Một đường đi lên liên tục
Tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9 sáng 3/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết GDP quý III ước tăng 9,95%, tính chung 9 tháng tăng 9,01%. Đây là mức tăng 9 tháng cao nhất trong 15 năm qua.
Điều đáng chú ý trước hết là quỹ đạo của tăng trưởng. Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội quý III và 9 tháng năm 2026, quý I tăng 8,15%, quý II tăng 8,81%, quý III tăng 9,95%. Quý sau cao hơn quý trước, và quý III đã cao hơn quý I tới 1,8 điểm phần trăm. Điều này cho thấy nền kinh tế không bứt lên nhờ một cú hích nhất thời mà tăng trưởng đều qua các quý. Riêng quý III, mức 9,95% chỉ còn cách ngưỡng hai con số 0,05 điểm phần trăm.
Điều thứ hai con số 9,95% cho thấy là tăng trưởng đang dựa trên nền sản xuất thực. Trong 9 tháng, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 11,21%, cao nhất từ năm 2015 đến nay, đóng góp 49,62% vào mức tăng chung. Dịch vụ tăng 8,69%, đóng góp 45,03%. Nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,02%, đóng góp 5,35%.
Như vậy, gần một nửa tăng trưởng đến từ nhà máy và công trường. Chỉ số sản xuất công nghiệp 9 tháng tăng 12,3%, riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 12,9%. Khi động lực chính nằm ở khu vực làm ra của cải vật chất, tăng trưởng có nền tảng vững hơn so với giai đoạn dựa nhiều vào các lĩnh vực dễ biến động.
Tăng trưởng GDP quý III tăng trưởng mạnh lên tới 9,95%.
Các động lực khác cũng chuyển động tích cực, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng đạt 888,02 tỷ USD, tăng 30,4%. Vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%; vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 3,11 triệu tỷ đồng, tăng 15,1%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,4%. Khách quốc tế đạt 17,7 triệu lượt, tăng 14,5%.
Đánh giá về kết quả này, chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân nhận định, mức tăng GDP 9,01% trong 9 tháng và 9,95% trong quý III/2026 cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang bước vào một pha tăng tốc khá rõ; quan trọng hơn, động lực tăng trưởng đã lan tỏa tương đối đồng đều giữa các lĩnh vực sản xuất, đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu và dịch vụ.
Tuy vậy, đằng sau những con số tăng trưởng ở mức cao vẫn còn những “điểm nghẽn”. Thứ nhất là cán cân thương mại. Xuất khẩu 9 tháng đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%, trong khi nhập khẩu đạt 453,72 tỷ USD, tăng 36,7%. Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến nền kinh tế nhập siêu tương đối cao lên tới 19,42 tỷ USD. Sản xuất mở rộng kéo theo nhu cầu lớn về máy móc, nguyên liệu; điều đó cũng cho thấy công nghiệp trong nước còn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài.
Thứ hai là giá cả. Chỉ số giá tiêu dùng bình quân 9 tháng tăng 4,52%, lạm phát cơ bản tăng 4,26%.
Thứ ba là vốn, tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhìn nhận một trong những khó khăn, thách thức đó là mặt bằng lãi suất còn tương đối cao; doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn khó tiếp cận vốn, tín dụng. Số liệu về doanh nghiệp phần nào phản ánh điều này: 9 tháng có 223.900 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, song cũng có khoảng 172.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, giảm 1,7% so với cùng kỳ.
Thứ tư là tăng trưởng không đồng đều giữa các địa phương. Báo cáo tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ cho biết có 24/34 địa phương tăng trưởng thấp hơn mục tiêu cả năm. Cùng với đó, giải ngân vốn đầu tư công đạt 643 nghìn tỷ đồng, mới bằng 62,9% kế hoạch.
Lấy hạnh phúc của nhân dân làm thước đo tăng trưởng
Về mục tiêu cả năm, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ, để đạt tăng trưởng hai con số thì tăng trưởng GDP quý IV phải ở mức trên 12,5%; đây là “áp lực rất lớn, nhiệm vụ rất nặng nề”, đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương phải “quyết tâm và nỗ lực cao nhất”.
Từ 9,95% lên trên 12,5% là khoảng cách hơn 2,5 điểm phần trăm chỉ trong một quý. Trong khi đó, cả chặng từ quý I đến quý III, tăng trưởng mới nhích thêm 1,8 điểm phần trăm. Mục tiêu quý IV vì vậy đòi hỏi một nhịp tăng tốc mạnh mẽ.
Để thực hiện, Thủ tướng yêu cầu hoàn thành giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công, tập trung phát triển thị trường trong nước, đẩy mạnh xuất khẩu, giảm nhập siêu và khẩn trương ban hành nghị định giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm. Cùng với đó là yêu cầu kiểm soát chặt chẽ giá cả, không tăng giá điện và phấn đấu giữ mục tiêu lạm phát năm 2026. Nhìn tổng thể, đây là cách tiếp cận hai vế: Thúc tăng trưởng bằng đầu tư công, sức mua nội địa và giảm gánh nặng cho doanh nghiệp nhỏ, đồng thời giữ chi phí đầu vào để không đánh đổi ổn định lấy tốc độ tăng trưởng.
Đáng chú ý, trong các chỉ đạo tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh: Bảo đảm tăng trưởng kinh tế cao phải phục vụ lợi ích của người dân, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và bảo đảm công bằng xã hội.
Thông điệp ấy khẳng định quan điểm xuyên suốt trong chỉ đạo, điều hành luôn lấy người dân là trung tâm, là mục tiêu của phát triển. Tăng trưởng cao phải đi liền với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, để thành quả đến được với mọi người dân, mọi doanh nghiệp. Việc Thủ tướng yêu cầu không tăng giá điện, kiểm soát chặt chẽ giá cả ngay trong lúc dồn sức cho mục tiêu quý IV chính là sự cụ thể hóa quan điểm đó.
Ba tháng còn lại là chặng “nước rút” có ý nghĩa quyết định. Áp lực rất lớn, song dư địa vẫn còn. Với quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt của các bộ, ngành, địa phương, có cơ sở để tin rằng tăng trưởng năm 2026 sẽ không chỉ cao về tốc độ mà còn thực chất, bền vững, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân.