Khoa học, công nghệ mở dư địa tăng trưởng mới
Sáng 28/3, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hội nghị Khoa học, Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất chính thức khai mạc. Đây là lần đầu tiên một hội nghị khoa học, công nghệ quy mô quốc gia được tổ chức riêng cho lĩnh vực chăn nuôi và thú y.
Ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu khai mạc Hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay, trong thời gian qua, ngành chăn nuôi hiện đóng vai trò trụ cột trong nền nông nghiệp Việt Nam, với quy mô khoảng 33 tỷ USD, chiếm gần 26% GDP toàn ngành. Không chỉ tạo sinh kế cho hàng triệu hộ nông dân, lĩnh vực này còn góp phần bảo đảm an ninh thực phẩm cho hơn 100 triệu dân, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Trong 10 năm qua, chăn nuôi duy trì tốc độ tăng trưởng 4,5–6%/năm, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có ngành chăn nuôi phát triển trên thế giới, với đàn lợn đứng thứ 5 và đàn gia cầm đứng thứ 9 toàn cầu. Năm 2025, ngành cung cấp khoảng 8,66 triệu tấn thịt, 21,4 tỷ quả trứng, 1,3 triệu tấn sữa và nhiều sản phẩm giá trị khác như mật ong, tổ yến.
Đáng chú ý, xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt trên 2,2 tỷ USD, trong đó thức ăn chăn nuôi chiếm khoảng 1,6 tỷ USD. Bên cạnh đó, hơn 2.400 sản phẩm thuốc và vắc xin thú y đã được xuất khẩu sang gần 50 quốc gia, với giá trị xấp xỉ 50 triệu USD mỗi năm.
Dư địa tăng trưởng của ngành vẫn còn rất lớn, khi nhu cầu tiêu dùng protein động vật tiếp tục gia tăng, cùng xu hướng đô thị hóa và chuyển dịch sang sản phẩm chế biến, đóng gói, truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Việc Việt Nam tham gia 17 hiệp định thương mại tự do cũng mở ra cơ hội xuất khẩu đáng kể cho ngành.
Phát biểu khai mạc, ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, giai đoạn 2021 - 2025, đặc biệt là năm 2025, ngành nông nghiệp đối mặt nhiều thách thức lớn từ đại dịch Covid-19, biến động kinh tế toàn cầu, đứt gãy chuỗi cung ứng và sự thay đổi nhanh của thị trường.
Dù vậy, toàn ngành vẫn duy trì tăng trưởng tích cực. Năm 2025, tăng trưởng ước đạt trên 4%, giá trị gia tăng khoảng 3,7 - 3,8%. Sản xuất ổn định với sản lượng lúa khoảng 43 triệu tấn; chăn nuôi đạt trên 7,9 triệu tấn thịt; thủy sản khoảng 9 triệu tấn, xuất khẩu trên 11 tỷ USD.
Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng mạnh, từ mức 49 - 50 tỷ USD lên tiệm cận 60 - 70 tỷ USD. Nhiều tháng đạt trên 6 tỷ USD, mức cao kỷ lục. Hai tháng đầu năm, ngành xuất siêu 21,31 tỷ USD; xuất khẩu đạt 11,3 tỷ USD, tăng 10,3%.
Theo Thứ trưởng, kết quả này cho thấy nỗ lực của toàn ngành, đồng thời khẳng định khoa học công nghệ đang trở thành động lực then chốt nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng.
Tuy nhiên, ông Phùng Đức Tiến cũng chỉ rõ những “điểm nghẽn” như liên kết giữa các chủ thể còn lỏng lẻo, chuyển giao công nghệ hạn chế, tiềm năng chưa được khai thác đầy đủ. Đây là những vấn đề cần được giải quyết để tạo bứt phá trong giai đoạn tới.
Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh
Theo ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), những năm qua, ngành chăn nuôi và thú y đã chuyển từ thiếu hụt sang đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu. Thành tựu này có đóng góp quan trọng của khoa học, công nghệ thông qua ứng dụng giống mới và kỹ thuật tiên tiến. Tuy nhiên, theo đánh giá, nghiên cứu khoa học vẫn còn những hạn chế như chất lượng giống chưa đồng đều, chi phí sản xuất cao, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số còn chậm, liên kết giữa viện – trường – doanh nghiệp chưa hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, ngành xác định ưu tiên phát triển các công nghệ chiến lược như chỉnh sửa gen, chọn giống chính xác, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong quản lý chăn nuôi. Đồng thời, thúc đẩy cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ mới như thịt nuôi cấy, thuốc thú y thế hệ mới. Bên cạnh đó, định hướng phát triển chăn nuôi tuần hoàn, giảm phát thải và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) cũng được đặt ra như một yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh mới.
Gỡ “nút thắt” liên kết, thúc đẩy chuỗi giá trị bền vững
Tại hội nghị, các tham luận tập trung vào những vấn đề cốt lõi như phát triển giống chất lượng cao, công nghệ thức ăn, phòng chống dịch bệnh, phát triển vaccine, kiểm soát kháng sinh và truy xuất nguồn gốc.
Khu trưng bày sản phẩm, công nghệ và thành tựu khoa học, công nghệ với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học bên lề Hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh
Sáu phiên chuyên đề được tổ chức song song, bao gồm: khoa học, công nghệ về lợn, gia cầm, gia súc nhai lại, sức khỏe vật nuôi, vaccine và sinh phẩm thú y, kháng kháng sinh và an toàn thực phẩm. Các phiên thảo luận tạo không gian trao đổi chuyên sâu giữa nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp.
Nhiều công nghệ mới và mô hình hiệu quả đã được chia sẻ, từ ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống, phát triển thức ăn thân thiện môi trường, đến các giải pháp kiểm soát dịch bệnh và nâng cao an toàn sinh học.
Các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những “điểm nghẽn” lớn của ngành, đặc biệt là khoảng cách giữa nghiên cứu và sản xuất, năng lực thú y cơ sở, kiểm soát kháng sinh và truy xuất nguồn gốc.
Một điểm nhấn của hội nghị là khu trưng bày sản phẩm, công nghệ và thành tựu khoa học với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Đây được xem là “cầu nối” giữa nghiên cứu và thị trường, tạo cơ hội hợp tác và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.
Theo các chuyên gia, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, ngành cần hoàn thiện thể chế, thúc đẩy liên kết chuỗi, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển theo mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Về dài hạn, khoa học, công nghệ được xác định là đột phá chiến lược, với nguồn lực đầu tư tăng mạnh, tạo điều kiện để chuyển từ nghiên cứu nhỏ lẻ sang các chương trình lớn, gắn với nhu cầu thị trường.
“Chỉ khi nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân cùng tham gia trong một hệ sinh thái thống nhất, khoa học, công nghệ mới phát huy hiệu quả”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.
Hội nghị được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho các định hướng chiến lược, thúc đẩy liên kết và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu và đưa ngành chăn nuôi Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.