giao thông, năng lượng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong hơn một thập kỷ qua. Nhiều công trình, tiêu biểu như Trung tâm Hành chính tỉnh Bình Dương (cũ), có thể được chuyển đổi công năng và khai thác ngay, cho phép kích hoạt nhanh các hoạt động khoa học - công nghệ và sử dụng hiệu quả tài sản công.

Liên kết công - tư và tầm nhìn quốc gia

Thông tin tại họp báo, ông Võ Anh Khoa - đại diện Văn phòng Trợ lý Ban Tổng giám đốc Tập đoàn Becamex cho biết, Đô thị Khoa học Công nghệ - Bắc TP. Hồ Chí Minh được xác định là chiến lược phát triển mang tầm nhìn quốc gia. Qua đó, góp phần hiện thực hóa Nghị quyết 57 về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời phát huy vai trò đầu tàu tăng trưởng của Vùng Đông Nam Bộ theo tinh thần Nghị quyết 24.

Đề án được hình thành trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa UBND TP. Hồ Chí Minh và Tập đoàn Becamex, tạo không gian cộng hưởng nguồn lực cho các ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Qua đó, thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, lấy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm cho phát triển trong giai đoạn mới.

Trong tổng thể đó, Becamex đề xuất đảm nhiệm vai trò nhà đầu tư chiến lược, cùng các đối tác uy tín trong và ngoài nước như: Sembcorp (VSIP), Tokyu Group, Warburg Pincus, nhằm bảo đảm năng lực triển khai, chuẩn mực vận hành và khả năng kết nối nguồn lực toàn cầu. Đô thị Khoa học Công nghệ – Bắc TP. Hồ Chí Minh còn mang ý nghĩa biểu tượng khi gắn với kỷ niệm 30 năm hợp tác Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP) giai đoạn 1996-2026, là bước cụ thể hóa tầm nhìn VSIP 2.0 trong bối cảnh siêu đô thị TP. Hồ Chí Minh đang hình thành.

Trong cấu trúc phát triển đô thị đa cực của TP. Hồ Chí Minh, Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc được định vị là cực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo mới, có chức năng bổ trợ và phân vai rõ ràng với khu vực trung tâm hiện hữu. Trong khi trung tâm Thành phố tiếp tục phát huy vai trò trung tâm tài chính, dịch vụ cao cấp, văn hóa và sáng tạo, thì khu vực phía Bắc sẽ đảm nhận vai trò hạt nhân nghiên cứu, phát triển, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo gắn với sản xuất công nghệ cao.

Theo Đề án, không gian phát triển được tổ chức theo ba lớp tích hợp gồm: vùng lõi đổi mới sáng tạo; các vành đai sản xuất công nghệ cao; và hệ thống kết nối đa tầng về giao thông, logistics và hạ tầng số. Một số dự án và công trình hạt nhân giữ vai trò kích hoạt hệ sinh thái như Khuôn viên Đổi mới Sáng tạo Sài Gòn, Khu Công nghệ số tập trung Bình Dương, Khu phức hợp Khoa học và Công nghệ, cùng các thiết chế hỗ trợ như Trung tâm Khám phá Khoa học, WTC Tower, WTC Expo và các không gian xanh, hạ tầng số tập trung.

Với nền tảng chính sách đặc thù, hệ sinh thái đối tác quốc tế và cách tiếp cận gắn khoa học - công nghệ với sản xuất, Đề án Đô thị Khoa học Công nghệ - Bắc TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng hình thành động lực tăng trưởng mới dựa trên kinh tế tri thức, thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, góp phần giãn áp lực đô thị và củng cố vị thế cạnh tranh quốc tế của TP. Hồ Chí Minh trong dài hạn.