Nhìn lại năm đầu tiên Bộ Nông nghiệp và Môi trường vận hành theo mô hình mới, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương về những dấu ấn nổi bật, bài học điều hành và định hướng cho chặng đường tiếp theo.
Điều hành quyết liệt, xuất khẩu nông nghiệp đạt kỷ lục mới
- Thưa Bộ trưởng, năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn đáng chú ý. Nhìn lại năm đầu tiên vận hành theo mô hình mới, điều gì để lại cho ông ấn tượng sâu sắc nhất trong công tác điều hành của ngành?
Bộ trưởng Trần Đức Thắng:Theo kế hoạch điều hành năm 2025, Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản khoảng 65 tỷ USD. Đây là mục tiêu rất thách thức trong bối cảnh thương mại toàn cầu phục hồi chậm, rào cản kỹ thuật và yêu cầu tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng. Ảnh: Khương Trung
Tuy nhiên, với sự vào cuộc đồng bộ của toàn ngành, đến cuối năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 70,09 tỷ USD, tăng gần 12% so với năm trước, vượt xa mục tiêu được giao và là mức cao nhất từ trước đến nay. Đặc biệt, xuất siêu toàn ngành ước đạt khoảng 20,7 tỷ USD, tăng gần 17%, đóng góp quan trọng vào cân đối thương mại quốc gia.
Để đạt được kết quả này, Bộ đã tập trung tháo gỡ rào cản thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc; mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; từng bước nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và thương hiệu nông sản Việt Nam.
Một trụ cột rất quan trọng là công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế. Trong bối cảnh mô hình phát triển thay đổi nhanh, pháp luật không thể đi sau thực tiễn, mà phải đi trước một bước, kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở sản xuất, kinh doanh và đầu tư. Mỗi văn bản được ban hành đều được quán triệt theo hướng ổn định, đồng bộ, khả thi, thực sự trở thành đòn bẩy cho phát triển.
Song song với đó, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ đột phá mang tính chiến lược lâu dài. Việc triển khai Nghị quyết số 57 trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là thay đổi căn bản phương thức quản lý, điều hành và phục vụ, lấy dữ liệu số làm nền tảng nâng cao hiệu quả, minh bạch và năng lực dự báo.
Đặc biệt, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ đột phá mang tính chiến lược lâu dài. Việc triển khai Nghị quyết số 57 trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ, mà là quá trình thay đổi căn bản phương thức quản lý, điều hành và phục vụ, lấy dữ liệu số làm nền tảng nâng cao hiệu quả, minh bạch và năng lực dự báo.
Một dấu ấn nổi bật của năm 2025 là việc hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và triển khai Chiến dịch 90 ngày làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai trên phạm vi toàn quốc. Trong điều kiện thời gian gấp rút, khối lượng công việc rất lớn và chịu tác động của thiên tai, mưa lũ, toàn hệ thống đã rà soát, cập nhật hơn 61,7 triệu thửa đất; trong đó trên 24,3 triệu thửa đạt tiêu chí “đúng – đủ – sạch – sống”, sẵn sàng kết nối, chia sẻ và khai thác theo thời gian thực.
Cùng với đó, công tác đồng bộ dữ liệu được triển khai quyết liệt, đến nay, 34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành đồng bộ dữ liệu đất đai về Trung ương với tỷ lệ đạt khoảng 98%. Đây là nền tảng dữ liệu rất quan trọng, phục vụ quản lý, điều hành và phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới.
Năm 2025 cũng ghi dấu ấn rõ nét ở hoạt động hội nhập quốc tế. Các chuyến công tác của lãnh đạo Bộ tới nhiều đối tác lớn đều hướng tới mục tiêu cụ thể là mở rộng hợp tác, thu hút nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Điểm nhấn là việc ký kết Nghị định thư xuất khẩu mít tươi sang Trung Quốc, mở rộng thêm kênh xuất khẩu chính ngạch, tăng tính ổn định và minh bạch cho hoạt động xuất khẩu trái cây Việt Nam.
Với tinh thần hành động quyết liệt, làm việc đến cùng và lấy kết quả làm thước đo, kết quả năm 2025 bứt phá không đến từ khẩu hiệu, mà từ việc lựa chọn đúng trọng tâm, tập trung nguồn lực và tổ chức thực hiện hiệu quả. Đây cũng là phép thử quan trọng đối với năng lực điều hành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong năm đầu tiên vận hành theo mô hình mới, tạo nền tảng cho những bước đi vững chắc hơn trong giai đoạn tiếp theo.
Kiến tạo nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, đủ sức cạnh tranh toàn cầu
- Trước yêu cầu tiêu chuẩn thị trường ngày càng cao, ngành sẽ tập trung vào những nhóm giải pháp nào để giữ vững và nâng cao đà tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới?
Bộ trưởng Trần Đức Thắng:Để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong bối cảnh tiêu chuẩn thị trường ngày càng cao và cạnh tranh gay gắt, ngành nông nghiệp và môi trường xác định triển khai đồng bộ một số nhóm giải pháp trọng tâm.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường ký kết Nghị định thư xuất khẩu mít tươi với Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Ảnh: Tùng Đinh
Thứ nhất, sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và hàng rào chất lượng, đáp ứng yêu cầu hội nhập; tăng cường kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngay từ gốc.
Thứ hai, cơ cấu lại sản xuất gắn với nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị. Bộ sẽ tập trung phát triển vùng nguyên liệu tập trung, đạt chuẩn; triển khai các chương trình lớn như Đề án "Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030";… qua đó vừa nâng cao chất lượng, vừa đáp ứng yêu cầu về môi trường và truy xuất nguồn gốc.
Thứ ba, đa dạng hóa thị trường và nâng tầm ngoại giao nông nghiệp. Bên cạnh việc giữ vững các thị trường truyền thống, Bộ chủ động mở rộng các thị trường tiềm năng, tận dụng hiệu quả các FTA;…
Thứ tư, phát triển chế biến sâu, logistics và ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị, nhằm nâng cao giá trị gia tăng và giảm chi phí.
Thứ năm là bảo đảm an toàn dịch bệnh, chất lượng và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Bộ sẽ tăng cường phòng chống dịch bệnh, chủ động ứng phó thiên tai, bảo đảm giao hàng đúng hợp đồng, giữ uy tín của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Xuyên suốt các giải pháp này là mục tiêu nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển nông thôn theo hướng xanh, sinh thái, hiện đại.
- Bước sang năm mới, từ những giá trị đã được vun đắp trong năm đầu vận hành theo mô hình mới, Bộ trưởng kỳ vọng điều gì cho diện mạo của ngành trong những mùa Xuân tới?
Bộ trưởng Trần Đức Thắng:Năm 2025 là năm đầu tiên Bộ Nông nghiệp và Môi trường vận hành theo mô hình mới, không chỉ được ghi dấu bằng những con số tăng trưởng, mà quan trọng hơn là những giá trị đọng lại về tư duy, cách làm và khát vọng phát triển lan tỏa trong toàn ngành. Chính những chuyển biến âm thầm ấy sẽ quyết định chiều sâu và độ bền vững của chặng đường phía trước.
Nhìn về phía trước, ngành Nông nghiệp và Môi trường mang theo khát vọng phát triển dài hạn, gắn với dấu mốc 80 năm hình thành và trưởng thành. Đó không chỉ là khát vọng tăng trưởng hay mở rộng quy mô, mà là khát vọng kiến tạo một nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, đủ sức cạnh tranh toàn cầu; một hệ thống quản lý tài nguyên và môi trường minh bạch, hiệu quả, hài hòa giữa phát triển kinh tế và gìn giữ không gian sống của đất nước.
Khát vọng ấy được gửi gắm trong một thông điệp giản dị mà bền bỉ, phát triển nông nghiệp và môi trường hôm nay chính là vun trồng cho ngày mai. Thành công của ngành không chỉ được đo bằng những con số của từng năm hay từng nhiệm kỳ, mà bằng đóng góp bền bỉ cho sự phát triển chung của quốc gia. Với tầm vóc mới, sứ mệnh mới và khát vọng lớn, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang đứng trước cơ hội lịch sử để khẳng định vai trò trụ cột trong kỷ nguyên tăng trưởng xanh, bền vững và thịnh vượng.
Xin cảm ơn Bộ trưởng!
Năm mới đến cũng là lúc những hạt mầm của tư duy, thể chế và khát vọng đã được gieo xuống. Con đường phía trước còn nhiều việc phải làm, nhưng khi hướng đi đã rõ và niềm tin được vun bồi, ngành Nông nghiệp và Môi trường có cơ sở để bước vào giai đoạn phát triển mới – xanh hơn, sâu hơn và bền bỉ hơn, cùng nhịp đi lên của đất nước.