Độc đáo sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số tại Vietnam Foodexpo 2026

Từ hạt cà phê Gia Lai đến hành trình chinh phục thị trường quốc tế

Công ty TNHH Baka Gia Lai mang đến Vietnam Foodexpo 2026 nhiều dòng sản phẩm cà phê, từ cà phê Robusta, Arabica rang xay đến các sản phẩm chế biến sâu như cà phê hòa tan đen, cà phê hòa tan sữa, cà phê hòa tan sữa dừa. Đặc biệt, doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm mới là cà phê hòa tan sầu riêng, một hướng phát triển nhằm đa dạng hóa lựa chọn và tạo thêm điểm nhấn cho danh mục sản phẩm.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, chị Rah Lan H’Yu, nhân viên Marketing Công ty TNHH Baka Gia Lai cho biết, bên cạnh việc giới thiệu những sản phẩm đang có, doanh nghiệp kỳ vọng lớn nhất khi tham gia hội chợ là kết nối với các doanh nghiệp, đối tác quốc tế, mở rộng mạng lưới khách hàng tại nhiều thị trường.

“Đến với hội chợ lần này, Baka giới thiệu các dòng sản phẩm cà phê Robusta, Arabica cùng nhiều sản phẩm cà phê hòa tan. Đặc biệt, sản phẩm mới mà doanh nghiệp mang đến hội chợ là cà phê hòa tan sầu riêng”, chị Rah Lan H’Yu chia sẻ.

Gia Lai là địa phương có thế mạnh về sản xuất cà phê Robusta. Khai thác lợi thế vùng nguyên liệu, Baka đã xây dựng vùng trồng riêng khoảng 20 ha tại xã Ia Hrung và xã Biển Hồ, áp dụng phương pháp canh tác hữu cơ. Đồng thời, doanh nghiệp liên kết với các hộ dân, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số, trên diện tích khoảng 200 ha, mỗi năm tiêu thụ gần 500 tấn cà phê.

Điểm đáng chú ý trong hướng phát triển của Baka là không chỉ dừng lại ở thu mua, sơ chế nguyên liệu mà từng bước đầu tư chế biến, phát triển sản phẩm mang thương hiệu riêng. Đây cũng là cách doanh nghiệp gia tăng giá trị cho hạt cà phê địa phương, đồng thời tạo thêm đầu ra cho vùng nguyên liệu và các hộ nông dân đồng bào dân tộc thiểu số mà doanh nghiệp đang liên kết.

Cuối năm 2025, Công ty TNHH Baka chính thức xuất khẩu chính ngạch cà phê chế biến sang Mỹ thông qua đối tác Arobust LLC. Sản phẩm được phân phối tại một số hệ thống siêu thị ở bang Virginia như Good Fortune Supermarket, Cocos Food và Oh! Market. Với một doanh nghiệp quy mô chưa lớn, đây là bước tiến đáng chú ý, cho thấy khả năng tiếp cận thị trường quốc tế bằng sản phẩm chế biến và thương hiệu của chính mình.

Tuy nhiên, cánh cửa thị trường quốc tế cũng đặt ra những yêu cầu không nhỏ. Để đáp ứng yêu cầu của thị trường Mỹ, doanh nghiệp phải từng bước hoàn thiện chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, quy trình sản xuất và các yêu cầu liên quan như HACCP, FDA. Sản lượng xuất khẩu hiện chưa lớn, nhưng Baka xác định đây là bước khởi đầu để tích lũy kinh nghiệm, củng cố năng lực sản xuất và mở rộng thị trường.

Chị Rah Lan H’Yu cho biết, thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế, doanh nghiệp đã có cơ hội kết nối với đối tác tại Nhật Bản, Mỹ và Bỉ. Đây đều là những thị trường có yêu cầu cao đối với hàng hóa nhập khẩu. Vì vậy, việc tham gia Vietnam Foodexpo 2026 được kỳ vọng sẽ giúp Baka tiếp tục tìm kiếm đối tác mới, nhất là tại châu Âu và các thị trường tiềm năng khác.

“Chúng tôi tin tưởng rằng với những gì doanh nghiệp đã đầu tư và năng lực sản xuất hiện có, sản phẩm Baka có thể đáp ứng các yêu cầu của những thị trường khó tính, trong đó có châu Âu. Thời gian tới, doanh nghiệp mong muốn tiếp tục mở rộng kết nối với các đối tác tại nhiều quốc gia châu Âu”, chị Rah Lan H’Yu bày tỏ.

Gìn giữ văn hóa truyền thống, mở lối tiêu thụ sản phẩm bản địa

Đến với Vietnam Foodexpo 2026, chị Triệu Thị Hoa (dân tộc Dao), Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Bản Mẫu tại xã Tây Yên Tử, tỉnh Bắc Ninh giới thiệu những sản phẩm gắn bó với đời sống và tập quán của cộng đồng như bánh dày, bánh chưng đen, bánh chưng trắng, các sản phẩm thuốc nam truyền thống và trang phục dân tộc Dao.

Tại địa phương, đồng bào Dao vẫn gìn giữ nhiều nét văn hóa đặc trưng, từ ẩm thực, trang phục đến những kinh nghiệm sản xuất và tri thức được truyền lại qua nhiều thế hệ. Theo thông tin từ đại diện địa phương, hơn 98% dân số tại bản là đồng bào dân tộc Dao. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa bản địa.

Thông qua Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Bản Mẫu, bà con đang từng bước phát huy những giá trị truyền thống, giới thiệu sản phẩm ẩm thực và các nét văn hóa đặc trưng đến du khách. Những chiếc bánh dày, bánh chưng đen hay bánh chưng trắng không chỉ là sản phẩm phục vụ nhu cầu ẩm thực mà còn phản ánh tập quán sinh hoạt, kinh nghiệm chế biến và bản sắc của cộng đồng.

Một trong những giá trị đáng chú ý được giới thiệu tại hội chợ là các sản phẩm thuốc nam truyền thống. Theo chị Triệu Thị Hoa, kinh nghiệm sử dụng cây thuốc được cha ông truyền lại từ nhiều đời. Trong điều kiện trước đây, khi đồng bào sinh sống ở vùng núi còn gặp nhiều hạn chế trong tiếp cận dịch vụ y tế, người dân thường tự tìm các loại cây thuốc trong tự nhiên để chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình. Qua thời gian, những kinh nghiệm này được tích lũy, lưu truyền trong cộng đồng.

Bản thân chị Hoa đang tiếp nối nghề truyền thống của gia đình ở thế hệ thứ năm. Không chỉ gìn giữ những kinh nghiệm được truyền lại, chị còn định hướng cho con cháu tiếp tục học tập, trong đó có con gái Trịnh Thị Chiêm đang theo học ngành Y học cổ truyền, với mong muốn có thêm kiến thức chuyên môn để tiếp nối những giá trị của cha ông.

Tuy nhiên, từ một sản phẩm gắn bó lâu đời với đời sống cộng đồng đến một sản phẩm có thể thương mại hóa là hành trình không đơn giản. Theo chị Hoa, khó khăn lớn nhất hiện nay là nhiều sản phẩm của bà con chưa hoàn thiện các điều kiện pháp lý, tiêu chuẩn cần thiết để chính thức đưa ra thị trường.

Đối với nghề thuốc nam gia truyền, chị mong muốn các cơ quan chức năng quan tâm, xem xét, hướng dẫn và có cơ chế phù hợp để bảo tồn, phát huy tri thức truyền thống; đồng thời hỗ trợ kiểm tra, đánh giá, thử nghiệm và xác định các điều kiện cần thiết đối với sản phẩm. Đây là cơ sở để bà con có thể phát triển cây dược liệu, gìn giữ nghề truyền thống và đưa những sản phẩm đủ điều kiện đến với người tiêu dùng.

Với các sản phẩm bánh dày, bánh chưng và trang phục dân tộc, bài toán đặt ra là tìm kiếm đầu ra ổn định, kết nối khách hàng và mở rộng thị trường. Nếu chỉ sản xuất trong phạm vi cộng đồng hoặc phục vụ nhu cầu nội bộ, tiềm năng kinh tế của những sản phẩm này khó được khai thác đầy đủ.

“Chúng tôi mong muốn Nhà nước và các cấp chính quyền quan tâm nhiều hơn đến đồng bào dân tộc thiểu số, hỗ trợ kiểm tra, đánh giá, thử nghiệm để xác định sản phẩm có đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết hay không; đồng thời hướng dẫn bà con hoàn thiện các điều kiện để đưa sản phẩm ra thị trường”, chị Triệu Thị Hoa chia sẻ.

Đến với Vietnam Foodexpo 2026, chị Hoa không chỉ mong muốn giới thiệu sản phẩm mà còn kỳ vọng được trực tiếp gặp gỡ khách hàng, tìm kiếm đối tác trong nước và quốc tế. Sự quan tâm của các cơ quan báo chí, truyền hình và các cấp, ngành cũng được kỳ vọng sẽ giúp sản phẩm truyền thống của đồng bào Dao được biết đến rộng rãi hơn.

Tiềm năng phát triển kinh tế từ lợi thế bản địa là rất đáng chú ý. Nhưng để tiềm năng trở thành giá trị thị trường, các chủ thể sản xuất cần được hỗ trợ về tiêu chuẩn chất lượng, hoàn thiện điều kiện pháp lý, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và kết nối hệ thống phân phối. Vietnam Foodexpo 2026 vì thế không chỉ là nơi trưng bày, giới thiệu sản phẩm mà còn mở ra cơ hội để những giá trị được tạo dựng từ vùng nguyên liệu, bàn tay lao động và tri thức truyền thống tìm thấy thị trường rộng lớn hơn.