Động lực tăng trưởng mới cho Cụm Khí – Điện – Đạm Cà Mau

Giải bài toán bảo đảm nguồn khí ổn định, lâu dài

Mới đây, tại buổi làm việc với Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Cà Mau Lâm Văn Bi ghi nhận bức tranh sản xuất, kinh doanh nhiều tín hiệu tích cực của các đơn vị trong cụm. Đây tiếp tục là điểm tựa quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng của địa phương trong năm 2026.

Ở lĩnh vực phân bón, Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) tiêu thụ hơn 1 triệu tấn sản phẩm, hoàn thành khoảng 67% kế hoạch năm. Doanh thu đạt hơn 14.285 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế gần 2.110 tỷ đồng - vượt 50% chỉ tiêu năm 2026. Ở lĩnh vực điện, Công ty Điện lực Dầu khí Cà Mau đạt sản lượng gần 3.382 triệu kWh, tương đương 97% kế hoạch được Bộ Công Thương giao, mang về doanh thu hơn 7.279 tỷ đồng và nộp ngân sách nhà nước 203 tỷ đồng. Lĩnh vực khí cũng bám sát tiến độ với doanh thu vượt mục tiêu đề ra.

Theo lãnh đạo tỉnh Cà Mau, Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau mỗi năm đóng góp hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách địa phương, tạo việc làm cho hơn 1.500 lao động và là một trong những trụ cột giúp Cà Mau hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 13% trở lên trong năm 2026. Trong lĩnh vực công nghiệp và năng lượng, đây được xác định là lực lượng chủ lực để tỉnh chinh phục mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Dù kết quả kinh doanh khởi sắc, thách thức lớn nhất của cụm lại nằm ở đầu vào. Trong nhiều năm, khí PM3 - CAA là nguồn nhiên liệu chủ lực nuôi toàn bộ chuỗi điện - đạm Cà Mau, song sản lượng khai thác đang trên đà suy giảm. Đây là lý do bảo đảm nguồn khí ổn định lâu dài trở thành động lực tăng trưởng quan trọng bậc nhất của cụm trong giai đoạn tới.

Tại buổi làm việc với các đơn vị hồi tháng 6/2026, Tổng Giám đốc Petrovietnam Lê Mạnh Cường yêu cầu xây dựng phương án cho mọi kịch bản nguồn khí, đồng thời đẩy nhanh đàm phán các nguồn bổ sung như Lô B, Nam Du - U Minh, Khánh Mỹ - Đầm Dơi và LNG nhập khẩu. Tinh thần xuyên suốt là tối ưu hiệu quả cho toàn chuỗi, thay vì tối đa hóa lợi ích của từng đơn vị riêng lẻ.

Ông Lê Mạnh Cường lưu ý các đơn vị cần nhìn nhận đầy đủ bức tranh tổng thể và chủ động phương án cho mọi tình huống. Hiện các nguồn khí từ Nam Du - U Minh, Khánh Mỹ - Đầm Dơi đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; phương án cấp bù khí Lô B đang được các cơ quan liên quan xem xét; việc mua khí từ PETRONAS cũng đang được đẩy nhanh tiến độ đàm phán. Theo lãnh đạo Petrovietnam, những phương án đã rõ cần triển khai ngay, nội dung còn vướng mắc phải sớm làm rõ để đánh giá, so sánh và lựa chọn phương án tối ưu. Tư duy đặt hiệu quả toàn chuỗi lên hàng đầu được xem là nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Nỗ lực này đang được tiếp tục đẩy nhanh. Ngày 10/8/2026, Tổng Giám đốc Petrovietnam tiếp tục làm việc với các đơn vị tham gia chuỗi dự án khí - điện Lô B - Ô Môn, tập trung thúc đẩy tiến độ hai dự án Nhà máy Nhiệt điện Ô Môn III và Ô Môn IV, nhằm sớm đưa nguồn khí Lô B vào khai thác phục vụ nhu cầu năng lượng của cả vùng Tây Nam Bộ. Song song, các doanh nghiệp trong cụm kiến nghị tỉnh Cà Mau báo cáo Chính phủ xây dựng phương án bảo đảm nguồn cung khí ổn định và đẩy nhanh tiến độ khai thác mỏ khí Khánh Mỹ - Đầm Dơi.

LNG và mở rộng chuỗi giá trị

Giới chuyên gia đánh giá việc hình thành hạ tầng tiếp nhận LNG có ý nghĩa chiến lược, bởi đây sẽ là nguồn nhiên liệu bổ sung quan trọng trong giai đoạn chuyển tiếp năng lượng. Khi có nguồn LNG ổn định, Cà Mau sẽ giảm đáng kể rủi ro phụ thuộc vào một mỏ khí duy nhất và nâng cao khả năng ứng phó với biến động của thị trường năng lượng.

Theo định hướng của Petrovietnam, cấu trúc nguồn khí trong tương lai sẽ linh hoạt hơn, kết hợp giữa khí nội địa và LNG nhập khẩu. Cách tiếp cận này vừa duy trì công suất của các nhà máy hiện hữu, vừa mở ra dư địa cho các dự án điện khí mới. Một điểm nhấn đáng chú ý là định hướng phát triển dự án điện khí LNG Cà Mau 3. Theo các quy hoạch năng lượng hiện hành, đây được xem là bước mở rộng quan trọng của Trung tâm Điện lực Cà Mau, bổ sung công suất phát cho hệ thống điện quốc gia và nâng cao vai trò của khu vực trong bảo đảm an ninh năng lượng.

TS Nguyễn Duy Thanh, đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau cho rằng với lợi thế vị trí địa lý, cảng biển và hạ tầng công nghiệp khí sẵn có, địa phương hoàn toàn có điều kiện trở thành trung tâm điện khí của Tây Nam Bộ một khi nguồn LNG được bảo đảm ổn định.

Bên cạnh bài toán nguồn khí, cụm công nghiệp đang chuyển hướng từ mô hình sản xuất điện và phân bón đơn thuần sang phát triển đa sản phẩm. PVCFC đẩy mạnh nghiên cứu các dòng phân bón công nghệ cao, phân bón chuyên dùng, hóa chất và sản phẩm sau khí - vừa gia tăng giá trị trên mỗi đơn vị khí đầu vào, vừa giảm phụ thuộc vào biến động giá urê thế giới, phù hợp xu thế nông nghiệp bền vững.

Các doanh nghiệp trong cụm cũng kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án nâng công suất Nhà máy Đạm Cà Mau, đưa thuế xuất khẩu urê về 0% để tăng năng lực cạnh tranh quốc tế, đồng thời tạo điều kiện phát triển vùng nguyên liệu phục vụ kinh tế tuần hoàn và hình thành tín chỉ carbon. Ở khâu điện, đề xuất đưa dự án mở rộng Nhà máy Điện Cà Mau 1 và 2 vào danh mục các dự án nguồn điện quan trọng quốc gia đang được tỉnh tổng hợp để báo cáo cấp thẩm quyền.

Theo các chuyên gia, nếu hình thành được chuỗi sản phẩm hóa chất và vật liệu mới từ khí thiên nhiên, giá trị kinh tế mang lại sẽ cao hơn nhiều so với việc chỉ dùng khí để sản xuất điện và urê như hiện nay. Đó cũng là bước chuyển để Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau phát triển từ một tổ hợp sản xuất đơn ngành thành hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng hoàn chỉnh, gồm khí, điện, đạm, logistics, dịch vụ kỹ thuật và các ngành công nghiệp phụ trợ.

Tiến sĩ Nguyễn Duy Thanh cũng nhận định, nếu tận dụng tốt các cơ hội hiện có, Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau không chỉ tiếp tục là hạt nhân tăng trưởng của tỉnh mà còn có thể trở thành trung tâm năng lượng sinh thái và công nghiệp xanh của cả vùng Tây Nam Bộ trong giai đoạn 2026 - 2035. Với nền tảng hạ tầng sẵn có, kinh nghiệm vận hành chuỗi khí - điện - đạm cùng định hướng đầu tư mới, Cà Mau đang đứng trước cơ hội chuyển mình từ điểm cuối của đường ống dẫn khí thành cửa ngõ năng lượng mới của khu vực.

Động lực tăng trưởng mới của cụm, vì thế, không nằm ở việc kéo dài vòng đời các nhà máy hiện hữu, mà ở khả năng hình thành một trung tâm công nghiệp - năng lượng tích hợp: đa nguồn nhiên liệu, đa sản phẩm và gắn liền với chiến lược tăng trưởng xanh của toàn vùng.