Chuyển từ xử lý sang bảo vệ
Ngày 31/7 tại Hà Nội, Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam (VACD) tổ chức Bàn tròn Quản trị (VACD Roundtable Talk). Sự kiện với chủ đề “Bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan trên không gian mạng: Nhận diện và Thích ứng” có sự tham dự của hơn 70 nhà quản trị, nhà quản lý, chuyên gia, doanh nhân và phóng viên báo chí.
Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam nhận định, vi phạm quyền tác giả và quyền liên quan trên không gian mạng đang diễn ra nhanh hơn, tinh vi hơn và khó kiểm soát hơn.
“Công nghệ mở ra cơ hội sáng tạo, nhưng cũng tạo ra những phương thức xâm phạm mới. Nền tảng số giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường rộng lớn, nhưng cũng khiến hành vi vi phạm lan truyền chỉ trong vài giây. Và đặc biệt, môi trường xuyên biên giới khiến việc thực thi pháp luật trở nên phức tạp hơn rất nhiều…”, ông Nguyễn Đức Thuận nói.
GS.TS Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam phát biểu khai mạc sự kiện.
Theo Chủ tịch Hội VACD, trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần thích ứng trong tư duy, quản trị, công nghệ và phối hợp với các chủ thể trong hệ sinh thái số.
“Bàn tròn Quản trị ngày hôm nay vừa nhận diện thách thức, vừa là nơi để chúng ta cùng thảo luận về việc bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan như một yêu cầu mang tính hệ thống đối với quản trị doanh nghiệp”, GS. TS Nguyễn Đức Thuận nhấn mạnh.
Tại sự kiện, bà Lê Thị Minh Hằng, Giám đốc Trung tâm Quyền và Giải pháp tài sản số cho rằng, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn có xu hướng tìm đến luật sư hoặc các giải pháp xử lý sau khi vấn đề đã phát sinh, thay vì chủ động bảo vệ dữ liệu và tài sản trí tuệ ngay từ đầu.
Theo bà Hằng, doanh nghiệp có thể mất nhiều năm để xây dựng uy tín và hình thành một tệp khách hàng lớn. Tuy nhiên, những tài sản này có thể bị ảnh hưởng chỉ từ việc một nhân sự cấp trung nghỉ việc.
“Đây không nhất thiết là một vụ rò rỉ dữ liệu hay một cuộc tấn công của hacker. Chỉ một nhân viên chuyển việc cũng có thể khiến vài tháng sau, lượng khách hàng của doanh nghiệp ngày càng giảm và một mô hình kinh doanh tương tự xuất hiện trên thị trường”, bà Hằng chia sẻ.
Từ thực tế này, bà Hằng cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xử lý vi phạm sang chủ động bảo vệ quyền. Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xử lý vi phạm sang chủ động bảo vệ quyền. Giải pháp cần được bắt đầu ngay từ hôm nay, bởi những cách thức quản trị trước đây, khi dữ liệu và vấn đề quản trị chưa được quan tâm đúng mức, cần phải thay đổi.
Theo bà Lê Thị Minh Hằng, bước đầu tiên là doanh nghiệp cần phân loại các loại dữ liệu đang sở hữu, xác định đâu là dữ liệu thuộc quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu trí tuệ và các loại tài sản trí tuệ khác.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cần chủ động đăng ký bản quyền, đăng ký sở hữu trí tuệ, đồng thời xác lập quyền đối với các tài sản vô hình như dữ liệu, danh sách khách hàng, công thức, bí mật kinh doanh và quy trình sản xuất.
“Dữ liệu không thể tự nhiên trở thành tài sản. Tài sản phải được xác lập, phân loại và xác định rõ chủ thể có quyền đối với loại tài sản đó”, bà Hằng nhấn mạnh.
Quản trị tài sản vô hình
Theo bà Lê Thị Minh Hằng, sau khi phân loại, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch và quy trình quản trị toàn bộ dữ liệu. Trong đó, phải xác định rõ ai có quyền truy cập, ai được phân cấp và phạm vi phân cấp đến đâu.
Các quy định về bảo mật cũng cần được đưa vào hợp đồng với nhân sự và đối tác. “Doanh nghiệp có thể trước đây chưa quan tâm đúng mức, nhưng hiện nay cần đưa đầy đủ các điều khoản bảo mật vào hợp đồng với nhân sự và đối tác”, bà Hằng nói.
Một giải pháp được bà Hằng đề cập là xác thực và đăng ký bộ hồ sơ quyền điện tử đối với các tài sản của doanh nghiệp, trong đó xác định rõ việc cấp phép, khai thác và sử dụng.
Toàn cảnh sự kiện Bàn tròn Quản trị (VACD Roundtable Talk).
Theo bà Hằng, việc đóng gói hồ sơ quyền có thể giúp doanh nghiệp xác định tài sản nào được phép khai thác, cấp phép cho doanh nghiệp khác và thỏa thuận phương thức, thời hạn sử dụng. Việc xác lập và quản trị tài sản vô hình có thể mở ra khả năng định giá và khai thác những tài sản này.
“Đây là giá trị lớn của tài sản trí tuệ. Khi IP định danh được các tài sản và có một nền tảng quản trị toàn bộ vòng đời của tài sản, dữ liệu liên quan đến sở hữu trí tuệ và tài sản trí tuệ của doanh nghiệp sẽ có cơ sở để được xác lập và khai thác”, bà chia sẻ.
Theo Giám đốc Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số, khi tài sản vô hình được xác lập và đóng gói, những tài sản này có thể được định hướng để phục vụ việc vay vốn, kêu gọi đầu tư hoặc bán doanh nghiệp thông qua các gói tài sản vô hình.
Một vấn đề khác được bà Hằng nhấn mạnh là yêu cầu xây dựng hệ sinh thái quyền, trong đó doanh nghiệp có thể kết nối, trao đổi kinh nghiệm và khai thác hiệu quả hơn các tài sản trí tuệ. Việc xác thực chủ sở hữu quyền, quản lý hồ sơ quyền và chứng minh việc sử dụng hợp pháp có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế rủi ro bản quyền và bảo vệ thương hiệu.
Bà Hằng cho rằng, nhiều doanh nghiệp được đào tạo để kinh doanh, marketing, tạo doanh thu, trả lương nhân viên và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, nhưng chưa được chú trọng đầy đủ về tuân thủ bản quyền.
Từ góc độ kết nối quốc tế, bà Hằng cho biết Việt Nam đã tham gia nhiều điều ước quốc tế và có sự kết nối với các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan. Thông qua hệ thống công nghệ của Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới WIPO Connect, dữ liệu có thể được đối soát theo chuẩn dữ liệu quốc tế, phục vụ việc xác định các tác phẩm được sử dụng giữa Việt Nam và các nước. Qua đó, tổ chức hỗ trợ hoạt động xin phép, cấp phép, cấp quyền khai thác và thanh toán.
Theo bà Lê Thị Minh Hằng, nền tảng công nghệ cũng có thể giúp các chủ sở hữu quyền, trong đó có doanh nghiệp, xây dựng hồ sơ điện tử về quyền và minh bạch hóa các dòng tiền phát sinh từ hoạt động cấp quyền.