Giải pháp bảo đảm an ninh thông tin trong kỷ nguyên số

Nhiều vấn đề mới về dữ liệu và an ninh số 

Chiều 12/6, tại Hà Nội, Trường Đại học Điện lực (Bộ Công Thương) phối hợp với Học viện Cảnh sát nhân dân tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Khoa học dữ liệu và một số vấn đề an ninh thông tin trong giai đoạn mới” - Data Science and Emerging Information Security Challenges in the New Era”.

Hội thảo thu hút gần 200 đại biểu là lãnh đạo các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ thực tiễn, giảng viên, học viên và sinh viên đến từ nhiều cơ quan, đơn vị trên cả nước.

Phát biểu khai mạc hội thảo, NGƯT PGS.TS Vũ Đình Ngọ, Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực cho biết, khoa học dữ liệu đang mở ra nhiều cơ hội mới cho phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong nhiều lĩnh vực.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của dữ liệu và các công nghệ số, những vấn đề liên quan đến an toàn dữ liệu, bảo mật thông tin, phòng chống tội phạm công nghệ cao và bảo vệ hạ tầng số cũng đặt ra nhiều yêu cầu cấp thiết.

Theo PGS.TS Vũ Đình Ngọ, hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, giảng viên, học viên, sinh viên cùng trao đổi, chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp phù hợp trong lĩnh vực khoa học dữ liệu và an ninh thông tin trong giai đoạn mới.

Đây cũng là dịp để Trường Đại học Điện lực và Học viện Cảnh sát nhân dân tăng cường hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu khoa học; đồng thời mở rộng kết nối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, chuyên gia trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, an ninh mạng, dữ liệu số và các lĩnh vực liên quan.

PGS.TS Vũ Đình Ngọ cũng cho biết, ban tổ chức đã tiếp nhận các công trình nghiên cứu đến từ 28 đơn vị trên cả nước. Kỷ yếu hội thảo tập hợp hơn 80 công trình được chọn lọc, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của giới khoa học đối với các vấn đề liên quan đến dữ liệu và an ninh thông tin.

Kết nối thế mạnh công nghệ với thực tiễn bảo đảm an ninh

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Đại tá PGS.TS Nguyễn Đăng Sáu, Phó Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân nhấn mạnh, khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và an ninh thông tin đang trở thành những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, tác động sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội, quản lý nhà nước, giáo dục - đào tạo, quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền số quốc gia.

Theo Đại tá PGS.TS Nguyễn Đăng Sáu, dữ liệu không còn chỉ là sản phẩm của các hoạt động kinh tế - xã hội mà đã trở thành nguồn lực đầu vào quan trọng cho hoạch định chính sách, đổi mới sáng tạo và hỗ trợ ra quyết định. Trong lĩnh vực bảo đảm an ninh, trật tự, dữ liệu và các công nghệ phân tích hiện đại đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong nhận diện đối tượng, phân tích hành vi, dự báo nguy cơ, điều tra số, quản lý dân cư và đấu tranh với tội phạm công nghệ cao.

Ông cho rằng, cùng với những cơ hội lớn mà khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo mang lại, quá trình số hóa cũng làm gia tăng nhiều nguy cơ mới. Các hệ thống thông tin có thể trở thành mục tiêu tấn công, dữ liệu có thể bị khai thác sai mục đích, trong khi trí tuệ nhân tạo tạo sinh có thể bị lợi dụng để tạo thông tin giả, giả mạo danh tính hoặc tự động hóa các cuộc tấn công mạng.

Sự phối hợp giữa Trường Đại học Điện lực và Học viện Cảnh sát nhân dân thể hiện sự kết nối giữa hai yêu cầu không thể tách rời của chuyển đổi số, đó là phát triển công nghệ và bảo vệ hệ thống; khai thác dữ liệu và bảo đảm an ninh dữ liệu; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kiểm soát các rủi ro phát sinh từ chính quá trình đổi mới đó.

Ngoài các vấn đề về dữ liệu và AI, hội thảo còn dành sự quan tâm tới bảo vệ hạ tầng thông tin trọng yếu và các hệ thống công nghiệp. Nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến an ninh cơ sở dữ liệu, điện toán đám mây, hệ thống dữ liệu lớn, hệ thống phát hiện xâm nhập, mạng trạm điện, giao thức Modbus TCP, truyền thông UAV và các nền tảng kỹ thuật phục vụ chuyển đổi số.

Một chủ đề mới được các nhà khoa học quan tâm là an ninh đối với các tác tử trí tuệ nhân tạo (AI Agent) và hệ thống Agentic RAG. Các nghiên cứu bước đầu tiếp cận các nội dung như kiểm thử đối kháng cho hệ thống RAG tác tử tiếng Việt, đồ thị tri thức, tạo dữ liệu huấn luyện tự động và quản trị rủi ro trong các hệ thống AI có khả năng tự lập kế hoạch và thực hiện chuỗi tác vụ phức tạp.

Tại hội thảo, nhiều tham luận tập trung đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực khoa học dữ liệu và an ninh thông tin theo hướng liên ngành, tăng cường kỹ năng thực hành và gắn với nhu cầu thực tiễn của quá trình chuyển đổi số. Các tham luận và kết quả nghiên cứu được trình bày tại hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần đề xuất những giải pháp khoa học có tính thực tiễn, phục vụ hiệu quả quá trình phát triển kinh tế số, xã hội số và bảo đảm an ninh thông tin trong giai đoạn mới.