Bộ Công Thương vừa tổ chức công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA Index) của các địa phương năm 2024.
Top 10 địa phương dẫn đầu cả nước về điểm số FTA Index năm 2024 (tính trước thời điểm sát nhập: gồm Cà Mau (34,90 điểm), Thanh Hóa (34,13 điểm), Bình Dương (34,02 điểm), Khánh Hòa (32,92 điểm), Trà Vinh (32,74 điểm), Long An (32,50 điểm), Hà Giang (32,46 điểm), Bạc Liêu (32,43 điểm), Ninh Bình (31,74 điểm), Điện Biên (31,72 điểm).
FTA Index 2024 ghi nhận điểm số trung bình của 63 tỉnh thành là 26,20 điểm, trong khi tỉnh có điểm số thấp nhất chỉ đạt 14,49 điểm. Điều này cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa các địa phương trong năng lực triển khai cam kết hội nhập.
Việc xây dựng FTA Index không chỉ mang ý nghĩa xếp hạng đơn thuần, mà còn là một bước đi chiến lược trong việc đo lường hiệu quả hội nhập quốc tế ở cấp địa phương - nơi trực tiếp triển khai các cam kết FTA đến với doanh nghiệp. Đồng thời, qua bộ chỉ số này, Chính phủ sẽ nắm rõ hơn tình hình triển khai hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA của các địa phương để có những chỉ đạo, giám sát công tác thực thi FTA tại các địa phương, hỗ trợ gỡ khó kịp thời cho doanh nghiệp; từ đó giúp cho doanh nghiệp có định hướng phát triển bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn hội nhập.
Tại hội nghị công bố FTA Index hồi tháng 4/2025, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã nhấn mạnh, Bộ Chỉ số FTA Index nhằm tạo lập, cung cấp cơ sở dữ liệu minh bạch, khách quan, toàn diện về mức độ thực thi các cam kết FTA tại từng địa phương; làm căn cứ quan trọng, giúp Chính phủ và các Bộ, ngành, địa phương hoạch định cơ chế, chính sách điều hành sản xuất, xuất nhập khẩu bảo đảm sát thực, khả thi nhằm thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp chủ động tham gia, khai thác có hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do để đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu.
“Đây là minh chứng rõ nét, thể hiện cam kết của Việt Nam về tự do hoá thương mại, cạnh tranh công bằng và hướng tới phát triển bền vững; đồng thời là công cụ đánh giá định lượng, khách quan, toàn diện, giúp Chính phủ, các cơ quan chức năng đo lường mức độ thực thi và tận dụng các FTA của các địa phương trong cả nước nhằm kịp thời nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình thực thi các cam kết và đề xuất các giải pháp cải thiện cụ thể, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành chính sách sản xuất, xuất nhập khẩu của các cấp chính quyền một cách sát thực, hiệu quả”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.
Ngoài ra, cũng theo Bộ trưởng, việc đánh giá, công bố kết quả thực thi FTA thông qua Bộ Chỉ số này không chỉ để đo đếm, “so sánh” trong cùng mặt bằng, mà còn là động lực thúc đẩy để các địa phương không ngừng đổi mới, đẩy mạnh cải cách hành chính, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp thực thi có hiệu quả và tối ưu hóa các nguồn lực, các cơ hội từ các FTA để đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng và sản phẩm xuất khẩu, góp phần duy trì đà tăng trưởng bền vững, nâng cao hiệu quả hội nhập, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Kết quả khảo sát từ FTA Index cũng cho thấy, chỉ có 12,4% doanh nghiệp trả lời “rất thường xuyên” và “thường xuyên” tham gia các sự kiện phổ biến tuyên truyền thông tin về FTA; có 35,3% doanh nghiệp thỉnh thoảng tham gia, có 16,6% doanh nghiệp trả lời hiếm khi tham gia, trong khi có 35,6% không tham gia.
Đáng chú ý, có sự khác biệt lớn trong việc tận dụng hiệu quả các FTA. Trong đó, khối FDI tận dụng hiệu quả nhất với gần 35% cho biết là hiệu quả và 6,13% rất hiệu quả. Có tới gần 79% doanh nghiệp cho rằng rất cần thiết và cần thiết. Trong đó doanh nghiệp nhà nước có nhu cầu cao nhất về hỗ trợ, tận dụng FTA và xuất nhập khẩu; doanh nghiệp ngoài nhà nước cần hỗ trợ giải quyết các rào cản nội tại, doanh nghiệp FDI ưu tiên các chương trình cụ thể, mang tính chiến lược.
Theo xếp hạng chỉ số thành phần tiếp cận thông tin các FTA của các tỉnh cũng chỉ ra, Ninh Bình là tỉnh có số điểm đạt cao nhất với 8,3 điểm.
Về xây dựng pháp luật của cơ quan quản lý nhà nước, Khánh Hòa xếp đầu tiên với 8,69 điểm. Về chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh là tỉnh Thanh Hóa với 7,33 điểm; chỉ số về phát triển bền vững là tỉnh Bạc Liêu với 8,35 điểm.
Chỉ số tổng hợp FTA Index của các tỉnh gồm bốn chỉ số thành phần trên cho thấy, Cà Mau là tỉnh có mức cao nhất với 34,90 điểm. Tỉnh có điểm số thấp nhất là Quảng Trị với 14,49 điểm.
Là địa phương có số điểm dẫn đầu, lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau cho biết, việc công bố Bộ chỉ FTA Index là dịp để Cà Mau nhìn lại một cách khách quan, toàn diện về quá trình chỉ đạo thực hiện các cam kết hội nhập trong FTA nhiều năm qua.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, Bộ chỉ số FTA Index là công cụ quan trọng giúp đo lường mức độ thực thi và tận dụng các FTA của địa phương, từ đó góp phần xây dựng cơ sở cho Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành đánh giá toàn diện điểm mạnh, điểm yếu trong quá trình thực hiện FTA.
Không những vậy, FTA Index cũng Bộ chỉ số phản ánh hiệu quả các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, thể hiện sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương.
Thông tin rõ hơn về tình hình tận dụng FTA trên địa bàn tỉnh, lãnh đạo tỉnh Cà Mau cho biết, với vị trí địa lý đặc thù - địa đầu của Tổ quốc, ba mặt giáp biển, ngư trường 80.000 km2 - Cà Mau không chỉ được biết đến như “vương quốc tôm” mà còn là một địa phương điển hình, tiêu biểu trong công tác hội nhập kinh tế quốc tế của cả nước.
Lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau cũng nhìn nhận, ngay sau khi Chính phủ ban hành các chương trình, kế hoạch về thực thi FTA, tỉnh Cà Mau đã nhanh chóng thành lập Ban Chỉ đạo với nhiệm vụ, trách nhiệm rõ ràng phân công cho từng cơ quan, đơn vị. Hàng năm, tỉnh tổ chức 2-3 hội nghị chuyên đề về hội nhập quốc tế, cập nhật thông tin, hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh bài bản.
Không dừng lại ở đó, Cà Mau còn liên tục đổi mới công tác xúc tiến thương mại, chủ động “bắt tay” cùng doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế qua các sự kiện như Tuần lễ Tôm Cà Mau, Lễ hội Cua, các hội nghị kết nối giao thương khu vực châu Âu, Á - Mỹ - Đại Dương.
Với hơn 300.000 ha nuôi trồng thủy sản, sản lượng tôm xuất khẩu đạt 200.000 tấn/năm, kim ngạch hơn 1,2 tỷ USD, Cà Mau tự hào là trung tâm chế biến thủy sản Việt Nam với 41 nhà máy hiện đại, sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn khát khe nhất của thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản.
Cũng theo lãnh đạo tỉnh Cà Mau, sự nỗ lực trong công tác hội nhập còn được thể hiện qua các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp từ tư vấn sử dụng máy móc, thiết bị, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và sản xuất đến hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp, nhất là khi tiếp cận nguồn vốn tiếp cận các nguồn lực khác.
Cũng theo chia sẻ của lãnh đạo tỉnh Cà Mau, hiện nay, tỉnh Cà Mau đang đối diện với những thách thức thuế quan từ thị trường Hoa Kỳ, ngay sau khi có thông tin về chính sách thuế đối ứng từ đối tác, UBND tỉnh đã triệu tập cuộc họp với doanh nghiệp, nhà chế biến, hội nuôi tôm để chủ động ứng phó, khuyến cáo ngư dân bình tĩnh, không bán tháo, giữ ổn định thị trường.
Để giúp ngư dân, doanh nghiệp vững vàng trước diễn biến thị trường, tỉnh Cà Mau đã đề nghị doanh nghiệp đa dạng hóa hoá thị trường, đầu tư nghiên cứu chuẩn bị đổi mới sản phẩm để thích ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu. Trong khó khăn, bản lĩnh và tư duy của người đứng đầu Cà Mau mới là điều quyết định.
Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh Cà Mau còn cho biết, với sự quan tâm đặc biệt của Trung ương, Đảng, Nhà nước, những chuyến đi công tác liên tục của Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính đến làm việc với tỉnh Cà Mau đã giúp tỉnh hóa giải được những điểm nghẽn phát triển.
“Tỉnh Cà Mau nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, của Tổng Bí thư Tô Lâm; của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhiều lần đến làm việc với Cà Mau chỉ ra những nút thắt, những điểm nghẽn và tập trung đầu tư, nhất là kết cấu hạ tầng như nâng cấp, mở rộng sân bay Cà Mau, đầu tư cao tốc Cà Mau Nước mũi cảng Hòn Khoai, đường kết nối với cảng Hòn Khoai theo hình thức lưỡng dụng... giúp cho Cà Mau rút ngắn khoảng cách về địa lý, thu hút đầu tư, tăng sức cạnh tranh hàng hóa, thực hiện các cam kết trong FTA hiệu quả hơn” – lãnh đạo tỉnh Cà Mau thông tin và cho biết, sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ là động lực rất lớn để Cà Mau phát triển như hiện nay.
Nhắc lại chỉ đạo của Thủ tướng trong Lễ công bố Bộ Chỉ số FTA Index: “Chính phủ sẽ tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp tận dụng tối đa lợi ích từ các FTA đã ký kết, nâng cao chất lượng thực thi cam kết quốc tế, mở rộng thị trường và ký kết thêm các FTA mới với đối tác tiềm năng...”, lãnh đạo tỉnh Cà Mau cho rằng, Chính phủ, Bộ ngành đã tiếp sức cho địa phương, doanh nghiệp; cơ chế, chính đã “mở” vì vậy, trong năm 2025 cũng như giai đoạn tiếp theo, để thực hiện hiệu quả các cam kết trong hội nhập quốc tế, tỉnh Cà Mau kêu gọi, chào đón các doanh nghiệp ở trong và ngoài nước đến tìm hiểu, tìm kiếm cơ hội hợp tác và đầu tư trên địa bàn tỉnh.