“Xanh hóa” từ lựa chọn thành điều kiện bắt buộc
Trong bối cảnh các thị trường lớn liên tục siết tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và ESG (môi trường, xã hội, quản trị doanh nghiệp), doanh nghiệp không thể tiếp tục cạnh tranh bằng chi phí thấp hay lao động giá rẻ. Luật chơi đang thay đổi theo hướng ưu tiên các mô hình tăng trưởng xanh, minh bạch và có trách nhiệm.
Tại Hội nghị khách hàng toàn quốc 2026 với sự tham gia của hơn 500 đại lý, nhà phân phối, Công ty Cổ phần Dây cáp điện Việt Nam (CADIVI) công bố chiến lược tăng trưởng mới dựa trên các trụ cột: chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.
CADIVI lựa chọn hướng đi kết hợp chuyển đổi số với tăng trưởng xanh. Ảnh minh họa
CADIVI lựa chọn hướng đi “chuyển đổi kép”, kết hợp chuyển đổi số với tăng trưởng xanh, bám sát định hướng tại Quyết định 749/QĐ-TTg về chuyển đổi số quốc gia và Quyết định 1658/QĐ-TTg về tăng trưởng xanh. Đây không chỉ là câu chuyện đầu tư công nghệ, mà là thay đổi mô hình phát triển theo chiều sâu.
Doanh nghiệp này đang tập trung phát triển các dòng sản phẩm an toàn, thân thiện môi trường như dây điện không chì (LF), cáp chậm cháy, ít khói, không halogen (LSHF), đồng thời tích hợp tiêu chuẩn ESG vào toàn bộ hệ thống vận hành. Việc đạt chứng nhận ESG quốc tế từ nền tảng Synesgy hay các chứng nhận như SGBP của Singapore, TÜV Rheinland của châu Âu cho thấy, doanh nghiệp Việt đang buộc phải nâng chuẩn để đi xa hơn trên thị trường toàn cầu.
Không chỉ CADIVI, xu hướng này đang lan rộng trong nhiều ngành sản xuất. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Phát triển bền vững Tập đoàn GreenFeed Việt Nam - doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chăn nuôi theo mô hình 3F (Feed - Farm - Food) cho biết, từ năm 2021, trước khi các cam kết phát thải ròng bằng “0” được thúc đẩy mạnh mẽ, GreenFeed đã chủ động xây dựng chiến lược phát triển bền vững và bộ chính sách ESG riêng cho doanh nghiệp.
“Chúng tôi nhận thức ESG không phải mục tiêu ngắn hạn mà là hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên định cùng các kế hoạch trung và dài hạn để hướng tới các mục tiêu vào năm 2030 và 2050”, ông Phạm Tuấn Anh chia sẻ.
Theo đại diện GreenFeed, từ năm 2021, doanh nghiệp đã triển khai kiểm kê phát thải khí nhà kính, xây dựng lộ trình cắt giảm phát thải và xác định các giải pháp cụ thể nhằm từng bước tiến tới mục tiêu Net Zero.
Hiện, GreenFeed đang tập trung tối ưu hóa quy trình sản xuất nhằm tiết kiệm nguyên liệu, nhiên liệu và nâng cao hiệu quả vận hành; chuyển đổi sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang biomass cho hệ thống lò hơi. Đồng thời, từng bước triển khai điện mặt trời áp mái tại các trang trại và nhà máy để gia tăng tỷ trọng năng lượng sạch.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đầu tư hệ thống xử lý chất thải, nước thải để thu hồi biogas phục vụ phát điện; chuyển đổi phương tiện vận hành nội bộ như xe nâng từ động cơ diesel sang xe điện nhằm giảm phát thải trực tiếp và gián tiếp...
Theo các chuyên gia, áp lực chuyển đổi xanh đến từ cả phía thị trường lẫn chính sách. Hơn 35 quốc gia đã ban hành quy định bắt buộc công bố thông tin ESG; khoảng 140 quốc gia cam kết Net Zero; các cơ chế như CBAM của EU hay quy định về chuỗi cung ứng xanh đang tạo sức ép trực tiếp lên doanh nghiệp xuất khẩu.
Tại Việt Nam, chuyển đổi xanh cũng đang dịch chuyển từ “khuyến khích” sang “bắt buộc”. Hàng loạt chính sách đã được ban hành như Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định 06/2022 về giảm phát thải khí nhà kính, Nghị định 119/2025/NĐ-CP về thị trường carbon hay Nghị định 112/2026/NĐ-CP về trao đổi tín chỉ carbon quốc tế. Điều đó cho thấy, yêu cầu xanh hóa không còn là xu hướng mang tính tự nguyện, mà đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp tồn tại trong môi trường cạnh tranh mới.
Xanh hóa trở thành lợi thế cạnh tranh mới
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho hay, ESG và chuyển đổi xanh hiện đã trở thành “tấm hộ chiếu” để doanh nghiệp Việt tiến vào các thị trường lớn.
Không chỉ giúp đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, ESG còn giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành, nâng hiệu quả quản trị, giảm rủi ro tài chính và phi tài chính, đồng thời gia tăng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế.
Quan trọng hơn, xanh hóa đang trở thành lợi thế cạnh tranh mới. Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm đến phát triển bền vững, những doanh nghiệp đi trước sẽ có cơ hội định vị thương hiệu, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng chất lượng cao và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Tuy nhiên, chuyển đổi xanh không phải hành trình dễ dàng. Chi phí đầu tư lớn, thời gian hoàn vốn dài, yêu cầu thay đổi quản trị và công nghệ là rào cản không nhỏ, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ. "Từ thực tiễn đó, doanh nghiệp kiến nghị, các cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách theo hướng ổn định, đồng bộ và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp triển khai các dự án xanh. Đồng thời, có thêm các chính sách hỗ trợ tín dụng, ưu đãi đầu tư và hướng dẫn kỹ thuật cụ thể để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn", ông Phạm Tuấn Anh nói.
Song, theo nhiều chuyên gia, rủi ro lớn nhất lại nằm ở sự chậm trễ. Khi tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc, doanh nghiệp đi sau sẽ phải chịu chi phí tuân thủ cao hơn, mất cơ hội thị trường và đối mặt nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng. Trong cuộc đua mới này, lợi thế không còn thuộc về doanh nghiệp có quy mô lớn nhất, mà thuộc về doanh nghiệp thích nghi nhanh nhất.
Phát biểu tại Hội nghị khách hàng toàn quốc 2026, ông Lê Bá Thọ, Chủ tịch HĐQT CADIVI, nhấn mạnh: “Mỗi quyết định đầu tư công nghệ, mỗi lần nâng tầm chuẩn mực không phải để chạy theo xu hướng, mà để tối ưu quy trình và tạo ra những sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế. Mục tiêu tiên quyết là mang lại giá trị tốt nhất cho người tiêu dùng, phụng sự đất nước và đưa thương hiệu Việt vươn xa toàn cầu”.
Thông điệp ấy cũng phản ánh lựa chọn mà nhiều doanh nghiệp Việt đang đứng trước: hoặc chủ động bước vào "cuộc đua xanh" ngay từ hôm nay, hoặc chấp nhận bị bỏ lại khi luật chơi toàn cầu được viết lại.
Khi “luật chơi” toàn cầu thay đổi, lợi thế cạnh tranh không còn nghiêng về doanh nghiệp có quy mô lớn nhất, mà thuộc về những doanh nghiệp thích ứng nhanh nhất với các tiêu chuẩn xanh, số hóa và quản trị hiện đại. Với doanh nghiệp Việt Nam, “xanh hóa” vì thế không còn là lựa chọn cho tương lai, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết của hiện tại.